TB. Fusûs Mukaddimesi (Cilt 180) "TB. Fusûs Mukaddimesi" kitabının merkez teması ve asîl dayanağı nedir?

"TB. Fusûs Mukaddimesi", Fusûsu'l-Hikem'in karmaşık ve derin yapısını anlamak isteyenler için bir kılavuz görevi görür. Kitap, Fusûsu'l-Hikem'in bâtınî "tevhîd" (teklik) anlayışı üzerine kurulu olduğunu vurgular ve genel anlayışın zâhirî "tenzîh" (Allah'ı yaratılmışlardan ayrı tutma) üzere olmasından kaynaklanan zorlukları aşmak için bir ön idrak zemini oluşturmayı hedefler.

Fusûsu'l-Hikem, "Hikmetlerin Yüzükleri" veya "Hikmet Cevherleri" anlamına gelir ve Muhyiddîn İbn Arabî'nin en kıymetli eseri olarak kabul edilir. Eser, 27 Fass (bölüm) içerir ve her Fass bir peygambere ait bir "hikmet"i taşır [Master Cevap: K1-26]. Bu mukaddime, Fusûsu'l-Hikem'in Hz. Peygamber'in İbn Arabî'ye rüya ile yazdırdığı, vahy-i ilhamî bir tezahür olduğunu belirtir, dolayısıyla beşerî bir yazı veya aklın deliller neticesinde vardığı bir kitap olmadığını vurgular.

İbn Arabî, Fusûsu'l-Hikem'de her peygamberi bir "kelime" (kelime-i hâs) olarak ele alır ve onun nübüvvet hakikatinde tezahür eden marifet sırrını "Fass" (yüzük taşı) olarak takdim eder [Master Cevap: K4]. Bu mukaddime, bu Fass'ların içerdiği hikmetleri idrak edebilmek için gerekli olan alt yapıyı sunar. Kitap, Fusûsu'l-Hikem'i okuyanların başlangıç ve sonun ne demek olduğunu, yani kendisinin ve muhitinin nereden gelip nereye gittiğini, varlık vücudunun hakikatini anlayacaklarını ifade eder. Ancak bunun için sadece bilginin yeterli olmadığını, cehlin ve vehmin ortadan kalkması gerektiğini, bunun da ancak bir İnsan-ı Kamil'in terbiyesiyle mümkün olacağını belirtir.

Mukaddime, Fusûsu'l-Hikem'e karşı çıkan grupları da ele alır ve bu karşı çıkışların genellikle kötü fıtrat, ilme mağruriyet, taklitçilik veya kısıtlı idrakten kaynaklandığını açıklar. Eserin Kur'an ve hadislerin özü olduğunu, Hz. Resûlullah'ın kalbi şeriflerinden nazil olan hikmetler olduğunu vurgular. Ayrıca, Allah'ın varlığındaki programlar olan A'yân-ı Sâbite'nin "mec'ul" (yapılmış) olmadığını, yani yaratılmadığını, ilahi isimlerin ilmî suretleri olduğunu ve haricî vücutları bulunmadığını açıklar. Bu, Allah'ın Zat'ında kadîmden beri var olan programlar olup, her varlığın kendi istidadı ve kabiliyeti doğrultusunda zuhura çıktığını ifade eder.