Terzi Baba (Cilt 1) eserinde Hullet (Dostluk) kavramı nasıl ele alınır?
Terzi Baba külliyatında hullet (dostluk) kavramı, Hak ile kul arasındaki en samimi muhabbet bağı olarak ele alınır ve özellikle Hz. İbrahim'in "Halilullah" vasfı üzerinden açıklanır. Bu mertebe, kulun kendi varlığındaki ve tüm kâinattaki fiillerin Hakk'a ait olduğunu idrak etmesiyle, yani "Lâ fâile illallah" sırrına ermesiyle kazanılır¹. Hullet, afak ve enfüsün, yani dış âlem ile iç âlemin ilk birleştiği, nefis ve Allah'ın iki ayrı şey olduğu düşüncesinin ortadan kalktığı bir tevhid hâlidir². Bu idrake ulaşan sâlik, Esmâ-i İlâhiyye'nin dostluk örtüsünü giyinmiş olur ve bu hâl, ilahi dostluğun başlangıcıdır¹.
Detaylı cevap
Hullet, tasavvufta muhabbetin en yüksek mertebesi olarak kabul edilir ve Hz. İbrahim'e atfedilen "Halilullah" (Allah'ın dostu) makâmıyla özdeşleşmiştir. Terzi Baba'ya göre, hullet, kulun madde mertebesinde Esmâ-i İlâhiyye'yi giyinmesiyle Hakk'ın dostu olması anlamına gelir. Bu dostluk, kulun kendi varlığındaki ve bütün varlıktaki fiillerin Hakk'ın fiilleri olduğunu, Hakk'ın kendi vasıtasıyla icraatta bulunduğunu idrak etmesiyle tahakkuk eder¹. Bu idrak, "Lâ fâile illallah" (Fail ancak Allah'tır) sırrına ulaşmak demektir.
Hullet mertebesi, afak ve enfüsün, yani dış âlem ile iç âlemin ilk birleştiği yerdir. Bu birleşme, beden, birey, nefis ve Allah'ın iki ayrı şey olduğu düşüncesinin ortadan kalktığı bir tevhid hâlidir². Bu idrake ulaşan kişi, "hakkani elbiseyi" yani Esmâ-i Hüsnâ'nın manalarını üstüne giymiş olur. Bu, ilahi dostluğun başladığı noktadır¹. Hz. İbrahim'in "Halil" lakabı da bu dostluk elbisesini giymesinden kaynaklanır³. Bu makam, o zamana kadar hiçbir kimseye verilmemiş olan "Halîl-ürrahmân" vasfıyla Hz. İbrahim'in büyük vasfıdır⁴. Hullet, kulun Esmâ-i İlâhiyye'nin dostluk örtüsü ve kibriyasıyla donanmasıdır; bu sayede kul, ilahi azamet karşısında kendi kibriyasını koruyabilir⁵.
Kaynaklar
Cevap metnindeki ¹ ² ³ numaraları aşağıdaki kaynaklara karşılıktır — her biri kitabın tam sayfasına götürür.
- 1Sohbet Arası Sohbetler CD 18 · s.48“03-ŞECER İşte bu yüzden burası dostluk yani hullet mertebesidir, İbrahim (as) ın Halil olması bu yüzdendir. Kendindeki ve bütün varlıktaki fiillerin Hakk’ın fii”Oku
- 2Sohbet Arası Sohbetler CD 17 · s.45“Hullet dostluk elbisesi dediği bu. Halil İbrahim’in ismi de buradan kaynaklanıyor. Yani ilahi dostluk burada başlıyor. Beden birey yani nefis ve Allahın iki ayr”Oku
- 3Salât (Namaz) · s.41“eb ; baba, rahem ; halk, demek olduğundan; umumî manası, halik’ın babası demek olur. Birimsel manada, insanların babası ifadesinde olmakla birlikte genel manad”Oku
- 4Altı Peygamber (Cilt 3) · s.62“Hullet= İçten sevgi, hakîkî dostluk, arkadaşlık. Bilindiği gibi İbrâhîm (a.s.) ın büyük vasfı (Halîl-ürrahmân) dır. O zamana kadar bu (kelime-vasıf) hiçbir kims”Oku
- 5Sohbet Arası Sohbetler CD 8 (2002) · s.97“Çünkü üstünde hullet Esma-ı İlahiyenin dostluk örtüsü ve kibriyası vardı. Yani onun azameti vardı ama İbrahim (as) ın da üstünde dostluk örtüsü hulleti vardı. O”Oku
İlgili sorular
- TB. Kelime-i Şîsiyye eserinin yapısı nasıldır, hangi bölümlere ayrılır?
- Necdet Divanı kitabı sâlik için hangi açıdan yol gösterir?
- Ahadiyyet eserinde Ahadiyyet kavramı nasıl ele alınır?
- Necdet Divanı eserinin yapısı nasıldır, hangi bölümlere ayrılır?
- Dur Rabbın Namazda (Cilt 1) kitabı sâlik için hangi açıdan yol gösterir?
Bu cevap, adı geçen eserlerden derlenmiş yapay zekâ destekli bir özettir; dinî hüküm veya fetva değildir. İlim için kaynaklara başvurarak doğrulamanız tavsiye edilir.