İçeriğe atla

Sıfât-ı Subûtiyye kavramı, lugat anlamından farklı olarak tasavvufta nasıl tanımlanır?

Kavram TanımıTemel düzey4 görüntülenme4 kaynak
Kısa cevap

Sıfât-ı Subûtiyye, lugatte "sâbit, ezelî olan sıfatlar" anlamına gelirken, tasavvufta Hakk'ın bizzat var olduğu kabul edilen olumlu sıfatları ifade eder ve ispatla bildirilir. Klasik akâid tasnifinde sekiz sıfat olarak sayılır: hayât, ilim, irâde, kudret, sem', basar, kelâm ve tekvîn (Mâtürîdî mezhebinde). Tasavvufta bu sıfatlar, sâlikin seyr-i sülûk yolunda nefsini temizleyerek, beşerî sıfatlardan soyunup İlâhî sıfatlarla tahakkuk etmeye başladığı bir mertebeyi de işaret eder¹. Bu sıfatlar, Vahidiyyet mertebesinde ortaya çıkarak Rahmaniyyet mertebesini meydana getirir ve tüm varlıkların ilmî ve birimsel varlıklarını bulduğu bir zemindir²·³.

Detaylı cevap

Sıfât-ı Subûtiyye, tasavvufta Hakk'ın zâtına ait, ezelî ve ebedî olan sıfatlardır. Bu sıfatlar, Hakk'ın varlığını ve kemâlini gösteren temel niteliklerdir. Klasik akâidde sekiz sıfat olarak ele alınır: Hayât (diri olmak), İlim (bilmek), İrâde (dilemek), Kudret (gücü yetmek), Sem' (işitmek), Basar (görmek), Kelâm (konuşmak) ve Tekvîn (halk etmek). Bu sıfatlar, Hakk'ın "el-Hayy" (Bakara 255), "alîm" (Bakara 29), "erâde" (Yâsîn 82) ve "kadîr" (Bakara 20) gibi isimleriyle de ilişkilendirilir.

Tasavvufî idrâkte, sıfât-ı subûtiyye sadece teorik bir bilgi olmanın ötesinde, sâlikin mânevî yolculuğunda deneyimlediği bir hakîkat hâlidir. Sâlik, seyr-i sülûk esnasında nefsini arındırarak, beşerî sıfatlarından sıyrılıp İlâhî sıfatlarla tahakkuk etmeye başlar¹. Bu süreçte, sâlikin kendi beşerî yönünden kullandığı hayat, ilim, irâde, kudret ve kelâm gibi sıfatlar, Hakk'ın bu sıfatlarının birer tecellisi olarak idrâk edilir¹.

Sıfât-ı Subûtiyye, aynı zamanda Vahidiyyet mertebesinde ortaya çıkarak Rahmaniyyet mertebesini oluşturur. Bu mertebede, bütün varlıklar henüz varlık sahnesine çıkmadan önce kendi ilmî ve birimsel varlıklarını bulurlar²·³. Ahadiyyet mertebesinde İzâfî Zât'ın istidatları sıfatlarla tanımlanır ve esmalarla adlandırılır; esmalar sıfatların, sıfatlar ise istidatların sonucudur⁴. Bu bağlamda, sıfât-ı subûtiyye, Hakk'ın zâtının tecellî ederek âlemi halk etmesinin temelini oluşturan ilâhî niteliklerdir.

Kaynaklar

Cevap metnindeki ¹ ² ³ numaraları aşağıdaki kaynaklara karşılıktır — her biri kitabın tam sayfasına götürür.

  1. 1Tasavvuf Izâhları · s.89“.) ------------------- KULU, RAHMÂN'IN SEVMESİ : Sâlik, seyr-i sülûk yolunda, nefsini temizleyerek, Hakk'tan gelen ma’nâları idrak ederek, beşeri sıfatlarından ”Oku
  2. 2Er-Rahmân · s.10““sıfat-ı subutiyye” yi yani 7 sıfatını Hayat, İlim, İrade, Kudret, Kelam, Semi, Basar ve 8’ incisi “mükevvenat”ı, yani bu alemleri meydana getirmiş olmaktadır. ”Oku
  3. 3Dur Rabbın Namazda (Cilt 2) · s.97““sıfat-ı subutiyye” yi yani 7 sıfatını Hayat, İlim, İrade, Kudret, Kelam, Semi, Basar ve 8’ incisi “mükevvenat”ı, yani bu alemleri meydana getirmiş olmaktadır. ”Oku
  4. 4Şûrâ Sûresi · s.140“Ahadiyet; bu mertebede İzâfi Zat, Vücüdu Sâbite, düşünce ile istitadlarını keşfeder İzâfi Zât'ın istitadları, sıfatlar ile tanımlanır ve uygun bir esma ile adla”Oku
Bu cevap yardımcı oldu mu?

İlgili sorular

Bu cevap, adı geçen eserlerden derlenmiş yapay zekâ destekli bir özettir; dinî hüküm veya fetva değildir. İlim için kaynaklara başvurarak doğrulamanız tavsiye edilir.