Sırat-ı Müstakîm'i yaşamak için günlük amelî tertîb nasıl olmalıdır?

Sırat-ı Müstakîm'i yaşamak, tasavvufî sülûkta iki temel katmanı birleştiren bir amelî tertip gerektirir. Birincisi, akâidî ve zâhirî mertebede, Hz. Peygamber'in getirdiği şeriat-i Muhammediyye'nin yolunu takip etmektir. Bu, farzları yerine getirme, haramlardan kaçınma ve sünnete bağlılık ile çizilir. Kişinin zâhirî âlemde İslâmî kurallara göre, ameli sâlih üzere yaşantısını sürdürmesi bu yolun temelidir ve cennet yoludur³. İkincisi ise vücudî mertebede, kâinatın bütün cihetlerinin Hak'a doğru olduğunu idrak ederek, her anını Hak'ın huzurunda bir ibadet şuuruyla geçirmektir. Bu, namazın kemâl mertebesi olan Salât-ı Dâim ile gerçekleşir; sâlikin bütün hayatını namaza dönüştürmesi, her ânının Hak'ın huzurunda olduğunun şuuruyla yaşanmasıdır.

Günlük amelî tertip, mürşid-i kâmilin rehberliğinde belirlenen virdlerle şekillenir. Zira hakikat talibinin kendi fikriyle amel ve mücâhedesi ya haddinden fazla ya da eksik olabilir; onu itidalli kılmak mürşidin tertibiyle mümkündür⁴. Bu virdler arasında her gün Kur'ân-ı Kerîm'i meal tefekkürüyle sesli olarak okumak yer alır². Kur'ân-ı Kerîm ile yaşamak ve onu hayat süresince yaşatmak, insân ile Kur'ân'ın ikiz kardeşliği misali, birbirlerini anlayarak hayatlarını sürdürmeleridir⁵. Ayrıca, yüz kere salavat-ı şerife ve yüz kere besmele ile Fatiha okumak gibi düzenli zikirler de bu tertibin önemli bir parçasıdır¹. Sâlikin kendini mürşidinin kemaline teslim etmesi ve onun huzurunda "gassal elindeki meyyit gibi" olması, bu amelî tertibin ruhaniyetini tamamlar¹. Bu sayede sâlik, "Ve bana ibâdet edin. Bu Sıratı Mustakîm'dir"⁵ ayetinin işaret ettiği yolda ilerleyerek, gafletten, nefsten ve perdelerden istiğfar edip tevbe ederek istikametini Vahid olan İlâh'ına döndürür⁶.