Risâlet hâli nasıl başlar, nasıl yerleşir?
Tasavvufta risâlet, Hak'tan insanlığa şer'î ahkâm ve kitap getirme makâmı olup nübüvvetin daha özel ve üst bir mertebesidir. Zâhirde Hz. Muhammed (s.a.v.) ile sona ermiş olsa da, risâlet-i bâtıniyye Peygamber Efendimiz'in risâleti yönünden devam etmektedir¹·². Risâlet hâlinin başlaması, sâlikin abdiyyet makâmına ulaşmasıyla mümkündür; zira gerçek abd olmayan risâlete de, velâyete de ulaşamaz³. Yerleşmesi ise, sâlikin şeyhlik vasfının ötesine geçip risâlet vasfını idrâk etmesi ve bu mertebeye yükselmesiyle tahakkuk eder⁴. Bu süreç, "ölmezden evvel ölünüz" emr-i risâlet-penâhîsine mâsadak olmayı gerektirir⁵.
Detaylı cevap
Risâlet, tasavvufta nübüvvetin üst mertebesi olarak ele alınır ve Hak'tan bilgi alma (vahiy) ile bu bilgiyi insanlığa tebliğ etme vazifesini içerir. Risâlet hâlinin başlaması, sâlikin öncelikle abdiyyet makâmına erişmesiyle ilişkilidir. Zira "Rasulûllah'ın risâleti abdiyyetinden sonra geliyor" ve "bir kimse gerçek abd olmazsa, risâlete de, velayete de ulaşamaz"³. Bu, sâlikin nefsini terbiye etme ve dünyevî alışkanlıklarından arındırma süreci olan riyazat ile elde edilen bir hâldir. Riyazat, az yeme, az uyuma, az konuşma ve halktan az karışma gibi uygulamaları içerir.
Risâlet hâlinin yerleşmesi ise, sâlikin mânevî yolculuğunda daha ileri bir mertebeye ulaşmasıyla gerçekleşir. Bu, sâlikin "şeyhlik vasfının kaldırılması ve yerine risalet vasfının getirilmesi" ile mümkündür⁴. Yani, sâlikin bağlı olduğu yerin diğer mertebelerini öğrendiğinde, ilk tanıdığı şeyhlik hâlinin anlayışı kesilir ve yerine risâlet mertebesinin idrâki gelir. Bu durum, "ölmezden evvel ölünüz" emrine mâsadak olmayı gerektiren bir fenâfirrasul mertebesidir⁵·¹·². Kelime-i Risâlet'in oluşumu "Allah - Resûl - Muhammed" şekliyle bir iniş sistemi içerisinde gerçekleşir⁶. Bu, aynı zamanda "Kelime-i Tevhîd Risâlettir" ifadesinde de belirtildiği gibi, Allah'ın irfân olunma arzusuna gidişin başlangıcı ve devamıdır⁷. Hz. Muhammed'in risâletiyle "Allah" lafzı kemâliyle zuhura çıkmıştır, diğer peygamberlerin risâletlerinde de Allah lafzı olsa da, kemâli Hz. Resûlullah'tadır⁸.
Kaynaklar
Cevap metnindeki ¹ ² ³ numaraları aşağıdaki kaynaklara karşılıktır — her biri kitabın tam sayfasına götürür.
- 1Rüyâ ve Mânâ Âlemi 3 · s.128
- 2Terzi Baba (Cilt 2) · s.180“Gerçekten Efendimizden sonra risâlet-i ilâhiyye zâhirde sona ermiştir. Ancak risâlet-i bâtıniyye devam edecektir, yani başka bir deyimle Allah'ın rasûlleri sona”Oku
- 3Sohbet Arası Sohbetlerden Seçmeler (31) · s.85“Rasulûllah'ın risâleti abdiyyetinden sonra geliyor. Kul dediğin, abd dediğin şey böyle başını önüne eğmiş, garip kendi hâlinde kimse gibi zannettiğin şey, o mak”Oku
- 4Özün Özü ve Sırrın Sırrı (Cilt 4) · s.271“İşte böyle bir kimsenin, şeyhin başının keşılmesi değil bu ifade içinde o kişinin şeyhlik vasfının görevini yaptığında bu sefer risalet vasfı başlar ki bu vasfı”Oku
- 5Mesnevî-i Şerîf Şerhi 12 · s.546
- 6Kelime-i Tevhîd · s.238““muhammedürresulüllah” ise, “Kelime-i Risalet”tir. Kelime-i Tevhid’in oluşumunda gördüğümüz gibi sondan başa doğru idi. “Kelime-i Risalet”in dahi oluşumu sondan”Oku
- 7Doğdular, Yaşadılar — Hikâyesi · s.174“Kelime-i Tevhîd Risâlettir. Aslında ölümle başlar doğum. Burada da dört sayısı yine cismin kırk haftada meydana gelmesiyle karşımıza çıkar. Tevhîd’de isek Allah”Oku
- 8Sohbet Arası Sohbetler CD 9 (2002) · s.224“Fakat ikinci bölüm kelime-i Risalet insan yeryüzünde kemale erdikten sonra hayat sahnesine çıkmıştır. Yani “La ilahe illallah” evvela bütün alemlerde söylenmekt”Oku
İlgili sorular
Bu cevap, adı geçen eserlerden derlenmiş yapay zekâ destekli bir özettir; dinî hüküm veya fetva değildir. İlim için kaynaklara başvurarak doğrulamanız tavsiye edilir.