Sıfât-ı Subûtiyye kelimesinin tasavvuftaki anlamı nedir?
Sıfât-ı Subûtiyye, tasavvufta Hak Teâlâ'nın zâtına ait olan ve ezelî kabul edilen olumlu sıfatları ifade eder. Bu sıfatlar, Hak'ın bizzat var olduğunu ispatla bildirilen, halk edilmişlere benzemeyen ve O'nun kemâlâtını gösteren özelliklerdir. Klasik tasnifte genellikle sekiz adet olarak sayılırlar: Hayât (yaşam), İlim (bilgi), İrâde (dilek), Kudret (güç), Sem' (işitme), Basar (görme), Kelâm (söz) ve Tekvîn (halk etme). Bu sıfatlar, vahidiyyet mertebesinde zuhur ederek Rahmâniyyet mertebesini meydana getirir ve âlemlerin oluşumunda temel rol oynar¹.
Detaylı cevap
Sıfât-ı Subûtiyye, akâid ve tasavvufun kesişim noktasında yer alan temel bir kavramdır. Bu sıfatlar, Allah'ın zâtına ait olan ve ezelî kabul edilen, O'nun varlığını ve kemâlâtını gösteren olumlu niteliklerdir². Sıfât-ı Zâtiyye gibi nefiy (yokluk) ile değil, ispat (varlık) ile bildirilirler.
Tasavvufta bu sıfatlar genellikle sekiz olarak sıralanır:
- Hayât: Allah'ın diri olmasıdır. Bu hayat halk edilmiş değil, ezelî, ebedî ve kendinden olan bir hayattır³.
- İlim: Allah'ın her şeyi bilmesidir; ezelî, küllî ve gizli-açık her şeyi kapsayan bir ilimdir².
- İrâde: Allah'ın bir şeyi yapmayı veya yapmamayı tercih etmesidir².
- Kudret: Allah'ın her şeye gücünün yetmesidir².
- Sem' (İşitme): Allah'ın işitmesidir; bu işitme halk edilmiş değildir, ezelîdir².
- Basar (Görme): Allah'ın görmesidir².
- Kelâm (Söz): Allah'ın konuşmasıdır; halk edilmiş kelâm değil, kelâm-ı nefsî (zâtî, ezelî kelâm) olarak anlaşılır². Kelâm sıfatı olmayanda diğer sübûtî sıfatların da gerçek anlamda bulunamayacağı belirtilir⁴.
- Tekvîn (Halk Etme): Özellikle Mâtürîdî mezhebinde kabul edilen, Allah'ın âlemleri meydana getirme sıfatıdır¹.
Tasavvufî idrakte, bu sıfatlar vahidiyyet mertebesinde zuhur eder ve Rahmâniyyet mertebesinin oluşumuna yol açar¹·⁵. Sâlik, seyr-i sülûk yolunda beşerî sıfatlarından soyunarak bu ilâhî sıfatlarla tahakkuk etmeye başlar⁶. Sıfât-ı Zâtiyye ile birlikte Sıfât-ı Subûtiyye, lâhût âleminin zuhur mahalli olan en üst kat ve direkleri temsil eder⁷.
Kaynaklar
Cevap metnindeki ¹ ² ³ numaraları aşağıdaki kaynaklara karşılıktır — ilgili esere ve bölüme yönlendirir.
- 1Er-Rahmân, s. 10““sıfat-ı subutiyye” yi yani 7 sıfatını Hayat, İlim, İrade, Kudret, Kelam, Semi, Basar ve 8’ incisi “mükevvenat”ı, yani bu alemleri meydana getirmiş olmaktadır. ”Oku
- 2Kelime-i Tevhîd, s. 356“Bu defa isimlerin dahi kökenlerinin Allah'ın sıfatlarına "Sıfat-ı Sübûtiyye" (Allah'ın zâtına ait olan ve ezelî olan sıfatları) yani hayat, ilim, irade, kudret,”Oku
- 3Tüm Şiirlerim, s. 175“Sıfat-ı subutiyye başlar hayatla,”Oku
- 4Bürûc Sûresi, s. 27“Kendileri de itiraf ediyorlar ki; onlarda gerçek mânâ da “kelâm” sıfâtı yoktur. Kelâm sıfatı olmayanda da “Sıfât-ı subûtiyye” den olan (Hayat, İlim, İrâde, Kudr”Oku
- 5Sohbet Arası Sohbetlerden Seçmeler (31), s. 47“Rahmâniyyeti de, sıfâtı subûtiyyesiyle hayât, ilim, irade, kudret, kelâm, semi', basar sıfâtlarının burada zuhura çıkmasıdır. Ahadiyyette 2 özelliği vardı. Ulûh”Oku
- 6Tasavvuf Izâhları, s. 89“.) ------------------- KULU, RAHMÂN'IN SEVMESİ : Sâlik, seyr-i sülûk yolunda, nefsini temizleyerek, Hakk'tan gelen ma’nâları idrak ederek, beşeri sıfatlarından ”Oku
- 7Aşk ve İrfan Yolunda Bir Ömür (Alıntı)“Yukarıdaki kat ve direkler ise sıfat-ı zâtiyye ve sıfat-ı subutiyyenin saltanat yeridir. Oranın da üst kısmı olan teras ise lâhût âleminin zuhur mahallidir.”Oku
Dayandığı eserler
İlgili sorular
Bu cevap, adı geçen eserlerden derlenmiş yapay zekâ destekli bir özettir; dinî hüküm veya fetva değildir. İlim için kaynaklara başvurarak doğrulamanız tavsiye edilir.