Sohbet Arası Sohbetlerden Seçmeler (31) Bu kitaptan sâlik için günlük hayatındaki İrfani dersler nelerdir?

Sâlikin günlük irfânî dersleri, öncelikle nefs terbiyesi ve kendini tanıma üzerine odaklanır. "İrfan mektebi"nin amacı, kişinin hayalden kurtulup kendini tanıyarak Rabb'ine ve Âlemlerin Rabb'ine ulaşmasını sağlamaktır. Bu, Resûlullah'ın "İnsanlar uykudadır, ölünce uyanırlar" hadîsinde belirtildiği gibi, daha ölmeden önce Hakîkate uyanma çabasıdır (Kaynak 1).

Bu yolculukta usta-çırak ilişkisi merkezi bir rol oynar. Çırak, ustasını iyi tespit etmeli, onu örnek almalı ve onun himayesinde mesleğin inceliklerini öğrenmelidir. Usta ise meslekî sırlarını öğreteceği azimli ve vefalı bir çırak arar. Tasavvuf yolunda da usta, sâlikin nefs-i emmâresine panzehir olarak "ölümcül darbeler" indirir, "aşk ve muhabbet kokusunu onun yokluk elbisesine sindirir." Bu sürece dayanabilen sâlik, Hakk'ın elinde olarak Hak elbisesini giymeye başlar (Kaynak 1, 3). Bu, sâlikin varlık binasının yıkılıp yeniden inşa edilmesi, hayalî ve vehmî anlayışların kesilerek nefs terbiyesiyle olgunlaştırılması anlamına gelir (Kaynak 3).

İrfânî derslerin bir diğer önemli boyutu zikir ve tefekkürdür. Tarikat mertebesindeki sesli ve toplu zikirler, başlangıçta muhabbet oluşturarak sâlikin ilerlemesine yardımcı olsa da, Hakikat mertebesine geçmek isteyen sâlikin bu tür faaliyetleri azaltıp yerine tefekkür zikirlerini koyması gerekir. Zira "zikir ona denir ki fikri aça." Fikri açmayan zikir, idrâksiz söz tekrarından ibarettir. Gerçek irfan zikri, kişinin kendi bünyesinde hazır olan esmâ-i İlâhiyyeyi ve Rabb'ini hatırlaması ve bilmesidir; bu, sessiz ve idrâkle yaşanan bir zikirdir. Bu sahaya ulaşan kimsenin sesli zikre ihtiyacı kalmaz, çünkü "kalbini Hakk'a bağlayanın zikre ihtiyacı kalmaz" (Kaynak 4). Zikir dilden gönle, gönülden ilme geçtiğinde, ruh huzur bulur ve "zikir zâkir mezkûr" bir olur (Kaynak 5).

Sâlikin günlük hayatındaki irfânî dersler, aynı zamanda nefis mertebelerinde ilerlemeyi de içerir. Örneğin, Nefs-i Levvâme mertebesinde sâlik, kendini kınama, pişmanlık duyma ve çekiştirme hâli yaşar. Bu mertebenin zikri "YA ALLAH"tır ve sâlikin bu şuurla ileriye doğru gitmeye gayret etmesi gerekir (Kaynak 2). Bu mertebelerde ilerlerken, sâlikin zuhuratlarını doğru yorumlaması ve kontrol etmesi önemlidir. İrfan eğitimine girmemiş veya yolun başında olan bir kişi zuhuratlarını kontrol edemez, çünkü nefsanî nar altında olduğu için Rahmânî tesirlere uzaktır (Kaynak 6). Emmâre, Levvâme ve Mülhime nefislerde Mudil isminin tesiri kuvvetli olduğu için ikilik bakış açısı devam eder. Ancak irfânî eğitim neticesinde ilim gönle yerleştikçe Mudil'in derecesi azalır ve Hadî isminin derecesi artar (Kaynak 6). Bu süreçte sâlik, "en güzel elbise en güzel kumaştan dikilir" misalinde olduğu gibi, kendi kumaşını güzelleştirerek ustanın ustalığını üzerinde göstermesine imkân tanır ve Hak elbisesini giymeye namzet olur (Kaynak 3).</blockquote>