Sahv kalpte mi rûhta mı sırda mı tecellî eder?

Sahv, lugatte 'ayıklık, uyanıklık' anlamına gelir ve tasavvufta sâlikin sekrden sonraki ayıklık hâli, yani Hak'la birlikte ama ayık olma mertebesidir. Bu hâl, sülûkun kemâli olarak kabul edilir ve 'sahv-i ba'de's-sekr' olarak adlandırılır. Sahv ehlinin imamı Cüneyd-i Bağdâdî'ye göre sülûkun zirvesi sekr değil, sekrden sonraki sahvdır. Sahvın özellikleri arasında Hak'la beraber olmakla birlikte aklın yerinde olması, halkla rahatça muamele edebilme, sözlerinin muvafık olması ve mürşidlik kapasitesine sahip olması sayılır. Ayrıca sahv ehli şerîata sıkı bağlılık gösterir ve zâhir-i şerîatı asla terk etmez.

Verilen kaynaklarda sahvın doğrudan hangi latîfede tecellî ettiğine dair açık bir ifade bulunmamaktadır. Ancak tasavvufî tecellî mahallerine bakıldığında, kalp, rûh ve sır gibi latîfeler öne çıkar. Kalp, tecellî-i ilâhînin ilk kapısıdır ve Hadîs-i Kudsî'de "Beni yere göğe sığdıramadım, mü'min kulumun kalbine sığdırdım" buyrulmuştur. Kalp, bütün esmânın tecellî alanıdır ve arındırıldığında Hakk'ın aynası olur¹. Muhabbet, ünsiyet ve sekîne gibi hâller kalpte tecellî eder. Rûh ise nûr, hayât ve ilm-i ledün ile irtibatlıdır. İlm-i ledün, tahsil ile kazanılmayan, Hakk'ın zâtî tecellîsi olan vehbî bilgidir (İlm-i Ledün). Sır ise Hak ile abd arasındaki mahrem olup, vahdet ve hüvviyet gibi en derin tecellîlerin mahallidir.

Sahvın gerektirdiği istikâmetli dil, şerîata bağlılık ve mürşidlik kapasitesi gibi özellikler, sâlikin kalbinin arınmışlığını ve Hakk'ın tasarrufunu benliğine mal etmeden taşımasını gerektirir³. Kalp, Hakk'ın Rahmânî sıfatlarının tecellîsine arş kılındığında, diğer latîfeler üzerinde bir üstünlük kazanır⁴. Bu durum, sahvın kemâl mertebesinin kalbin bu arınmış ve tecellîye açık hâliyle yakından ilişkili olduğunu düşündürmektedir.