Sâlik Fütûhât-ı Mekkiyye hakîkatini nasıl yaşamaya başlar? İlk amelî adım nedir?

Sâlikin Fütûhât-ı Mekkiyye'nin hakîkatini yaşamaya başlaması, tasavvuftaki dört mertebeli sülûkun bir neticesidir. Bu mertebeler sırasıyla şerîat, tarîkat, hakîkat ve mârifettir. İlk amelî adım, şerîatın dış kurallarını bilmek ve uygulamaktır. Ardından tarîkat mertebesine geçilir ki bu, bir mürşidle bağ kurarak virdler çekmek ve sülûka girmektir. Bu mücâhede ve tezkiye süreci, sâlikin kalbindeki perdelerin kalkmasına, yani mükâşefeye zemin hazırlar. Mükâşefe, sâlikin gayb âleminden veya Hak'tan kalbine inen doğrudan idrâklerdir ve mücâhedenin meyvesidir.

Hakîkat mertebesine ulaşıldığında, sâlik artık eşyanın hakîkî yüzünü görmeye başlar ve Hakk'ın doğrudan müşâhedesi gerçekleşir. Bu, "altın olduğunu görmek" benzetmesiyle açıklanan bir idrâk seviyesidir. Fütûhât-ı Mekkiyye, İbn Arabî'nin Mekke'de Kâbe'yi tavaf ederken aldığı manevî açılımlar (fetihler) sayesinde yazdığı bir eserdir. Sâlikin bu hakîkatleri yaşaması, kendi içsel fetihlerini tecrübe etmesi anlamına gelir. Bu mertebede, sâlik artık aklî bilgilerden çok kalbî hâllere göre yaşar ve mücâhede ona zevkli gelmeye başlar. İbn Arabî'nin Fütûhât-ı Mekkiyye'de belirttiği gibi, "Rab Hak'tır. Ve hakîkat bakışıyla bakılınca kul da Hak’tır"¹. Bu, sâlikin kendi ilâhî hakîkatine ulaşmasıyla "Vellezîne âmenü eşeddü hubben lillâh" hükmünün faaliyete geçmesiyle gerçekleşir². Bu idrâk ve yaşam, imân, ikân ve ihsân hükümlerini birlikte barındırır².