Samediyyet kavramının zuhûr ettiği mahaller nelerdir?
Samediyyet kavramı, Hakk'ın mutlak bağımsızlık ve her şeyin O'na muhtaç olması sıfatını ifade eder ve bu hakikat, çeşitli mertebelerde ve zuhur mahallerinde tecelli eder. Özellikle İhlâs Sûresi'nin ikinci ayetinde geçen "Allâhu's-samed" ifadesiyle menşeini bulan samediyyet, Hakk'ın kimseye muhtaç olmaması ve her şeyin O'na yöneldiği tek merci olması anlamını taşır. Bu kavramın zuhur mahalleri, Hakk'ın Zâtî zuhurunun gerçekleştiği, irfan ehli kâmillerin idrak edebildiği ve her şeyin O'na olan ihtiyacını gösteren yerlerdir¹·². Samediyyet, vahidiyyet makamında zuhur ederek insan-ı kâmillerin meyveleri olmuştur ve Sâd sûresindeki (صٓ) harfi, bütün mertebe ve tavırların kendisinde yer aldığı "taayyün-i sânî" denilen Samediyyet mertebesine işaret eder³·⁴.
Detaylı cevap
Samediyyetin zuhur mahalleri, Hakk'ın mutlak bağımsızlığının ve her şeyin O'na muhtaç oluşunun farklı veçhelerde belirdiği yerlerdir. Bu zuhur, Hakk'ın Zâtî zuhurunun gerçekleştiği mahallerde kendini gösterir ve irfan ehli kâmiller tarafından idrak edilebilir². Samediyyetin birimsel yöndeki açılımı, bu ilahi halleri idrak eden kimselerin bunu çevrelerine yaymasıyla da ortaya çıkar⁵.
Mertebî açıdan bakıldığında, Samediyyet "taayyün-i sânî" denilen bir mertebeye işaret eder ki, bu mertebede bütün mertebe ve tavırlar kendisinde yer alır⁴. Vahidiyyet makamında zuhur ederek insan-ı kâmillerin meyveleri olmuştur³. Hakk'ın Zât'ı, Samediyyetin tecelli kaynağıdır ve bu oluşumların olması veya olmaması Samediyyete bir eksiklik getirmez⁶.
Sâlikin sülûkünde ise, beşerî işlerden imtina ederek, yani oruç tutarak Samediyyet sıfatlarına girilir ve Hakk'ın eserleri zuhur etmeye başlar⁷. Bu süreçte kişi, kendi varlığında ilahi hakikatleri idrak ettiğinde başka bir varlığa ihtiyacı kalmadığını anlar ve kendisinde Samediyyetin ortaya çıktığı anlaşılır⁸. Bu, sâlikin Hakk'a muhtaç olduğunu, Hakk'ın ise kimseye muhtaç olmadığını idrak etmesiyle tahakkuk eden bir şuurdur.
Zuhur mahallerinin her biri, Hakk'ın kendini seyrettiği ve bu mahallerin birbirine muhtaç hükmüne geldiği yerlerdir; bu ihtiyaçlar sebebiyle mahaller birbirinin peşinden koşar¹. Bu durum, Samediyyetin hem mutlak bağımsızlık hem de her şeyin O'na olan bağımlılığı veçhesini gösterir.
Kaynaklar
Cevap metnindeki ¹ ² ³ numaraları aşağıdaki kaynaklara karşılıktır — her biri kitabın tam sayfasına götürür.
- 1Özün Özü ve Sırrın Sırrı (Cilt 4) · s.351“İşte böylece bir mahal, yani ayrılık hükmü ile olmayan bir mahalde bir değişik şekilde zuhur ediyor, ötekinde bir başka şekilde zuhur ediyor. Fakat zuhur ettiği”Oku
- 2Fussilet Sûresi · s.80“İşte bu irfan ehli mahaller lillâhi “Allah içindir,” yani Zât-ı zülcelâlin, o mahallerde Zât-î zuhurunun olmasıdır, gene bu yüzden o mahaller Hakk’ın zâtının zu”Oku
- 3Karagün Dostuyum (Cilt 2) · s.7“«Samediyyet» makamındadır. Kâinatı ihâta eden dalları, meyveleri, çiçekleri vardır. Oradan indiği makama ehadiyet derler. Sonra makamı vahidiyette zuhur ederek,”Oku
- 4Sâd Sûresi · s.9“İşarî yorum açısından Sâd, Allah Teâlâ’nın Sâdık , Sabûr , Sâni ve Samed isimlerine ve bunların âlemdeki zuhurlarına delalet eder. Örneğin Sâd harfinin temsil e”Oku
- 5Namaz Sûreleri (Cilt 2) · s.130“Samediyyetin birimsel yöndeki açılımı ise Cenâb-ı Hakk (c.c)’ın bu hallerini idrâk eden kimselerin bunu çevrelerine yaymalarıdır. Kim doğru olarak ne öğrenmişse”Oku
- 6Terzi Baba 3 — İstişâre Dosyası · s.76“İnsân-ı Kâmil Cem’ul Cem içinde Hüviyyet ve Ulûhiyetinin olduğunu ve devamında ki Âyetlerin dört mertebeden hakikatini söyle.. 2- Vâhidiyyet Sahamda Samed’im He”Oku
- 7Ramazan ve Oruç · s.48“Ta kiî Samediyyet sıfâtlarına gire. Beşerî işlerden imtina ettiği, yani oruç tuttuğu süre, onda Hakk’ın eserleri zuhur etmeye başlar.”Oku
- 8Ramazan ve Oruç · s.50“Bunları yapa yapa samediyyet hakikatini idrak eder. Hani dersimizin sonlarında var ya Vahid, Ahad, Samed, Allah… Peki “Samed” neydi? Samediyyet hakikati neydi? ”Oku
İlgili sorular
Bu cevap, adı geçen eserlerden derlenmiş yapay zekâ destekli bir özettir; dinî hüküm veya fetva değildir. İlim için kaynaklara başvurarak doğrulamanız tavsiye edilir.