İçeriğe atla

Sohbet kavramı tasavvufta hangi mertebe ile ilişkilendirilir?

Kitap Soruları6 görüntülenme6 kaynak
Kısa cevap

Tasavvufta sohbet, mürşidin müridine yaptığı manevî yoldaşlık ve hâl aktarımı olup, sadece sözlü bilgi alışverişi değil, aynı zamanda kalpten kalbe feyiz aktarımıdır. Bu, sâlikin dînî kimliğini şekillendiren ve onu manevî hayata yönlendiren temel bir eğitim metodudur. Sohbetin kemali, ses, mana, ruh ve nurun bir arada bulunduğu ilahi sohbettir ve bu mertebeler şeriat, tarikat, hakikat ve marifet mertebeleriyle ilişkilidir. Gerçek sohbet, Hakk'ın kelamını doğrudan Zat'tan dinleme mertebesine ulaşmaktır.

Detaylı cevap

Sohbet, tasavvufta mertebelerle yakından ilişkilidir ve her mertebenin kendine özgü bir sohbet anlayışı vardır. Genel olarak sohbetin kemali, dört yönlü bir faaliyetin birleşimini gerektirir: ses, mana, ruh ve nur.

  1. Ses Mertebesi (Şeriat Sohbeti): Bu, sohbetin en alt mertebesidir ve genellikle sadece ağızdan dilden kulağa ulaşan sesle sınırlıdır. Bu tür sohbetler, taklidi konuşmalar ve bilinen şeylerin tekrarından ibaret olabilir. Şeriat mertebesindeki sohbetlerde duygu ve mana derinliği azdır, sadece yapar ve ederler üzerine odaklanır. İçerisinde hayat olmadığından karşısındakine hayat bahşedemez ve ilahi hayatı aşılayamaz. Bu mertebedeki eğitmenler imamlar, hocalar ve üniversite profesörleridir.

  2. Mana Mertebesi (Tarikat Sohbeti): Sesin üzerine mananın yüklendiği mertebedir. Konuşulan mevzunun anlamının dinleyiciye aktarılması esastır. Bu sohbetler duygusal bir derinlik taşır, geçmiş velilerin ve peygamberlerin yaşantılarından örnekler verilir. Ancak henüz tam bir hayat ve müşahede içermez. Tarikat mertebesinin idarecileri şeyh efendilerdir ve gerçek bir şeyh, dervişini sadece bu mertebede bırakmayıp daha ileriye taşıması gerekir.

  3. Ruh Mertebesi: Mananın üstüne o manaya hayat verecek ruhun yüklendiği mertebedir. Bu, sohbetin dinleyende bir yaşam ve diriliş meydana getirmesi anlamına gelir. Konuşulanların dinleyenin iç dünyasında bir dönüşüm başlatması, yeni açılımlar ve oluşumlar getirmesidir. Bu, Kur'an'ın "Ve nefahna fîhi min rûhî" (Hicr 15/29) ayetiyle ifade edilen ilahi nefhanın sohbet aracılığıyla aktarılmasıdır.

  4. Nur Mertebesi (Hakikat ve Marifet Sohbeti): Ruhun üstüne nurun yüklendiği mertebedir. Bu nur ile mevzunun müşahede edilmesi, görülmeye başlanması ve kişinin zihnindeki bölgelerin açılması sağlanır. Bu, ilahi hakikatlerin kişide zuhur etmesi ve ebedi hayatın ortaya çıkmasıdır. Gerçek sohbet, eğer bir sohbette ses, mana, ruh ve nurun tamamı varsa, o sohbet ilahi sohbettir, Hakk'ın sohbetidir, Zat sohbetidir. Bu mertebede Kur'an'ı okuyan kişi, doğrudan Zat'tan kelamı dinlemiş olur ve Hakk'ın kendi sesiyle kendisine seslendiğini idrak eder. Bu, İnsan-ı Kâmil mertebesinde gerçekleşen bir sohbet türüdür.

Sohbetin kemali, kişinin Kur'an'ı Cebrail (a.s.)'dan, hatta doğrudan Allah'tan dinliyormuş gibi okuması ve kendi kendine dinlemesiyle ulaşılır. Bu, vasıtasız bir idrak ve müşahede halidir.

Kaynaklar

Bu cevabın dayandığı eser — kitabın tam sayfasına götürür.

  1. 1Kaynak · s.35“Allah razı olsun diyor, tam şimdi kemalini buldum bu işin o kemalle okuyorum diye doğrudan doğruya Zat’i kelamı okumuş oluyor ve kendi kendine dinlemiş oluyor. ”Oku
  2. 2Kaynak · s.37“ses dalgalarını bir ip gibi görelim evvela bir ip gidiyor, yani ses gidiyor, o ipin üzerine manasının yüklenmesi lazımdır. Yani konuşulan mevzu ne ise o manasın”Oku
  3. 3Kaynak · s.231“yahut arkadaşım ismiyle „hadi sofrayı kurmayacakmısın daha „ diyor. O da diyor ki efendim Ramazandayız diyor, o da ohoo sen getir sofrayı bizim ondan çok alacağ”Oku
  4. 4Kaynak · s.33“maruzatım var” demiş hocası da nedir söyle bakalım demiş, Kur’an-ı Kerim’i çok güzel anlamak istiyorum muhabbet ile okumak istiyorum bir türlü ulaşamadım demiş.”Oku
  5. 5Kaynak · s.209“burada 1. Kat var bahçe de var, ister bahçede eğlenin diyor şeriat ehli bir bakıma budur, binanın bahçesinde eğlenmektir, çiçeklerle miçeklerle kuşlarla oynamak”Oku
  6. 6Kaynak · s.193“tesbit ettik o arkadaş da geldi, kapıların numaralarına bakıyoruz, hangi kapıydı o diye kapı değil de cam hangi istikamette idi nerede idi orada o camı tesbit e”Oku
Bu cevap yardımcı oldu mu?

İlgili sorular

Bu cevap, adı geçen eserlerden derlenmiş yapay zekâ destekli bir özettir; dinî hüküm veya fetva değildir. İlim için kaynaklara başvurarak doğrulamanız tavsiye edilir.