Sıfât-ı Zâtiyye'nin Hûdiyye Fassı'ndaki dayanağı nedir?

Verilen kaynaklarda, Hûdiyye Fassı'nın doğrudan Sıfât-ı Zâtiyye'yi ele aldığına dair bir ifade bulunmamaktadır. Ancak, Şeyh-i Ekber (r.a.), Hûdiyye Fassı'na geçmeden önce Yûsuf Fassı'nın sonunda "ahadiyyet-i zâtiyye" (Zât birliği) ve "ahadiyyet-i esmâiyye-i ilâhiyye" (ilâhî isimler birliği) kavramlarını zikretmiştir¹·²·¹. Bu bağlamda, "ahadiyyet-i zâtiyye", Hak'ın zâtına ait birliği ifade etmesi yönüyle, Sıfât-ı Zâtiyye'nin temelini oluşturan "vahdâniyyet" (birlik) sıfatıyla ilişkilendirilebilir. Sıfât-ı Zâtiyye, Hak'ın zâtından ayrılmaz, nefyle bilinen sıfatlarıdır; yani "yok değildir" (vücud), "sonradan değildir" (kıdem) gibi ifadelerle bilinen sıfatlardır. Bu sıfatlar, Hak'ın varlığının zorunluluğunu, başlangıçsızlığını, sonsuzluğunu ve halk edilmişlere benzemediğini vurgular.

Hûdiyye Fassı ise "ahadiyyet-i rubûbiyyet" (Rablık birliği) kavramını merkeze alır ve Hûd (a.s.)'ın hikmetinin bu Rablık birliğine dayandığı belirtilir¹·²·¹. Rablık birliği, Hak'ın halk etme, rızıklandırma gibi fiilleri ve isimleri aracılığıyla tezahür eden birliği ifade eder. Bu durum, Sıfât-ı Zâtiyye'nin doğrudan zâtın kendisiyle ilgili oluşundan ziyade, Hak'ın âlemle olan ilişkisini ve tasarrufunu öne çıkaran Sıfât-ı Sübûtiyye ve Fi'liyye ile daha yakından ilişkilidir. Dolayısıyla, Hûdiyye Fassı'nda Sıfât-ı Zâtiyye'nin doğrudan bir dayanağı olmamakla birlikte, Yûsuf Fassı'nda zikredilen "ahadiyyet-i zâtiyye" kavramı, Hak'ın zâtına ait birliğin temel bir ifadesi olarak Sıfât-ı Zâtiyye'nin genel çerçevesi içinde değerlendirilebilir.