Nâsût'un Âdemiyye Fassı'ndaki dayanağı nedir?

Nâsût, tasavvufî vücud mertebeleri içinde "insânlık âlemi, beşeriyet mertebesi" olarak tanımlanır ve maddî/cismânî insan mahallini ifade eder. Bu mertebe, lâhût-ceberût-melekût-misâl-nâsût sıralamasında en alt halkayı teşkil eder ve görünür dünyaya bakan vechedir. Âdemiyye Fassı'nda ise, Âdem'in ilâhî sıfatların suretleri ve mümkün varlıkların hakikatlerinin dayanağı olduğu vurgulanır¹. Bu bağlamda, nâsût mertebesinin Âdemiyye Fassı'ndaki dayanağı, Âdem'in bu ilâhî sıfatların ve hakikatlerin yeryüzündeki somutlaşmış hali olmasıdır.

Âdemiyye Fassı, vâhidiyyet mertebesini "Yüce Allah'ın en latif olan zâtının bir mertebe yoğunlaşmasından başka bir şey değildir" şeklinde açıklar ve sırf zâtın bâtını, vâhidiyyet mertebesinin ise zâhiri olduğunu belirtir¹. Vâhidiyyet, Hak'ın sıfat ve esmâ ile taayyün ettiği teklik mertebesidir ve kesretin menşeidir. Âdem'in ilâhî sıfatların sureti olması, vâhidiyyet mertebesindeki esmânın nâsût âleminde, yani insanlık mertebesinde tecellî etmesinin bir ifadesidir. Nâsût mertebesindeki insan, üst mertebelerin (lâhût, ceberût, melekût, misâl) bütün ahkâmının câmiidir. Bu durum, Âdem'in ilâhî sıfatları ve mümkün varlıkların hakikatlerini kendinde toplamasıyla örtüşür ve nâsûtun Âdemiyye Fassı'ndaki temel dayanağını oluşturur.