Rûhullâh nedir?
Rûhullâh, 'Allah'ın rûhu' anlamına gelir ve tasavvufta iki temel katmanda ele alınır. Birinci katmanda, Hz. Îsâ'nın özel lakabıdır; Nisâ 171'deki "ve kelimetuhû elkâhâ ilâ meryeme ve rûhun minhu" (Hz. Îsâ Allah'ın bir kelimesidir, onu Meryem'e ulaştırdı, ve O'ndan bir rûhtur) ayeti bu kullanımın asıl menşeidir. Hz. Îsâ'da bu rûhullâhî veche kemâle erdiği için ona özel olarak verilmiştir. İkinci katmanda ise, Hicr 29'daki "ve nefahtu fîhi min rûhî" (ona kendi rûhumdan üfledim) ayeti gereğince, her insanın aslî ruhânî yapısına işaret eder; yani her insan bir cihette rûhullâhdır¹. Bu "insanî ruh" aynı zamanda "sultanî ruh" olarak da adlandırılır ve Hakk'a kavuşmaya aracılık eden güzel bir yardımcıdır¹.
Detaylı cevap
Rûhullâh kavramı, tasavvufî anlayışta hem özel bir peygamberlik mertebesini hem de insanlığın genel ruhânî özünü ifade eder. Hz. Îsâ'ya atfedilen "Rûhullâh" lakabı, onun babasız doğumu, mucizevî halkı ve ölüleri diriltme gibi olağanüstü halleriyle ilişkilidir². Bu durum, onun rûhullâh vechesinin kemâl mertebesinde tezahür ettiğini gösterir. Nitekim, "İsâ (a.s.) ile denildi Rûhullah" ifadeleri bu özel konumu vurgular³.
Diğer yandan, tasavvuf, Hicr 29'daki "ona kendi rûhumdan üfledim" ayetine dayanarak, her insanın "Allah'ın rûhundan" bir parça taşıdığını belirtir. Bu, her insanın aslî ruhânî yapısının ilâhî kaynaklı olduğunu gösterir. Bu bağlamda, "İsâ gibi 'rûhullâh' olan 'insanî ruh' seninle beraberdir" denilerek, her insanda bulunan bu ilâhî üflenişin bir yansıması olan "rûh-ı insânî"ye dikkat çekilir¹. Bu "insanî ruh", aynı zamanda "sultanî ruh" olarak da adlandırılır ve insanın Hakk'a vusûlünde önemli bir aracıdır; bu ruh, kişinin işlerinde "hayvanî ruh"tan değil, Hakk'a kavuşmasına aracılık eden bu "sultanî ruh"tan yardım istemesi gerektiğini öğütler¹. Rûh-ı insânî, düşünme, irade ve vicdan ile kaim olup, ölümden sonra da varlığını sürdürür. Bu, rûhullâh kavramının sadece Hz. Îsâ'ya özgü bir nitelik olmaktan öte, insanlığın genel ruhânî potansiyelini de kapsadığını gösterir.
Kaynaklar
Cevap metnindeki ¹ ² ³ numaraları aşağıdaki kaynaklara karşılıktır — her biri kitabın tam sayfasına götürür.
- 1Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 3 · s.3734“İsâ (a.s.) gibi "rûhullâh" (Allah'ın ruhu) olan "insanî ruh" seninle beraberdir. Sen bütün işlerinde yardımı "hayvanî ruh"tan değil, bu "sultanî ruh"tan iste ki”Oku
- 2Kelime-i Îseviyye · s.166“Binâenaleyh onun hakkında: “O Rûhullahdır, ya’ni nefhettiği kimsede hayât, 15/40 rûhullah olan Îsâ (a.s.) ile zâhir oldu” der. Bu kavl dahi müslimînin kavlidir.”Oku
- 3İrfan Mektebi ve Hakk Yolu · s.91“İsâ (a.s.) ile denildi Rûhullah , İçim dışım boyandı Sibgatullah , Nerde bulurum böyle bir ehlullah,”Oku
İlgili sorular
Bu cevap, adı geçen eserlerden derlenmiş yapay zekâ destekli bir özettir; dinî hüküm veya fetva değildir. İlim için kaynaklara başvurarak doğrulamanız tavsiye edilir.