Nefs-i Merdıyye nasıl gerçekleşir?
Nefs-i Merdıyye, tasavvufta yedi nefs mertebesinin altıncı basamağı olup, sâlikin Hak'tan râzı olduğu Nefs-i Râdıyye mertebesinden sonra, Hak'ın da sâlikten râzı olduğu bir hâli ifade eder. Bu mertebe, sâlikin beşerî varlığından tam olarak sıyrılamamış olsa da bu hâlin sonuna geldiği ve eski hâllerine dönmemeye çalıştığı bir geçiş noktasıdır. Nefs-i Merdıyye'nin rengi siyahtır ve bu makamın anahtarı ve yükselticisi Kayyûm ismidir. Sâlik, bu mertebede zikirlerde bazı değişiklikler yaparak yoluna devam eder ve mürşidinin himmeti ve irşadıyla ilerler¹.
Detaylı cevap
Nefs-i Merdıyye, tasavvufî sülûkun önemli bir aşamasıdır ve yedi nefs mertebesi silsilesinde (emmâre, levvâme, mülhime, mutmainne, râdıyye, merdıyye, sâfiye) altıncı sırada yer alır². Bu mertebe, Nefs-i Râdıyye'den sonra gelir ve Nefs-i Sâfiye'ye geçişin kapısıdır. Nefs-i Merdıyye'nin temel özelliği, sâlikin Hak'tan râzı olmasının ötesinde, Hak'ın da sâlikten râzı olmasıdır; yani rızâ hâli karşılıklı bir mertebe kazanır.
Nefs-i Merdıyye'ye ulaşma süreci, sâlikin nefs aktarlarından çıkması, yani "ilahi eğitim" (seyr-i sülûk) neticesinde emmâre, levvâme, mülhime, mutmainne ve râdıyye mertebelerini aşmasıyla gerçekleşir³. Bu mertebede sâlikin yaşantısı, Râdıyye'ye ve Sâfiye'ye bakan iki yönlü bir yapıya sahiptir. Henüz beşerî varlığından tam olarak sıyrılamamış olsa da, bu hâlin sonuna gelmiş sayılır ve eski hâllerine dönmeme gayreti içindedir¹.
Bu makamın rengi siyahtır ve anahtarı ile yükselticisi Kayyûm ismidir. Sâlikin bu mertebedeki ilerleyişinde mürşidinin himmeti ve irşadı büyük önem taşır¹. Nefs-i Merdıyye'ye ulaşan gönül ehli, yoluna daha emin adımlarla devam eder ve bu mertebede zikirlerde küçük değişiklikler yapılması uygun görülür. Daha önceki derslere ait olan ara âyetlerin (idrâk-i ve hâli) çekimlerinin yeterli olması sebebiyle bırakılması yerinde olacaktır⁴. Bu, sâlikin artık daha ileri bir idrâk ve hâl seviyesine ulaştığını gösterir.
Kaynaklar
Cevap metnindeki ¹ ² ³ numaraları aşağıdaki kaynaklara karşılıktır — ilgili esere ve bölüme yönlendirir.
- 1İrfan Mektebi ve Hakk Yolu, s. 44“Yaşantısı: Nefs-i Merdiyye nin iki yüzü vardır . Biri Râdiyye ye diğeri Sâfiyye ye bakar. Henüz daha beşeri varlığından tam sıyrılamamış olmakla birlikte bu hal”Oku
- 2Vahiy ve Cebrâîl, s. 72“Nefs-i emmmare, 2. Nefs-i levvame, 3. Nefs-i mülhime 4. Nefs-i mutmeinne 5. Nefs-i radiye 6. Nefs-i merdiyye 7. Nefs-i safiye, diye isimlendirmişlerdir. Bunlard”Oku
- 3Er-Rahmân, s. 65“2 - Nefs aktarından çıkmak ise, “ilahi eğitim” ( “seyr-i sülük” ) neticesinde “emmare”, “levvame”, “mülhime”, “mutmeinne”, “radıye”, “merdiyye”, “safiyye” merte”Oku
- 4Fecr Sûresi, s. 53“. Böylece hedefi, Nefs-i Merdiyye olan gönül ehli ağır, ağır, daha emin adımlarla yoluna devam eder. Bu mertebede zikirlerde küçük bir değişiklik yapmak yerinde”Oku
Dayandığı eserler
İlgili sorular
Bu cevap, adı geçen eserlerden derlenmiş yapay zekâ destekli bir özettir; dinî hüküm veya fetva değildir. İlim için kaynaklara başvurarak doğrulamanız tavsiye edilir.