Sohbet Arası Sohbetler CD 19 (2006) Bu kitaptan sâlik için günlük hayatındaki İrfani dersler nelerdir?

Sâlikin günlük hayatındaki irfânî dersler, Kur'ân'ın dört mertebesini idrâk etmekle başlar:

1. Mushaf: Elimizdeki yazılı Kur'ân.
2. İnsan-ı Kâmil: "Elif, Lam, Mim, zalikel kitabü la raybe fih" ifadesinin İnsan-ı Kâmil'in bir adı olması.
3. Âlem Kitabı (Tafsîl-i Kur'ân): Bütün âlemlerin Kur'ân'ın birer sayfası, âyeti, cüzü olması. "Hep kitabı Hakk'tır, eşya sandığım ol okur kim seyr-ü efdan eylemiş." Bu, ilâhî mertebeleri seyretmiş ve gerçek bir seyr-i sülûk yapmış olanın okuyabildiği bir kitaptır.
4. Kur'ân-ı Nâtık (Konuşan Kur'ân): İnsan. "Sana söylenmekte bütün bu hitaplar."

Bu dört mertebeyi bilmek, Kur'ân-ı Kerîm'i kemâliyle anlamayı sağlar. Aksi halde, sadece Mushaf'ı okuyup rafa koymakla sadece sevap kazanılır. İrfan ehlinin hedefi sevap değil, evvelâ kendini, sonra Rab'bini kazanmaktır. Cennet davası, benlikten ve nefsâniyetten kaynaklanır. İrfâniyet, iyinin iyisini, büyüğünün büyüğünü, faydalının faydalısını yapmaya çalışmaktır.

Sâlikin irfânî yolculuğunda nefs mertebelerini bilmek ve "ve nefahtü fîhi min rûhî" sırrını faaliyete geçirmek esastır. Nefs-i nâtıkanın hükmüyle yaşayanlar, "ve nefahtü"yü faaliyete geçirmemişlerdir. İrfâniyetin oluşması için bu ilâhî nefesi faaliyete geçirmek gerekir. Bu, Âdem'liğin başlangıcıdır. İnsanda mâdenî ruh, nebâtî ruh, hayvan-ı nâtık ruhu, nefs-i nâtıka ve "ve nefahtü fîhi min rûhî" ruhu olmak üzere beş ruh mertebesi vardır. Bu ulvî ruha ulaşmadan mi'râc etmek mümkün değildir, çünkü bu ruh aslı itibarıyla gök ehlidir.

İrfâniyet, sadece lisanen yapılan zikirlerin ötesinde, müşâhede ile gerçekleşen bir idrâktir. Gözü kapalı televizyon demekle, televizyonun iç işleyişini görüp idrâk ederek "televizyon" demek arasındaki fark gibidir. İrfâniyet, eşyayı ve hayatı gerçek hâliyle yaşamaktır. İslamî eğitim, ruh eğitimidir, psikoloji eğitimidir. Ruh ve sinir hastalıkları, "ve nefahtü fîhi min rûhî" ve rûh-ul kuds gibi küllî ruh mertebelerinde değil, nefs ile ilgili ruh mertebelerinde ortaya çıkar. Süflîyata doğru inildikçe kimlik dengesi bozulur, fıtrî yaşantı kaybolur. Özellikle nefs-i emmâre hâlindeyken bu durum şiddetlenir ve aklî denge kaybolabilir.

Sülûkun ilerleyen aşamalarında, izâfî benlik ile ilâhî benlik arasına bir sed inşa etmek gerekir. Bu sed, hayal ve vehim olan Ye'cüc ve Me'cüc'ün amel-i sâlihleri telef etmesini engeller. Bu seddi yapmak için istiğfarlar (demir parçaları) ve zikirler (erimiş bakır) kullanılır. İstiğfar, geçmişten geri gidişi durdurur. Zikir ve salavâtlar ise bu seddi sağlamlaştırır, muhabbet ateşiyle körüklenir. Böylece hiçbir hayal veya vehim bu duvarı delip geçemez. Hakîkat-i Muhammediyye'nin her varlığın ana kaynağı olduğu, sayılarla dahi ortaya konur; bu mertebeleri idrâk etmek sâlikin irfânî yolculuğunun temelidir.