Salât (Namaz) kavramı, lugat anlamından farklı olarak tasavvufta nasıl tanımlanır?

Salât kavramı tasavvufta beş katmanda işler. Birinci katman, Cibrîl hadîsindeki abdest, kıble, vakit, rükû, secde gibi şartlarla kılınan beş vakit farz olan zâhirî namazdır. Bu katman, "İslâm'ın temelidir". İkinci katman, Bakara 45-46'daki "huşû" ile ifade edilen huşû namazıdır; kalbin Hak ile birlikte olma hâli olup, namazın bedenle değil, kalple kılındığı mertebedir. Üçüncü katman, Tâhâ 14'teki "beni anman için namazı kıl" beyanıyla namazın bizzat zikir olduğunu vurgulayan zikr namazıdır. Bu katmanda sâlik, "Allâhu Ekber" ile her sözünde Hakk'ı zikreder; namaz, dilden, kalpten ve bedenden topluca yapılan bir zikirdir. Dördüncü katman, "es-salâtu mi'râcü'l-mü'min" hadîsiyle ifade edilen mîrâc namazıdır; sâlikin Hak'la dikey buluşmasının anahtarıdır. Beşinci katman ise Salât-ı Dâimûn'dur; bu, sadece beş vakit değil, her nefeste Hakk ile irtibat kurma makamıdır (Salât-ı Dâim). Terzi Baba külliyatında salât, Cenâb-ı Hakk'ın sıfat âlemi, lâhut âlemi, ahadiyyet mertebesi ve tevhid mertebesiyle ilişkilendirilerek derinlemesine açıklanır¹·²·³. Salât kelimesi, Farsça "namaz" kelimesinin aksine, "yöneliş, ulaşma, bağ kurma, dua" anlamlarını taşır ve Kur'an'da namaz için kullanılan tek kelimedir⁴·⁵. Bu mertebeli anlayış, salâtın sadece bir ibadet fiili değil, aynı zamanda bir mânevî yükseliş ve Hak ile sürekli bir bağ kurma yolu olduğunu gösterir.