Nübüvvet hâline ulaşmak için hangi nefs mertebesi aşılmalıdır?

Tasavvufî anlayışta nefs mertebeleri, sâlikin manevi yolculuğunda katettiği aşamaları ifade eder. Bu mertebeler, Emmâre'den başlayıp Levvâme, Mülhime, Mutmainne, Râdıye, Mardiyye ve Sâfiye/Kâmile şeklinde sıralanır (K2-T3 — K2). Her bir nefs mertebesi, sâlikin beşeri nefsini terbiye ederek kendini tanıması ve bulması halleridir². Bu süreçte, bir alt mertebenin zulmeti aşılmadan üstteki hâl yaşanamaz (K2-T3 — K2). Örneğin, Nefs-i Emmâre'de şehvet, gazab, kibir gibi kötü huylar hâkimken, bu mertebenin aşılması tevbe-i nasûh ve mürşid-i kâmile teslimiyetle mümkündür (K2-T3 — K2). Nefs-i Mutmainne'ye ulaşıldığında ise kalp sâkinleşmiş, Hak'la huzura ermiş bir hâl söz konusudur (K1-530 — K1).

Nübüvvet mertebesi ise, bu nefs mertebelerinden farklı bir konumda ele alınmaktadır. Kaynaklar, nübüvvetin "uluhiyyet mertebesi"nden lütfedilen ilahi bir makam olduğunu belirtir¹. Hz. Şeyh'in (r.a.) nübüvvet mertebesinin gerektirdiği ilk ve son hâlleri açıkladığı, hatta velayet dairesi içinde özel bir rütbe olarak nübüvvetin kaldırılmasının bir tehdit olarak görüldüğü ifade edilir³. Bu durum, nübüvvetin beşeri nefs terbiyesiyle doğrudan elde edilen bir hâl değil, ilahi bir seçilim ve lütuf olduğunu gösterir. Davud (a.s.) örneğinde de velayet mertebesinden nübüvvet mertebesi hükümlerine geri dönüşten bahsedilmesi⁴, bu iki mertebenin farklı niteliklere sahip olduğunu ortaya koymaktadır. Dolayısıyla, nefs mertebeleri sâlikin manevi arınma ve yükselişini sağlarken, nübüvvet ilahi bir atama ve özel bir makam olarak değerlendirilmektedir.