İçeriğe atla

Necm 17-18 ayetinin merkezî tasavvufî kavramı nedir?

Ayet-TasavvufOrta düzey0 görüntülenme10 kaynak
Kısa cevap

Necm Suresi'nin 17-18. ayetleri, Hz. Peygamber'in Mi'rac'da ulaştığı kurb-ı ilâhî mertebesini ve burada müşâhede ettiği "en büyük ayet"i ifade eder. Bu ayetlerin merkezî tasavvufî kavramı, Hz. Peygamber'in kendi varlığının hakikatinin Hakk'ın hakikati olduğunu en geniş mânâda idrâk etmesi ve bu idrâkin, O'nun gözünün hiçbir şeye meyl etmeyip haddini aşmamasıyla gerçekleşmesidir. Bu durum, "Kâb-ı Kavseyn" mertebesinde gerçekleşen, Hakk'ın varlığını işaretle bildiren en büyük ayetin müşâhedesidir¹·²·³.

Detaylı cevap

Necm Suresi'nin 17-18. ayetleri, "Peygamberin gözü şaşmadı ve sınırı aşmadı. And olsun ki o Rabbinin ayetlerinden en büyüğünü gördü"⁴ buyurarak, Hz. Peygamber'in Mi'rac gecesindeki müstesna müşâhedesini anlatır. Bu ayetlerde geçen "en büyük ayet" (âyeti'l-kübrâ) ifadesi, tasavvufî açıdan Hz. Peygamber'in kendi varlığının hakikatinin, Hakk'ın hakikati olduğunu en geniş mânâda anlaması ve idrâk etmesidir²·⁵. Bu idrâk, Cenâb-ı Hakk'ın varlığını bir işaretle bildirmesi olarak da açıklanır¹.

Ayet-i kerîmede vurgulanan "gözün kaymaması ve haddi aşmaması"⁶, Hz. Peygamber'in küllî aklının gözünün, Yüce Allah'ın mülkünü, melekûtunu ve maddî-manevî ayetlerini gördüğü vakit hiçbirine meyledip kaymadığını ve Hakk'ın gayrına bakmadığını gösterir⁶. Bu hâl, Hz. Peygamber'in Mi'rac'da ulaştığı "Kâb-ı Kavseyn" mertebesinin bir tezahürüdür⁷. İsrâ Suresi'nin 1. ayeti ile Necm Suresi'nin ilk 18 ayeti Mi'rac hadisesinden bahsetmekte olup, bu ayetlerin toplamı (1+18=19) on sekiz bin âlemin ifadesiyle ilişkilendirilir⁸·⁹·¹⁰. Bu durum, Mi'rac'ın sadece fiziksel bir yükseliş değil, aynı zamanda bâtınî bir idrâk ve hakikatlere vâkıf olma yolculuğu olduğunu gösterir.

Kaynaklar

Cevap metnindeki ¹ ² ³ numaraları aşağıdaki kaynaklara karşılıktır — her biri kitabın tam sayfasına götürür.

  1. 1Mübârek Geceler · s.76“(Necm Suresi 53/18)  lekad rea min ayati rabbihil kübra (18) (18) lekad/gerçekten/andolsun rabbihi/onun/kendis”Oku
  2. 2Dur Rabbın Namazda (Cilt 2) · s.282“(Necm Suresi 53/18) lekad rea min ayati rabbihil kübra (18) (18) “ And olsun ki o Rabb inin ayetlerinden en büyüğünü gördü.” Bura­da büyük ayetten maksat, ayet ”Oku
  3. 3Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 7 · s.1224“Nitekim Yüce Allah, Necm Suresi'nde geçen "مَا زَاغَ ٱلْبَصَرُ وَمَا طَغَىٰ" (Necm, 53/17-18) yani "Hatem-i Enbiya'nın gözü hiçbir şeye meyl etmedi ve haddini a”Oku
  4. 4Mübârek Geceler · s.75“(17) meyletmedi/sapmadı/ayrılmadı basar/basir/göz ve taga/haddi/sınırı, aşmadı, “ Pey­gamberin gözü şaşmadı ve sınırı aşmadı” Yani o gece gördüğü olağan üstü ha”Oku
  5. 5Sohbet Arası Sohbetler (25) · s.70“Ayetel kübra hani o gece miracta, necm suresinin 18.ayetine kadar bildirilen, isra suresinde 1. necm suresinin 18 ayetinde bildirilen o Mi’rac hakikatinde cenab”Oku
  6. 6Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 7 · s.1223“Nitekim Yüce Allah, Necm Suresi'nde geçen "Göz kaymadı ve haddi aşmadı. Muhakkak ki Rabbinin pek büyük olan ayetlerini gördü." (Necm, 53/17-18) ayet-i kerimesin”Oku
  7. 7Kâb-ı Kavseyn,
  8. 8Mübârek Geceler · s.64“İsra Suresinde Mi’racın hakikatinin başlangıcı 1.inci ayetinde, yine İsra Suresinden 1.ayet ve Necm Suresinden 18 ayet bu ha­diseden bahs ediyor, ikisini toplad”Oku
  9. 9Dur Rabbın Namazda (Cilt 2) · s.271“İsra Suresinde Mi’racın hakikatinin başlangıcı 1.inci ayetinde, yine İsra Suresinden 1.ayet ve Necm Suresinden 18 ayet bu ha­diseden bahs ediyor, ikisini toplad”Oku
  10. 10Necm (Yıldız) Sûresi · s.37“İsra Sûresinde Mi’racın hakikatinin başlangıcı 1. âyetinde , yine İsra Sûresinden 1. âyet ve Necm Sûresinden 18 âyet bu ha­diseden bahsetmektedir; Bunların ikis”Oku
Bu cevap yardımcı oldu mu?

İlgili sorular

Bu cevap, adı geçen eserlerden derlenmiş yapay zekâ destekli bir özettir; dinî hüküm veya fetva değildir. İlim için kaynaklara başvurarak doğrulamanız tavsiye edilir.