TB. Kelime-i Nûhiyye "TB. Kelime-i Nûhiyye" kitabının merkez teması ve asîl dayanağı nedir?

İbn Arabî'nin Fusûsu'l-Hikem'inde her peygamber, kendi nübüvvet hakîkatinde tezâhür eden bir mârifet sırrını temsil eden bir "Fass" (yüzük taşı) olarak ele alınır. "TB. Kelime-i Nûhiyye" de bu bağlamda Nûh (a.s.)'ın hikmetini işler. Bu Fass'ın asıl dayanağı, Nûh (a.s.)'ın tenzih anlayışı ve bu anlayışın getirdiği denge mekanizmasıdır. Kitap, Hakk'ı imkan ve ihtiyaçtan, bu âlemin noksanlıklarından ve kendi gayrı bulunan mevcudata nispeten kemal addedilen kemalâttan temizlemeyi, yani "takdis"i ele alır. Zira Hakk Sübhanehu Teâlâ ve O'nun zâtî kemalâtı, akıl, vehim ve hayal ile idrak olunan kemalâttan daha yüce ve üstündür.

Bu Fass'ta, tenzihin ve teşbihin ötesine geçilmesi gerektiği vurgulanır. "Hakk tenzih ve teşbihten münezzehtir" denildiğinde, Hakk'ın hem tenzih edilmekten hem de teşbih edilmekten tenzih edildiği ifade edilir. Çünkü tenzih etmek sınırlandırmak, teşbih etmek ise bağlamaktır. Dolayısıyla, Hakk'ın bu iki durumdan da münezzeh kılınması gerekir. Nûh (a.s.)'ın tenzihinin aklî olduğu, İdris (a.s.)'ın tenzihinin ise hem aklî hem de nefsî olduğu belirtilir. Bu durum, hikmet-i Subbûhiyye (Nûh'un hikmeti) ile hikmet-i Kuddûsiyye (İdris'in hikmeti) arasında manevî ve mertebî bir münasebet olduğunu gösterir. Nûh (a.s.), zaman bakımından İdris (a.s.)'dan sonra gelmiş olsa da, daha çok olanın tehir edilmesi (sonraya bırakılması) evla görüldüğünden, onun hikmeti hikmet-i Subbûhiyye'den sonra zikredilmiştir. Bu Fass, sâlike akâidî muvâzeneyi, yani Hakk'ı hem tenzih hem de teşbih etme arasındaki doğru dengeyi kurmayı öğretir.