Nisâ 125 ayeti tasavvufta nasıl okunur?

Nisâ Sûresi'nin 125. ayeti, tasavvufî anlayışta kulun Allah ile kurabileceği en yüce münasebetlerden biri olan hullet makamını temsil eder. Bu ayette Hz. İbrahim'in "halîl" (dost) olarak nitelendirilmesi, tasavvuf yolundaki sâlikler için mânevî bir mertebe ve ilahî yakınlığın zirvesi olarak görülür¹. Tasavvufta seyr-i sülûk, müridin mürşid rehberliğinde mânevî mertebeleri aşarak Hakk'a kavuşma yolculuğudur. Bu yolculuğun sonunda ulaşılan vuslat hali, Allah ile kul arasındaki bu dostluk ilişkisinin derinleşmesi ve kemale ermesi anlamına gelir (Seyr-i Süluk, Vuslat). Ayet, bu dostluğun ilahî bir seçim ve lütuf olduğunu vurgulayarak, sâlikin kendi çabalarının yanı sıra ilahî takdire de muhtaç olduğunu hatırlatır. Tasavvuf literatüründe, tıpkı tıbbın veya hukukun kendine özgü terimleri olduğu gibi, tasavvufun da kendine has kavramları vardır; bu kavramları bilmek, ayetlerin tasavvufî okunuşunu idrak etmek için önemlidir². Bu bağlamda, Nisâ 125. ayet, Hakk'ın halk içindeki tecellilerini ve kulun Hakk'a yönelişini ifade eden Hak ve Halk kavramları çerçevesinde de değerlendirilebilir; zira bu dostluk, Hâlık ile halk arasındaki en özel bağlardan biridir (Hak ve Halk).