Nefs-i Mülhime'nin önündeki başlıca engel nedir?
Nefs-i Mülhime'nin önündeki başlıca engel, sâlikin kendi nefsine ve bireysel benliğine ait şartlanmışlıklarıdır. Bu şartlanmışlıklar, Hakk'ın sözünü duymaya ve ilâhî müşâhedeye ulaşmaya mani olur¹. Sâlik, Nefs-i Emmâre ve Nefs-i Levvâme mertebelerinin tesirlerinden tam olarak kurtulamadığı sürece, Nefs-i Mülhime'nin getirdiği ilham ve içsel rehberlik tam anlamıyla tezahür edemez. Bu engeller, kişinin iç dünyasındaki karışıklıklar ve nefsî cüruflar olarak da ifade edilir ki, bunlar hakikatin ışığının nefsin perdelerini eritmesiyle aşılır².
Detaylı cevap
Nefs-i Mülhime, tasavvufî sülûkun üçüncü basamağı olup, sâlikin "ilhâm alan nefs" mertebesidir. Bu mertebede sâlik, iyiyle kötüyü kalbinden ilhâm yoluyla bilmeye başlar ve Hak'tan kalbe mesajlar inmeye başlar. Ancak bu ilhâmın tam olarak açığa çıkabilmesi için, önceki nefs mertebelerinin getirdiği engellerin aşılması gerekir.
Nefs-i Mülhime'ye ulaşmadan önce aşılması gereken mertebeler Nefs-i Emmâre ve Nefs-i Levvâme'dir³·⁴·⁵. Nefs-i Emmâre, şehvet, gazab, kibir, hırs, hased, riyâ ve tama' gibi kötü sıfatların hâkim olduğu nefistir. Bu nefs, "can avının engeli olan kemik üzerine toprak saçılsın" beyitinde "köpek" olarak tasvir edilir ve bedenin hazzıyla meşguliyeti, insanî ruhun zevkini elde etmeye engel teşkil eder⁶. Nefs-i Levvâme ise, sâlikin kötülüklerinden dolayı kendini kınadığı, vicdanının uyanık olduğu ancak nefsî dürtülerin hâlâ varlığını sürdürdüğü mertebedir⁷·⁸. Bu mertebede tevbe, mücâhede ve riyâzat zuhûr eder.
Mürşid-i kâmil eliyle alınan nefs terbiyesi ve tevhid eğitimi, sâlikin üzerindeki Nefs-i Emmâre ve Nefs-i Levvâme'nin tesirlerini yavaş yavaş kaldırır⁹. Bu tesirlerin kalkmasıyla birlikte, Nefs-i Mülhime'nin Mutmainne nefse bakan kısmına geçiş mümkün olur⁹. Dolayısıyla, Nefs-i Mülhime'nin önündeki temel engel, sâlikin kendi nefsine ait kötü sıfatlar, dünyevî bağımlılıklar ve iç dünyasındaki karışıklıklardır. Bu engeller, riyâzet, mücâhede ve tefekkürle nefsin terbiye edilmesiyle aşılır¹⁰.
Kaynaklar
Cevap metnindeki ¹ ² ³ numaraları aşağıdaki kaynaklara karşılıktır — her biri kitabın tam sayfasına götürür.
- 1Vahiy ve Cebrâîl · s.120“Bir hadis-i Kudside : “Benim Rabbım ile öyle anlarım olur ki; oraya ne bir melek-i mukarrep, ne de bir nebii mürsel giremez,” buyruldu. Özet yorum : Hakk’ın söz”Oku
- 2Ra'd Sûresi · s.200“Nefsin Cürufu İnsanın iç dünyasındaki karışıklık ve nefs engelleri, eritilen madenlerin yüzeyine çıkan cürufa benzer. Kişi kendi içine yöneldiğinde, hakikatin ı”Oku
- 3Bürûc Sûresi · s.61“Önce hızlı koşulması Nefsi Emmare’ Nefsi Levvame ve Nefsi Mülhime’nin hızlı geçilmesi, yavaşlanması ise Nefsi Mutmainne, Nefsi Radiye, Nefsi Mardiye ve Nefsi Sa”Oku
- 4Ahzâb Sûresi · s.212“Önce hızlı koşulması Nefsi Emmare’ Nefsi Levvame ve Nefsi Mülhime’nin hızlı geçilmesi, yavaşlanması ise Nefsi Mutmainne, Nefsi Radiye , Nefsi Mardiye ve Nefsi S”Oku
- 5Esmâü'l-Hüsnâ (Cilt 2) · s.231“Önce hızlı koşulması Nefsi Emmare’ Nefsi Levvame ve Nefsi Mülhime’nin hızlı geçilmesi, yavaşlanması ise Nefsi Mutmainne, Nefsi Radiye, Nefsi Mardiye ve Nefsi Sa”Oku
- 6Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 3 · s.3836“Bu köpeğin, can avının engeli olan kemik üzerine toprak saçılsın. &10024; 471. Bu köpeğin, can avının engeli olan kemik üzerine toprak saçılsın. "Köpek"ten kast”Oku
- 7K2-T3
- 8Nefs-i Levvame
- 9Secde Sûresi · s.74“Ondan aldığı Nefs terbiyesi ve tevhid eğitimi ile üzerindeki Nefs-i Emmare ve Nefs-i Levvame ’nin tesirleri yavaş yavaş kalkmaya başlaması mürşid-i kâmil eli il”Oku
- 10Mü'minûn Sûresi · s.41“Bu yolculuk, kişinin kendi kendi nefsi ve bedeni "üzerinde", sırât-ı müstakîm üzere yaptığı yolculuktur. Sâlikin, riyâzet, mücâhede ve tefekkürle nefsini terbiy”Oku
İlgili sorular
Bu cevap, adı geçen eserlerden derlenmiş yapay zekâ destekli bir özettir; dinî hüküm veya fetva değildir. İlim için kaynaklara başvurarak doğrulamanız tavsiye edilir.