Süleymâniyet mertebesi ne anlama gelir?
Süleymâniyet mertebesi, tasavvufta sâlikin seyr-i sülûkunda ulaştığı, Hz. Süleyman'ın mânevî halleri ve tasarruflarıyla özdeşleşen bir makâmdır. Bu mertebe, Mûseviyyet ile İseviyyet mertebeleri arasında yer alır ve sâlikin âlem-i ulvî ve süflîde hüküm ve tasarruf sahibi olmasını ifade eder¹·². Süleymâniyet, Hakk'ın rahmet-i âmme-i sıfâtiyye ve rahmet-i hâssa-i sıfâtiyye hükümleriyle ihtisaslaşmayı ve bu sayede ins, cin, hayvanat ve tabiat üzerinde tasarruf etme kabiliyetini içerir¹. Bu makâm, aynı zamanda Hakikat-i Muhammediye'nin belirli bir devredeki hali olarak da yorumlanır ve sâlikin nefsindeki hayal ve vehim gibi şeytanî unsurları kontrol altına almasını gerektirir³·⁴.
Detaylı cevap
Süleymâniyet mertebesi, sâlikin manevî yolculuğunda önemli bir duraktır ve makâm olarak tanımlanır; hâlden farklı olarak süreklilik arz eder ve sâlikin amel ve tahkîk ile elde ettiği istikrarlı bir mevkiyi temsil eder. Bu mertebe, Mûseviyyet mertebesinden yükselip İseviyyet mertebesine doğru ilerleyen bir dervişin hali olarak açıklanır². Süleyman (a.s.)'ın bu mertebedeki tasarrufu, Kur'ân âyetlerinde beyan buyurulduğu üzere, ins ve cin üzerinde, vahşi hayvanlar ve kuşlar üzerinde, su, hava, toprak ve ateşte hükmetme ve tasarruf etme şeklinde tezahür eder¹.
Bu makâmda, sâlikin nefsindeki şeytanî unsurlar, yani hayal ve vehim gibi bozgunculuklar, Süleyman (a.s.)'ın şeytanları hakimiyeti altına alması gibi kontrol altına alınır ve mülkten çıkarılır³·⁴. Süleymâniyet mertebesi, aynı zamanda Rahmâniyet mertebesiyle de ilişkilendirilir; zira Kelime-i Süleymâniyye "hikmet-i rahmâniyye"ye mukarin kılınmıştır¹. Rahmâniyet mertebesi, "Rûh"un zuhur mertebesi olup, genel anlamda Hakikat-i Muhammedi'nin öncüsüdür⁵.
Süleymâniyet mertebesi, sâlikin seyr-i sülûkunda Nefs-i Safiye'den sonra açılan Hazarât-ı Hamse'nin bir parçası olarak da düşünülebilir, zira bu mertebe, sâlikin Hakk'a mi'râc yolculuğunun ana bölümlerinden birini oluşturur⁶. Bu mertebede sâlik, insan-ı kâmil olma yolunda ilerler ve "derviş", "kâmil insan", "halife", "Âdem", "Nuh", "Musa" gibi mertebelerden geçerek "Süleyman" mertebesine ulaşır⁷. Süleymâniyet mertebesi, İseviyet mertebesine geçişin bir önceki basamağı olarak da belirtilir⁸·⁹. Bu makâmda, sâlikin kemâl-i ma'rifetinden dolayı ulûhiyete müzâhim olmama hassasiyeti de vurgulanır, zira tasarrufta isneyniyet (ikilik) vardır¹⁰.
Kaynaklar
Cevap metnindeki ¹ ² ³ numaraları aşağıdaki kaynaklara karşılıktır — ilgili esere ve bölüme yönlendirir.
- 1Kelime-i Süleymâniyye, s. 8“İşte Süleymân (a.s.)ın, rahmet-i âmme-i zâtiyye ve rahmet-i hâssa-i zâtiyyenin hükümleri olan rahmet-i âmme-i sıfâtiyye ve rahmet-i hâssa-i sıfâtiyye ile ihtisâ”Oku
- 2Enbiyâ Sûresi, s. 170“Hep onları zapteden bizdik. ---------------- Mûseviyyet mertebesi ile İseviyyet mertebesi arasında mertebe-i Süleymân’a ulaşan kimse, yani Mûseviyyet’ten yüksel”Oku
- 3Bakara Sûresi, s. 212“Süleyman küfür ehli olmadı, bunu kendimize vurursak Hakkikat-i Muhammedinin o devredeki hali Süleymanlık mertebesidir, onun karşısında olan şeytanlarda ondaki h”Oku
- 4Kur'ân-ı Kerîm'de Nefs Âyetleri, s. 38“Süleyman küfür ehli olmadı, bunu kendimize vurursak Hakkikat-i Muhammedinin o devredeki hali Süleymanlık mertebesidir, onun karşısında olan şeytanlarda ondaki h”Oku
- 5Enbiyâ Sûresi, s. 239“Rahmâniyyet mertebesi, “Rûh” un zuhur mertebesi; Rûbubiyyet mertebesi, “Nûr” un zuhur mertebesidir. Rahmâniyyet, “akl-ı kül” ; Rûbubiyyet, “nefs-i kül” ; Rahmân”Oku
- 6Hazarat-ı Hamse
- 7Sohbet Arası Sohbetler CD 13 (2003), s. 46“Yani bütün o zahir asaletlerin batıda doğuda prens kral dük vs bunlar değil bunlar insanların birbirine verdiği lakaplardır, değerlerdir, üstünlüklerdir, ama ye”Oku
- 8Kur'ân-ı Kerîm'de Yolculuk — 53. Âyetler ve Terzi Baba, s. 150“Süleymâniyet 9,5 ve bundan sonra 10. mertebe Îseviyete geçiş vardır. 27 rakamıda bunu vermektedir. Derslerde 2 -12 lik seyrinin bitimiden bu sûre ile müşahâde e”Oku
- 9Bir Ressam Hikâyesi, s. 172“Süleyman ebced hesabı 190 dır. 19X10 ve 1+…+19 olan sayıların toplamı bu sayıyı vermektedir.. 10 Sıfat mertebesi, İseviyyet mertebesidir. 19 Alemlerde bulunan İ”Oku
- 10Kelime-i Süleymâniyye, s. 295“İşte Süleymân (a.s.)ın, rahmet-i âmme-i zâtiyye ve rahmet-i hâssa-i zâtiyyenin hükümleri olan rahmet-i âmme-i sıfâtiyye ve rahmet-i hâssa-i sıfâtiyye ile ihtisâ”Oku
Dayandığı eserler
İlgili sorular
Bu cevap, adı geçen eserlerden derlenmiş yapay zekâ destekli bir özettir; dinî hüküm veya fetva değildir. İlim için kaynaklara başvurarak doğrulamanız tavsiye edilir.