Sohbet Arası Sohbetler CD 5 (2001) Bu kitaptan sâlik için günlük hayatındaki İrfani dersler nelerdir?

Sâlikin günlük hayatındaki irfânî dersler, öncelikle nefsine pay çıkarmadan ve gerçekçilik üzere hareket etme prensibiyle şekillenir. Bu, her durumda kişisel menfaatleri bir kenara bırakarak hakikati aramayı gerektirir. Kitapta belirtildiği üzere, "doğru değerlendirmek için her halükarda nefsine pay çıkarmaması lazımdır ve gerçekçilik üzere bakması lazımdır". Bu durum, sâlikin makâm olarak tevazu ve ihlâs makâmında bulunmasını icap ettirir.

İlim ve mârifet yolunda kibir ve gururdan arınmak hayati öneme sahiptir. Zira ilim, sâlikin yitiğidir ve kimde bulunursa bulunsun, onu almaktan çekinmemelidir. "Bilgi kimde varsa oradan onu almak lazımdır. Çünkü ilim bizim malımızdır, yitiğimizdir, bu kibir gurur meselesi olacak bir iş değildir". Bu yaklaşım, sâlikin kesb (çalışarak kazanılan ilim) ve vehb (Hakk'ın hibe yoluyla verdiği ilim) arasındaki dengeyi kurmasını ve her türlü ilme açık olmasını sağlar. Hz. Ali'nin "Bana bir harf öğretenin kölesi olurum" sözü, ilme ve ilim ehline duyulan saygının ve teslimiyetin bir ifadesidir.

Sâlik, dış görünüşün ve şöhretin aldatıcılığından uzak durmalıdır. "Nice şöhret olmuş insanları azıcık araştırdığınız zaman bakıyorsunuz ki balon gibi halleri var, biraz abartılı halleri var". Bu durum, sâlikin ayne'l-yakîn ve hakke'l-yakîn mertebelerine ulaşmak için mârifet yolunda ilerlemesini, yani sadece bilgiyle yetinmeyip, bilgiyi müşâhede ile yaşaması gerektiğini gösterir [Master Cevap: K1-110]. Gerçek erlik veya irfâniyet, dış görüntüden ziyade ruhi rüşt ile oluşur ve bu da iç bünyenin hakikatine ulaşmakla mümkündür.

Edindiği tecrübeleri emanet bilinciyle başkalarına aktarmak da önemli bir derstir. "Bize bir şeyler vermişlerse o bizimle giderse o emanete yazık olur, o emaneti vermek gerekiyor". Bu aktarımda, sevap kazanma veya günah işleme kaygısından ziyade, benlikten arınmış bir teslimiyet hali aranır. "Bizim her hangi bir sevap kazanalım davası da değildir, sevap ile de işimiz yoktur, aslında günah ile de işimiz yok, bu da işin başka bir tarafıdır. Eğer bir kişinin benliği varsa o benliğe göre sevap ve günah vardır, ortada benliğin yoksa sevabı kime bağlayacaksın günahı". Bu, sâlikin ihlâs makâmında bulunması ve amellerini sadece Hakk rızası için yapması gerektiğini ifade eder [Master Cevap: K2-T6].

Son olarak, sâlikin Kur'an okurken veya dinlerken huşu ve huzur bulması için, okuduğunu veya dinlediğini Hz. Peygamber'den, hatta Cebrail'den dinliyormuş gibi bir niyetle yapması tavsiye edilir. Bu, kelâmın derinliklerine inmek ve onun şifasından faydalanmak için bir yoldur. Bu, sâlikin niyet ve hâl ekseninde derinleşmesini, böylece mârifetinin artmasını sağlar [Master Cevap: K2-T6].