Sohbet Arası Sohbetler CD 21 Bu kitaptan sâlik için günlük hayatındaki İrfani dersler nelerdir?

Sâlikin günlük hayatındaki irfânî dersler, Terzi Baba'nın ifadesiyle "üçüncü İslam" olan İrfânî İlim İslam'ına ulaşma çabasıdır. Bu, sadece sevap kazandıran ve cennete götüren "fiziki İslam" (hareketler İslam'ı) ve "duygusal İslam" (tarikatlar İslam'ı) mertebelerinin ötesinde, doğrudan Hak'ka vuslatı hedefleyen bir yoldur. Bu dersler, sâlikin gönlündeki ilmi mânayı bariz hale getirmeyi, yani batında olanı zâhire çıkarmayı amaçlar.

İrfânî derslerin temelinde, tasavvuf literatürüne vâkıf olmak yatar. "Akl-ı Kül, Nefs-i Kül, Nefis nedir, Ruh nedir, Can nedir" gibi temel terimlerin bilinmesi, bu ilmin kapısını aralar. Tıpkı tıbbın veya hukukun kendine özgü bir lügati olduğu gibi, tasavvufun da kendine has terimleri vardır ve bunları bilmeden irfânî eserleri okumak ve anlamak mümkün değildir.

Bu derslerin tatbikatı, okunan kitapların "suretini değil, özüne nüfuz ederek" okunmasını gerektirir. Muhyiddin İbn Arabî'nin "Beni kabrimde aramayın, kitaplarımın içindeki satırların içinde beni arayın" tavsiyesi, bilginin sadece zihinsel birikimden ibaret olmadığını, aynı zamanda bir yaşantı ve tecrübe meselesi olduğunu vurgular. Okunan irfânî eserler, sâliki "miraca götürecek" nitelikte olmalı, yani onu mânevî yükselişe sevk etmelidir.

Sâlikin günlük hayatındaki irfânî dersler, aynı zamanda "tevhîdî çalışmalar" ve "içe dönük çalışmalar" olarak da ifade edilir. Bu çalışmalar, insanın fıtratında var olan zıt güçleri (nefsânî ve Rahmânî) dengelemeyi hedefler. Gönül, Hakk'a ait bir yer olduğu için, oraya "yanlış kitapları, yanlış bilgileri sokmamak" gerekir. İçerisi karmaşık olduğunda huzur bulunamaz; bu nedenle, sıkıntıları dışarı atıp, Rahmânî olanı içerde muhafaza etmek ve arttırmak esastır.

İrfânî dersler, sâlikin mânevî mertebelerde ilerlemesini sağlayan bir "seyri sülûk" sürecidir. Bu süreç, Ef'al âlemindeki yaşamın latîfleşerek Esmâ âlemine, oradan Sıfat ve Zât mertebelerine geçişi ifade eder. Kitapta bahsedilen 40 derslik sülûk, 12'şer derslik üç ana aşamadan oluşur: Ef'al Mertebesi, Esmâ Mertebesi ve Sıfat Mertebesi. Son 4 ders ise "geriye dönüş dersleri" olarak adlandırılır ve Tecellî-i Ef'al, Tecellî-i Esmâ, Tecellî-i Sıfat ve Tecellî-i Zât mertebelerini kapsar. Bu dersler, kişinin bizzat yaşayarak tecrübe etmesi gereken hallerdir. Bu hallerin yaşanmadığı yerde yapılan her şey taklitten ibarettir.

Kur'ân-ı Kerim'in sâlike olan hitabı da onun idrak seviyesine göre farklı mertebelerden gelir: Ef'al, Esmâ, Sıfat ve Zât mertebelerinden. Sâlik, Kur'ân'ı okuduğunda, aslında Kur'ân'ın kendi lisanıyla ona hitap ettiğini, kendini ona anlattığını idrak eder. Bu, lafzın ötesinde, mânanın sâlikin gönlünde zuhur etmesidir. Bu dersler, sâlikin "İnsân-ı Kâmil ve Arif'lik yolu"nda ilerlemesini sağlar.