Sekr kelimesinin tasavvuftaki anlamı nedir?

Sekr, sözlükte 'sarhoşluk, mest olma' anlamına gelirken, tasavvufta sâlikin kalbine manevî bir hâlin üstün gelmesiyle oluşan sarhoşluktur². Bu durum, ilâhî cezbe ile meydana gelir ve sâlikin kendisine gelen vâridin etkisiyle yaşadığı manevî bir hâldir¹. Sekr hâli, sâlikin aklının ve irâdesinin geri çekildiği, Hak'ın cemâl tecellîsinde kendinden geçtiği bir mertebedir. Bu hâl, Terzi Baba'nın dergâhta yapılan sohbetlerde ağzından çıkan latif aşk badesini nuş eden sâliklerde oluşan ilâhî cezbe hâli olarak da ifade edilir¹.

Tasavvufta sekr, sahv (ayıklık) ile birlikte ele alınan bir hâldir. Sekr hâlinden sonra sahv hâline geçiş, sülûkun kemâli olarak kabul edilir ve buna 'sahv-i ba'de's-sekr' denir. Sekr ve sahv, değişime açık olan kullara mahsus hâllerdir; Hak'ka nispetle ne sekr ne de sahv vardır, zira bu ikisi iki renktir ve Hak'ka bakan kişi bu renklerden istiğfar eder³. Sekr hâlinde olan sâlik, âlemi et ve yağ tabakası gözüyle değil, "Ak-dide" yani Uluhiyet gözüyle, İnsân-ı Kâmil'in gözüyle görür⁴. Bu hâlden çıkan kişinin hâline ise sahv denir ki bu, uyanıklık ve şuur hâlidir; cem'den sonraki fark hâli olarak da ifade edilebilir⁴. Sekr ehli sâlikler, fenâ hâlinde "Sübhânî" veya "Enel-Hakk" gibi zâhirî tezat sözler söyleyebilirken, sahv ehli sâlikler aynı hakikatleri "Lâ ilâhe illâllâh" gibi istikâmetli bir dille ifade ederler.