Sohbet Arası Sohbetler CD 20 Bu kitaptan sâlik için günlük hayatındaki İrfani dersler nelerdir?

Sâlikin günlük hayatındaki irfânî dersler, mârifet makâmına ulaşma yolunda atılan adımlardır. İlk olarak, zikrin hakikatini kavramak esastır. Zikir, sadece dil ile yapılan bir anma değil, kişinin kendi içindeki ilâhî hakikatleri ve esmâ-i ilâhiyyeleri hatırlayarak onları zuhurda faaliyete geçirmesidir. Bu, "zikir ona derler ki fikri aça" hükmüyle ifade edildiği gibi, idrâki geliştiren ve kişiyi kendi gerçek kimliğine ulaştıran bir mekanizmadır. Bu mertebede, daha önceki mertebelerde zikre karışan hayal ve vehmin etkisi azalır, çünkü kişi kendi ilâhî kimliğini bulmaya başlamıştır. Bu, ilk irfâniyet mertebesidir ve kişide geniş ufuklar açar.

İkinci olarak, hayal ve vehmin sınırlayıcılığından kurtulmak önemlidir. Tarikat mertebesinde görülen bazı "fanteziler" ve abartılar, sâlikin hayal ve vehimle ürettiği şeyler olabilir. İrfan ehli, bu tür hallere fazla değer vermez, zira bunlar madde âleminin halleridir ve kişiyi asıl seyrinden alıkoyabilir. Vehim, Kahhâr isminin zuhurundan başka bir şey değildir ve eğer akıl kâmil değilse, vehmin hükmü altına girer. Bu durumdan kurtulmak için ilmi artırmak gerekir. Buradaki ilim, müşâhedeli ilimdir; Kur'an'ın hakikatine uyan, sadece lafzıyla amel edilmeyen ilimdir. İlim, sâlikin hayalinde kalmasını engeller ve onu hakikate yöneltir.

Üçüncü olarak, mertebeler arasındaki farkı idrak etmek ve her mertebenin hakkını vermek gerekir. Varlıkta Cenâb-ı Hakk'tan başka hiçbir şeyin olmadığını idrak etmek, nefsi emmârenin dahi Hakk'ın bir zuhuru olduğunu anlamak, sâlikin bakış açısını değiştirir. Bu idrak, şüphelerden kurtulmayı ve her şeyin yerli yerine oturmasını sağlar. Ancak bu, o mertebeye gelmeden mutlak olarak kabul edilemez. Bu nedenle, sâlikin kendi mertebesindeki idrakini aşarak daha yüksek mertebelere yükselmesi, "Hakk-el yakıyn haliyle zât mertebesi imanı"na ulaşması gerekir. Bu, gelişim ve ilerleme gerektiren bir süreçtir; zira dünya durağan değildir ve fikirlerin, düşüncelerin de hep ilerisini istemesi gerekir. Bu irfânî dersler, sâlikin kendi nefsindeki rububiyet hakikatleriyle Rabbü'l-erbâb'ı idrak etmesini ve Allah ism-i câmi'ini en geniş mânâda kavramasını sağlar.