İçeriğe atla

Rabbi hâss nedir?

Kavram TanımıOrta düzey1 görüntülenme9 kaynak
Kısa cevap

Rabb-ı hâss ("özel Rab"), her insanın ve varlığın a'yân-ı sâbitesi itibarıyla tesîri altında bulunduğu, onu zuhûra çıkarıp kalbinden terbiye eden kendisine mahsûs esmâ-i ilâhiyye terkîbidir¹·²·³. Ancak tek tek bütün bu özel Rablerin yöneticisi ve Zât mertebesindeki mutlak kaynağı "Rabbü'l-erbâb" (Rablerin Rabbi olan Allah) olduğundan, kulun hakîkî yöneliş ve ibâdeti kendi Rabb-ı hâssında durup kalmadan doğrudan Rabbü'l-erbâb'a olmalıdır²·⁴.

Detaylı cevap

Ayrıntı ›

Fusûsu'l-Hikemde de işâret edildiği üzere her ferdin özel bir Rabbi vardır⁵. Nâs Sûresi'ndeki "İnsanların Rabbi" genel mânâda Rabbü'l-âlemîn olmakla birlikte, husûsî mânâda her kalbe hitâp eden Rabb-ı hâssı da işâret eder⁶·⁷. Kulun kendi içindeki bu Rabbânî terbiyeye sırt çevirmesi ise rubûbiyyet mertebesindeki irşâdı reddetmek olur⁸. Öte yandan kişinin içinde yaşadığı hâle göre Rabb-ı hâss tecellîsi değişir: Nefs-i emmâre hâlinde celâl üzere olanlar mudill yönlü isimlerin hükmü altında kalabilir⁵.

Zât ile esmâ arasındaki mertebe ayrımı burada hayatîdir: Esmâ mertebesi itibarıyla Rabb-ı hâss, Zât mertebesi itibarıyla Rabbü'l-erbâb vardır. Namazı ve kulluğu îfâ eden Rabb-ı hâss terkîbi de hakîkatte abddir ve yöneldiği merci Rabbü'l-erbâb olan Allah'tır; ulûhiyyet Rabb-ı hâssın kendisine değil, onun da döndüğü *"Hû"*ya mahsustur⁴·²·⁹.

Bir çocuğun önce annesine yönelmesi gibi insan ilk adımda Rabb-ı hâssına gider; ne var ki kişi hakîkî Rabb'i bulamayıp kendi hayâlinde kurduğu hayâlî Rabb-ı hâssa tapmaya kalkışırsa cem öncesi fark âleminde ve vesvesede kalır. Bu vesvese kapısının da cem mertebeleri birlenip Rabb-ı hâssı hakîkatiyle aşarak Rabbü'l-erbâba ermekle açılması gerekir³·⁷.

Kaynaklar

Cevap metnindeki ¹ ² ³ numaraları aşağıdaki kaynaklara karşılıktır — ilgili esere ve bölüme yönlendirir.

  1. 1Mü'minûn Sûresi, s. 79Oku
  2. 2Dur Rabbın Namazda (Cilt 2), s. 59Oku
  3. 3Secde Sûresi, s. 119Oku
  4. 4Sohbet Arası Sohbetler CD 14 (2003), s. 136Oku
  5. 5Duhân Sûresi, s. 33Oku
  6. 6Ra'd Sûresi, s. 109Oku
  7. 7Terzi Baba Necdet Ardıç — Biyografi, s. 131Oku
  8. 8Ra'd Sûresi, s. 110Oku
  9. 9Ra'd Sûresi, s. 257Oku

Dayandığı eserler

Bu cevap yardımcı oldu mu?

İlgili sorular

Bu cevap, adı geçen eserlerden derlenmiş yapay zekâ destekli bir özettir; dinî hüküm veya fetva değildir. İlim için kaynaklara başvurarak doğrulamanız tavsiye edilir.