İçeriğe atla

Sâlik Nefs-i Râdıyye hakîkatini nasıl yaşamaya başlar? İlk amelî adım nedir?

Sâlik AmelTemel düzey5 görüntülenme7 kaynak
Kısa cevap

Sâlik, Nefs-i Râdıye hakikatini, Nefs-i Mutmainne mertebesinde elde ettiği huzur ve tatmin hâlini aşarak, Hakk'ın kendisinden razı olduğu bir idrak ve yaşantı ile tecrübe etmeye başlar. Bu mertebeye ulaşan sâlik, amellerinin kendi kesbiyle değil, Hakk'ın lütuf ve keremiyle meydana geldiğini idrak eder¹. İlk amelî adım, sâlikin şeriat kurallarına uyarak kendini disipline etmesi, nefs bilgilerini alarak yaşaması ve misalleri bırakıp âyetleri o an kendisine inzal oluyormuşçasına okuyup dinlemesiyle anı yaşamasıdır². Bu idrak, sâlikin ameline herhangi bir mükemmellik atfetmemesini sağlar, zira nefs kusurlu olduğundan amel de noksan ve kusurludur¹.

Detaylı cevap

Nefs-i Râdıye, tasavvufî sülûkun beşinci mertebesidir ve Fecr Sûresi'ndeki "Allâh kullarından râzı oldu, onlar da Allâh'tan râzı oldular" (Mâide 5/119) âyetinin asîl dayanağını oluşturur. Bu mertebeye ulaşan sâlik, Nefs-i Mutmainne'de elde ettiği tatmin ve huzur hâlini geride bırakarak, Hakk'ın kendisinden razı olduğu bir idrak ve yaşantıya adım atar³. Sâlikin bu hakikati yaşamaya başlamasındaki ilk amelî adım, şeriat kurallarına riayet ederek kendini disipline etmesidir. Bu disiplin, nefs bilgilerini alarak yaşamayı ve Kur'an âyetlerini sadece okumakla kalmayıp, o an kendisine inzal oluyormuşçasına dinleyerek anı idrak etmeyi gerektirir².

Bu idrak, sâlikin amellerine yönelik bakış açısını temelden değiştirir. Sâlik, bütün gayret ve çabasına rağmen yaptığı ibadetleri kendisine nispet etmekten haya eder. Çünkü amelinin kendi kesbiyle değil, Hakk'ın lütuf ve keremiyle meydana geldiğini idrak eder¹. Nefs kusurlu olduğundan, amel de noksan ve kusurludur; bu sebeple sâlik, ameline herhangi bir mükemmellik atfetmez¹. Bu mertebede sâlik, zikirler ve sâlih amellerle nefsinin kötü ahlâklarından temizlendikçe kalbinde iman nuru parlamaya ve ilâhî hakikatler onda "Âlim" esması yönüyle tecelli etmeye başlar⁴. Bu hâl, sâlikin beşerî sıfatlarından soyunarak İlâhî sıfatlarla tahakkuk etmeye başlamasına vesile olur⁵. Eskiden dergâhlarda bu mertebeye ulaşan sâlike "arakiye" adı verilen krem renkli bir başlık giydirilerek ödüllendirilir ve Nefs-i Râdıye'ye doğru daha emin adımlarla ilerlemesi teşvik edilirdi⁶·⁷.

Kaynaklar

Cevap metnindeki ¹ ² ³ numaraları aşağıdaki kaynaklara karşılıktır — her biri kitabın tam sayfasına götürür.

  1. 1Sâd Sûresi · s.178“Sâliki böyle bir yanılgıdan kurtaracak olan, ihlâsın hakikatidir: yani amelinin kendi kesbiyle değil, Hakk’ın lütuf ve keremiyle meydana geldiğini idrak etmesid”Oku
  2. 2Kur'ân-ı Kerîm'de Nefs Âyetleri · s.154“Salik şeriat kurallarına uyarak kendini disipline eder. Yavaş yavaş nefs bilgilerini alarak yaşamaya başlar. Ne zaman ki misalleri bırakır da o ayetlerin o an o”Oku
  3. 3Fecr Sûresi · s.55“Epey zorlu çalışmalardan sonra Râdiyye mertebesinde olgunlaşmaya devam eden sâlike yavaş, yavaş Merdiyye, yani kendisinden râzı ve hoşnud olunma yolu açılmağa b”Oku
  4. 4Hicr Sûresi · s.114“Okuduğumuz âyet-i kerîmede İbrâhîm (a.s.) ve eşine cemâlî yönden sevindirici bir haber, bir müjde verilmektedir. Enfüsî yönden bakarsak: Sâlik, zikirler ve sâli”Oku
  5. 5Îmân ve İkân · s.96““Ve amilussâlihâti” Sâlih amelin kısa ifadesi şudur. Demin de dediğimiz gibi buraya da yazılmış. “Ma’nâ sı Hakk’tan fiili kuldan olan ameldir” diyebiliriz. Sâli”Oku
  6. 6İrfan Mektebi ve Hakk Yolu · s.38“Eskiden dergâhlarda sâlik bu mertebeye ulaşınca başına “arakiye” ismi verilen “fes“ benzeri, krem renkli bir başlık giydirilerek ödüllendirilir idi. Böylece hed”Oku
  7. 7Fecr Sûresi · s.46“Eskiden dergâhlarda sâlik bu mertebeye ulaşınca başına “arakiye” ismi verilen “fes“ benzeri, krem renkli bir başlık giydirilerek ödüllendirilir idi. Böylece hed”Oku
Bu cevap yardımcı oldu mu?

İlgili sorular

Bu cevap, adı geçen eserlerden derlenmiş yapay zekâ destekli bir özettir; dinî hüküm veya fetva değildir. İlim için kaynaklara başvurarak doğrulamanız tavsiye edilir.