Mülk 1 ayeti Terzibaba çizgisinde nasıl şerh edilir?

Mülk Sûresi'nin ilk ayeti, Terzibaba irfanında Hakk'ın mutlak egemenliğinin ve her şeye gücünün yettiğinin bir beyanıdır. Bu ayette geçen "mülk" kavramı, tasavvufî açıdan Hakk'ın "el-Melik" isminin tecelli ettiği, oluş ve bozuluşun, fiillerin ve tüm müşahedelerin yaşandığı en son mertebe olarak açıklanır¹. Terzibaba, bu mertebenin olmaması durumunda diğer tüm hakikatlerin bâtında (gizli) kalacağını belirtir; bu âlem, ilahi isimlerin tecellileri için bir ayna vazifesi görür¹. Ayetin "bi-yedihi'l-mülkü" (mülk elinde olan) kısmı, Hakk'ın kudretinin ve tasarrufunun sınırsızlığını ifade eder. Bu durum, Hakk'ın lâ-taayyün mertebesinden sonraki ilk taayyünü olan ahadiyyet makamıyla ilişkilendirilir. Ahadiyyet, Hakk'ın sıfat ve esmâdan henüz tafsîl edilmemiş, sırf 'tek' olma kademesidir ve vâhidiyyetten önce gelir. Mülk Sûresi'nin okunması, Terzibaba çizgisinde günlük virdlerin önemli bir parçasıdır ve bu sûrenin 67. sûre olması, 1313 harf içermesi gibi sayısal değerler üzerinden de bâtınî hikmetlere işaret edilir²·³. Bu ayet, aynı zamanda Hakk'ın her şeyi tutan ve dengeleyen "el-Adl" isminin bir tezahürü olan mîzân kavramıyla da bağlantılıdır; zira mülkün sahibi olan Hakk, kâinatı bir denge üzere kurmuştur. Sâlik için bu ayet, Hakk'ın yeryüzündeki halîfesi olma bilinciyle, nefsinin hilâfet iddiâsından soyutlanarak Hakk'ın emânetini izhâra mahal olması gerektiğini hatırlatır. Zira mülk, Hakk'ın elindedir ve insan ancak O'nun izniyle ve O'nun adına tasarrufta bulunabilir.