Seyr-i Sülûk niçin İbrâhîmiyye Fassı'nda anlaşılır kılınır?

Seyr-i Sülûk, tasavvufî hayatın tam adıdır ve sâlikin başlangıçtan vâsıllığa kadar geçtiği yolun bütününü kapsar. Bu yolculuk, Kur'ân-ı Kerim'de Hz. Âdem'den Hz. Muhammed'e kadar gelen ve bütün insanların içinde bulunduğu tek bir seyirdir¹·². İbrâhîmiyye Fassı, bu geniş seyr-i sülûkun anlaşılmasında merkezi bir rol oynar çünkü Hz. İbrâhim'in "halîlullâh" (Allah'ın dostu) lakabını aldığı hullet makâmı, Hak ile kul arasındaki en samimi dostluk bağını temsil eder.

Hulletin iki vechi, seyr-i sülûkun aşamalarıyla doğrudan ilişkilidir: Birincisi, sâlikin Hak'a dostluğu ve mâsivâdan yüz çevirerek Hak'a yönelmesidir. Hz. İbrâhim'in "lâ uhibbu'l-âfilîn" (batanları sevmem) diyerek "innî veccehtu vechiye lillezî fataras-semâvâti ve'l-ard" (yüzümü gökleri ve yeri yaratana döndürdüm) demesi, sâlikin nefsinden, dünyadan ve mâsivâdan Hak'a yöneldiği seyr ilallâh aşamasını sembolize eder (K1-398; K1-265). Bu, mücâhede ve tezkiye ile başlayan bir yolculuktur.

İkincisi ise Hak'ın sâlike dostluğudur. Bu vecih, sâlikin Hak'a vâsıl olduktan sonra esmâ ve sıfatlarda yaptığı yolculuk olan seyr fillâh aşamasına işaret eder. Hullet, mahbûbiyetten farklı olarak, sevenin sevdiğine karışması, dostluğun her gözeneğe nüfûz etmesidir. Bu derin dostluk, sâlikin mârifet kademelerinde ilerlemesini ve Hak'la kâim olarak halka dönmesini sağlayan seyr maallâh ve seyr anillâh/billâh makâmlarına zemin hazırlar. Dolayısıyla İbrâhîmiyye Fassı, hulletin hikmetiyle seyr-i sülûkun temelini, Hak'la dostluk kurma ve bu dostlukta ilerleme yolunu somutlaştırır.