Sâffât 102-107 ayeti tasavvufta nasıl okunur?

Sâffât Sûresi'nin 102-107. âyetleri, İbrahim (a.s.)'ın rüyasında oğlunu kurban etme emrini alması ve İsmail (a.s.)'ın bu emre "Ey babacığım, emrolunduğun şeyi yap, inşaallah beni sabredenlerden bulacaksın"² diyerek karşılık vermesi hadisesini anlatır. Tasavvufta bu kıssa, sâlikin seyr-i sülûk yolunda karşılaşacağı çetin imtihanları ve bu imtihanlar karşısında göstermesi gereken teslimiyet ve sabır makâmlarını temsil eder¹. İbrahim (a.s.)'ın rüyası, ilahî bir işaret olup, sâlikin nefsini terbiye etme ve Hakk'ın iradesine boyun eğme sürecindeki içsel mücadelesini simgeler. İsmail (a.s.)'ın cevabı ise, sâlikin Hakk'tan gelen her şeye rıza göstermesi ve sabr makâmını tahkik etmesi gerektiğini vurgular. Bu durum, tasavvuftaki makâmlar silsilesinde sabrın önemine işaret eder; zira sabır, tevekkül ve rıza gibi daha üst makâmlara geçişin anahtarıdır (Makâm, K1-162). Âyetlerde geçen "Biz, (İbrahim'e) büyük bir kurbanlık vererek onu (İsmail'i) kurtardık"³ ifadesi, sâlikin nihayetinde ilahî lütufla kurtuluşa ereceğini ve Hakk'a vuslatın gerçekleşeceğini gösterir. Bu, aynı zamanda sâlikin kendi benliğini (nefsini) kurban ederek, Hakk'ın birliğine (samediyyet) yönelmesi ve O'na tam bir muhtaçlık bilinciyle teslim olması anlamına gelir (Samediyyet, K1-211). Bu âyetler, sâlik için Hakk'ın muradına tam teslimiyetin ve bu teslimiyetle elde edilecek manevi yükselişin bir yol haritası niteliğindedir.