Sekr hâline ulaşmak için hangi nefs mertebesi aşılmalıdır?
Sekr hâli, sâlikin fenâfillah mertebesinde Hakk'ı müşâhede etmesiyle ortaya çıkan bir sarhoşluk hâlidir ve bu hâle ulaşmak için nefs mertebelerinin tam olarak aşılması gerekmektedir. Özellikle Nefs-i Emmâre'nin zulmetinden kurtulup, sülûkun ilerleyen aşamalarında, yani sıfât/fenâfillah mertebesinde zuhur eder¹. Sekr, Hakk'ın tecellî-i cemâliyle kalbin manevî bir sarhoşluk yaşamasıdır²·³. Ancak bu hâl, nefs mertebeleri tam oturmadığında tehlikeli olabilir ve sâlikin ayaklarının kaymasına neden olabilir⁴·⁵.
Detaylı cevap
Sekr hâli, tasavvufî sülûkun ileri mertebelerinde ortaya çıkan, sâlikin Hakk'ın tecellîsiyle kendinden geçtiği bir durumdur. Bu hâl, fenâfillah mertebesinde, yani sâlikin kendi varlığında Hakk'ın varlığından başka bir şey görmediği bir noktada yaşanır⁴·⁵. Fenâfillah, sıfât mertebesiyle ilişkilidir ve bu hâle ulaşmak, yapılan zikir ile Nefs-i Emmâre'nin zulmetinin giderilmesiyle mümkündür¹. Nefs-i Emmâre, kötülüğü emreden, insanı günahlara ve dünyevî arzulara sürükleyen en alt nefs mertebesidir⁶. Bu mertebenin aşılması, sülûkun başlangıcı için zarurîdir (K2-T3 — K2).
Sekr hâli, Hakk'ın cemâl tecellîsiyle kalbin manevî bir sarhoşluk yaşaması olarak tanımlanır²·³. Bu sarhoşluk, ilmî mahviyet içerisinde olmak ve mahlûku görememek hâlidir⁴·⁵. Ancak bu durum ârızîdir, yani mutlak değildir ve nefs mertebeleri tam olarak oturmadığında tehlikeli olabilir. Nefsin bu hâli kapması, sâlikin amellerini ilâhî mânâda yapamadığı zannına kapılmasına yol açabilir ve tevhîd mertebelerini hayâl binâsı üzerine kuranların varlıklarını kaybetmelerine neden olabilir⁴·⁵. Dolayısıyla, sekr hâline ulaşmak için Nefs-i Emmâre'den başlayarak nefs mertebelerinin sağlam bir şekilde aşılması ve sülûkun kemâle ermesi gerekmektedir. Bu, "hakk-el yakıyn" ve "zât mertebesi" imânı ile "ikan yakıyn" hâline ulaşmakla mümkündür⁷.
Kaynaklar
Cevap metnindeki ¹ ² ³ numaraları aşağıdaki kaynaklara karşılıktır — her biri kitabın tam sayfasına götürür.
- 1Terzi, Elif, Terâzî, Teradî — İrfan Mektebi, Kırk Seyir · s.109“Madde-Maden mertebesi sıfât/fenâfillah mertebesi ve bu hâl yaşatışıdır. Bu hâle ulaşmak yapılan zikir ile vücutta oluşan nefsi emmare gruzu gazlarının izale edi”Oku
- 2Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 10 · s.1419“Ya'ni, “Ey şâh, mâdemki beni tecelli-i cemâlin ile sarhoş etmişsin, benden bu sarhoşluk hâlinde zuhür eden kabâhatten dolayı bana hadd vurma ve beni muâheze etm”Oku
- 3Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 5 · s.272“Çok sekr, vecd ve kendinden geçme, gönül ehlinin kapısından cana çarptı. &10024; 297. Çok sekr, vecd ve kendinden geçme, gönül ehlinin kapısından cana çarptı. "”Oku
- 4Her Şey Merkezinde mi? — Hikâye · s.386“Kişi fenâfillahta ya’nî bütün varlıkta varlık görmekten çekinip Hakk’ı görür ancak bu hal bir sekr hâlidir, bir sarhoşluk hâlidir, bu sarhoşluktan kasıt ise ilm”Oku
- 5A'yân-ı Sâbite · s.466“Kişi fenâfillahta ya’nî bütün varlıkta, varlık görmekten çekinip Hakk’ı görür, ancak bu hal bir sekr hâlidir, bir sarhoşluk hâlidir, bu sarhoşluktan kasıt ise, ”Oku
- 6Nefs-i Emmare,
- 7Vahiy ve Cebrâîl · s.14“Buraya ulaşmak, daha evvelce belirtilen mertebeler-den geçip yükselmekle olur. Bu yaşantı “hakk-el yakıyn” hali ile “zât mertebesi” imânı, diğer ifadeyle “ikan ”Oku
İlgili sorular
Bu cevap, adı geçen eserlerden derlenmiş yapay zekâ destekli bir özettir; dinî hüküm veya fetva değildir. İlim için kaynaklara başvurarak doğrulamanız tavsiye edilir.