Sekr nasıl gerçekleşir?
Sekr, tasavvufta sâlikin manevî bir cezbe hâliyle Hak ile mest olması, kendinden geçmesi durumudur. Bu hâl, Hak'ın cemâl tecellîsi karşısında aklın ve irâdenin geri çekilmesiyle ortaya çıkar. Sekr, Hakk yolcusunun kalbine manevî bir hâlin üstün gelmesi sebebiyle sarhoş olması olarak tanımlanır¹. Terzi Baba'nın dergâhta verdiği "latif aşk badesi" gibi ilahî cezbe hâlleriyle oluşur ve sâlikin âlemi "Uluhiyet gözü" ile görmesini sağlar²·³. Bu hâl, sülûkun bir aşaması olup, bazı sâliklerde seyr-i sülûk'tan sonra, bazılarında ise sülûk'tan önce gerçekleşebilir⁴.
Detaylı cevap
Sekr, lugat anlamıyla "sarhoşluk, mest olma" demektir ve tasavvufta sâlikin fenâ hâlinde aklının Hak ile mest olması, kontrolünü kaybetmesi durumunu ifade eder. Bu manevî sarhoşluk, ilahî tecellinin şiddetinden kendinden geçme olarak da açıklanır⁵. Sekr hâli, Hakk yolcusunun kalbine manevî bir hâlin üstün gelmesiyle ortaya çıkar ve sâlikin kendinden geçmesine yol açar¹.
Sekrin gerçekleşmesi, "manevi cezbe" ile yakından ilişkilidir. Bu cezbe, zahiri meczupluktan, yani garip konuşmalardan veya zikir meclislerinde bağırıp çağırmaktan ziyade, "ilim ile Allah’ın cezb etme yani kendine çekme hâli"dir²·⁴·⁶. Bu hâl, dergâhlarda yapılan sohbetlerde, mürşidin ağzından çıkan "latif aşk badesi"nin nuş edilmesiyle sâliklerde ilahî bir cezbe oluşturur².
Seyr-i sülûk sürecinde sekr hâlinin ortaya çıkışı farklılık gösterebilir. "Salik-i Meczub" ve "Meczub-u Salik" olmak üzere iki sınıf sâlik vardır. Bazı sâlikler seyr-i sülûk'tan sonra cezb edilirken, bazılarının cezb edilmesi sülûk'larından öncedir⁴·⁷. Sekr hâlinde olan sâlik, âlemi artık et ve yağ tabakası gözüyle değil, "Ak-dide" yani "Uluhiyet gözü" veya "İnsân-ı Kâmil’in gözü" ile görmeye başlar³·⁸. Bu hâlden çıkan kişinin hâline ise "sahv" denir ki bu da uyanıklık ve şuur hâlidir³. Sekr ve sahv, değişime açık olan kullara mahsus hâllerdir; Hakk'a nispetle ne sekr ne de sahv vardır⁹.
Kaynaklar
Cevap metnindeki ¹ ² ³ numaraları aşağıdaki kaynaklara karşılıktır — her biri kitabın tam sayfasına götürür.
- 1Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 5 · s.272“Çok sekr, vecd ve kendinden geçme, gönül ehlinin kapısından cana çarptı. &10024; 297. Çok sekr, vecd ve kendinden geçme, gönül ehlinin kapısından cana çarptı. "”Oku
- 2Terzi, Elif, Terâzî, Teradî — İrfan Mektebi, Kırk Seyir · s.36“Bahse konu olan “Sekr” manevi cezbe ile oluşan haldir. Bunun için “Salik-i Meczub” ve “Meczub-u Salik” olmak üzere iki sınıf salik vardır. Kimisi seyr-i sülûk t”Oku
- 3Kamer Sûresi · s.131“------------------- İşte manevi şeker-sekr ikram edilip, manevi Sekr halinde olan salik, “Şekerci Dede” nin verdiği şekerler ile artık. Âlemi et, yağ tabakası g”Oku
- 4Kamer Sûresi · s.130“. ------------------- Bahse konu olan “Sekr” manevi cezbe ile oluşan haldir. Bunun için “Salik-i Meczub” ve “Meczub-u Salik” olmak üzere iki sınıf salik vardır.”Oku
- 5Sekr
- 6Nahl Sûresi · s.118“. ------------------- Bahse konu olan “Sekr” manevi cezbe ile oluşan haldir. Bunun için “Salik-i Meczub” ve “Meczub-u Salik” olmak üzere iki sınıf salik vardır.”Oku
- 7Kâf Sûresi · s.104“. ------------------- Bahse konu olan “Sekr” manevi cezbe ile oluşan haldir. Bunun için “Salik-i Meczub” ve “Meczub-u Salik” olmak üzere iki sınıf salik vardır.”Oku
- 8Kâf Sûresi · s.105“------------------- İşte manevi şeker-sekr ikram edilip, manevi Sekr halinde olan salik, “Şekerci Dede” nin verdiği şekerler ile artık. Âlemi et, yağ tabakası g”Oku
- 9Kelime-i Dâvûdiyye · s.55“Sekr (mestlik) ve sahv (ayıklık) ise değişime açık olan kullara mahsustur. O yüce zata nispetle ne sekr ne de sahv vardır. Şimdi mademki Hakk'a bakıyordu, her i”Oku
İlgili sorular
Bu cevap, adı geçen eserlerden derlenmiş yapay zekâ destekli bir özettir; dinî hüküm veya fetva değildir. İlim için kaynaklara başvurarak doğrulamanız tavsiye edilir.