Sâlik için Mürşid ne anlama gelir?

Sâlik için mürşid, tasavvuf yolculuğunun vazgeçilmez bir unsurudur. Mürşid, sâlikin mânevî rehberi olup, onu Hakk yolunda irşad eden kâmil insandır³. Sâlik, mürşidin mânevî tasarrufuyla hâlinde salâh olduğunu görünce, kendisini mânevî hastalıklardan kurtulmuş ve kemâle ermiş zannedebilir. Ancak bu zannın hatalı olduğu, bu salâhın mürşidin mânevî merheminin tesiri olduğu vurgulanır. Eğer mürşid sâliki bırakırsa, yarası tekrar azmaya başlar². Bu durum, sâlikler için tehlikeli bir akabedir; zira kendisinde enâniyet illeti bâki olduğu halde irşâda kalkan sâliklere "sâlik-i ebter" denir ve bunlar merdûd olurlar²·⁴.

Mürşidin huzurunda sâlike meydana gelen kendinden geçme ve sarhoşluk hâlleri, mürşidinden yansıyan tesirden doğar. Birçok sâlik, mürşidin hâlinden yansıyan kemâlâtı kendi hâllerinden bilir ve mağrur olur. Sâlikin bundan sakınması ve kendisini hiç sayması gerekir⁵. Sâlik, mürşidine olan râbıtasında meleke hâsıl edince, kendisini mürşidin "aynı" ve mürşidini kendisinin aynı görür; aralarında ayrılık göremez. Fenâ-fi'ş-şeyh mertebesinde mürşidin kalbine inen ilâhî feyizler, sâlikin kendi istidâdı dairesinde onun kalbine de akseder. Bu sayede sâlikin canı, mürşidin hayâlinde kendi hayâlini görmüş olur¹. Mürşid, sâlike kendi ayn-ı sâbitesinin isti'dâdından fazla bir şey veremez; bu isti'dâd Allah'a ait bir lütuftur⁶. Mürşid, sâliki kal'den hâle geçiren, tahkîk eden bir vâris-i nebîdir.