Sohbet Arası Sohbetler CD 12 (2002-2003) Bu kitaptan sâlik için günlük hayatındaki İrfani dersler nelerdir?

Sâlik için günlük hayatındaki irfânî dersler, öncelikle müşahede ile elde edilen bilgilerin çevreye aktarılmasıyla başlar. Bu, ilmin zekâtıdır ve başkalarının yolunu kısaltır. Kişi, kendi tecrübelerini paylaşarak, ilmen başkalarının da Hakîkat'e yaklaşmasına vesile olur. Bu aktarım, "Darı değildir saçamam hocam" diyen ehlullahın sözünde olduğu gibi, alıcısı olanlara yöneliktir.

Kur'an-ı Kerim'in seyr-i sülûku, Âdem (a.s.)'dan Hz. Rasûlullah'a kadar gelen peygamberlerin hayatları üzerinden dört türlü seyirle açıklanır. Sâlik, bu peygamberlerin hayatlarını zahiren okumakla kalmaz, aynı zamanda onların yaşadığı mertebeleri kendi nefsinde idrak etmeye çalışır. Fıkıh ilmi gibi zahirî bilgilerin satıhta yayılan ilimler olduğunu, ancak helezonî ilmin, yani miraç ilminin kişiyi yükselttiğini anlar. Kâbe etrafında yapılan tavaf, yedi nefis mertebesinin helezonî bir şekilde yükselişini sembolize eder. Her dönüş, bir nefis mertebesinin yükselmesi demektir. Şeriat mertebesinde yerde dönüldüğü zannedilirken, tarikat mertebesinde nefis mertebeleri düşünülerek helezonî dönüş yaşanır. Hakikat mertebesinde ise Sıfat-ı Subûtiye'nin hakikatleri yaşanır: Hayat, İlim, İrade, Kudret, Kelam, Sem' ve Basar.

Sâlik, bu yolculukta Rabb-ı Hass kavramını idrak eder. Her varlığın kendi Rabb-ı Hass'ının kontrolünde olduğunu ve ibadetinin ona dönük olduğunu anlar. İnsan da kendi Rabb-ı Hass'ına yönelir; "Ya Rabbi ilim ver" dediğinde Alîm ismine, "Ya Rabbi para ver" dediğinde Ganî ismine yönelir. Ancak bu yöneliş, nihayetinde Rabbü'l-Erbab olan Allah'a ulaşma aracıdır. "Dur Rabb'ın namaz kılıyor" ifadesi, kişinin kendi Rabb-ı Hass'ının da abd olduğunu ve asıl ibadetin Rabbü'l-Erbab'a olması gerektiğini gösterir.

İrfânî ilimle hayatını yönlendirmeye başlayan sâlik, müşahede ehli olur. Âleme baktığında Allah'tan gayrı bir şey görmez. Kendi nefsine baktığında da Hak'tan gayrı bir şey olmadığını, sadece Allah'ın Esma, Ef'al, Sıfat ve Zât tecellîlerinden ibaret olduğunu idrak eder. Bu, "şehidallâhu ennehû lâ ilâhe illâ hû" (Allah şahitlik eder ki kendisinden başka ilah yoktur) ayetinin kendi nefsinde tahakkukudur. Kişi, kendi varlığındaki ilâhî cereyanı, yani İlâhî Hay ismini fark eder. Bu idrak, onu gafletten uyandırır ve kendi içindeki sultanlığı keşfetmesini sağlar. Malı elden çıkarmak değil, gönülden çıkarmak olan ittika hâlini yaşar. Mevlânâ'nın dediği gibi, kapısına gelen köle ise bay, bay ise sultan olur; yani kişi nefsine köle olmaktan kurtulup hürriyetine kavuşur. Bütün varlığın insana secde etmesi, insanın alemin mihrabı ve merkezi olduğunu gösterir. Bu idrakle sâlik, kemâle doğru ilerler ve Hakîkat'in şahidi olur.</blockquote>