Muhtelif Sohbet Arası Sohbetler (28) Bu kitaptan sâlik için günlük hayatındaki İrfani dersler nelerdir?

Sâlikin irfânî yolculuğu, şeriat ve tarikat mertebelerindeki duygusal ve nefsî yaşantının ötesine geçmeyi gerektirir. Tarikat düzeyindeki zikir ve ilahiler, kişiye şevk verse de, eğer bir ömür boyu bu duygusal hallerde kalınırsa, akıl düzeyinde bir ilerleme sağlanamaz ve kişi kendini kazanamaz. İrfânîyet, bu duyguların kontrol altına alınması, aklın ve tefekkürün ön plana çıkarılmasıyla mümkündür.

Tefekkür ve İdrak: İrfânîyetin temelinde tefekkür ve idrak yatar. Sâlik, sadece dil ucuyla söylenen sözlerin ötesine geçerek, o sözlerin hakikatini idrak etmeye yönelmelidir. Bu, harflerin ve sayıların bâtınî manalarını kavramakla başlar. Örneğin, Kur'an harflerinin her birinin kendine özgü bir manası olduğu gibi, sayıların da yaşayan birer kavim gibi hayatımızın devamında rol oynadığı belirtilir. Tevhid ehli, bu hakikatleri idrak ettiğinde onlarla adeta selamlaşır, konuşur ve halleşir. Bu idrak, kişinin hayatına değer katar ve hiçbir şeyde rastlantı olmadığını, hayatın nefsi manada tüketici değil, üretici olduğunu ve "Muhabbetten Muhammed doğar" sırrını anlamasını sağlar.

Nefsi Bilme ve Hak ile Münasebet: İrfânî yolculuğun en büyük kazancı, kişinin kendini bilmesi ve kendi hakikatini idrak etmesidir. "Nefsini bilen Rabbini bilir" hadisi, bu yolun temelini oluşturur. Gerçek tasavvuf, kul ile Allah arasındaki özel münasebetleri bildiren ilim sahasıdır ve bu sahaya girilmedikçe Zâtî tecelliye ulaşmak mümkün olmaz. Bu süreçte sâlik, "Ya Allah" zikriyle başlayıp, ikiliğin ortadan kalktığı "Allah" lafzına ulaşır; bu, Hak ile Hak olma halidir.

Sıkıntılar ve Vekâlet Bilinci: İrfânî yolda ilerlerken karşılaşılan hastalıklar, kazalar ve sıkıntılar, dünyanın hallerindendir. Ancak gönlünde Hak'ka güven olan sâlik, bu durumları "Rabbımdandır" diyerek karşılar ve rahatsız olmaz. Bu, Hak'ka olan güven ve O'nun vekil olduğuna dair inançla (Ni'mel Mevla ve ni'mel vekil) elde edilen bir huzur halidir. Bu sıkıntılar, bedenin "yıkanması" ve "sıkılması" gibi benlik tozlarından arınma, tecrübe kazanma ve pişme vesilesidir.

Hedef Belirleme ve Seyr-ü Sülûk: İrfânî yolculukta hedef belirlemek esastır. Hedef gösterilmeyen kimse, tarikat hallerindeki duygusal yaşantı içerisinde döner durur. Sâlik, kendi yoluna kendi gider ve bu yolculukta zorluklarla karşılaşsa da (kayacak, patinaj yapacak, hava yağmurlu veya karlı olacak) seyr-ü sülûkuna devam eder. Bu, bir okulun sınıflarını geçmek gibi belirli bir sistem ve ehil bir rehber eşliğinde gerçekleşir. Sâlik, bu süreçte elde ettiği ilim ve irfân ile kendi vücut mülkünü tanır ve buradan yola çıkarak âlemi kıyasen idrak etmeye çalışır.