Terzi Baba (Cilt 2) Bu kitaptan sâlik için günlük hayatındaki İrfani dersler nelerdir?

Sâlikin günlük hayatındaki irfânî dersler, tasavvufî sülûkun temelini oluşturur ve kişinin mânevî gelişimini sağlar. Bu dersler, hem teorik bilgi hem de pratik uygulamalarla kendini gösterir.

1. Hakikat-i Muhammediyye'yi İdrak ve Yaşantıya Geçirme: Sâlik, her şeyin Hakikat-i Muhammediyye'nin bir zuhuru olduğunu idrak eder. Kaynaklarda belirtildiği gibi, "ümmeti, ümmeti, bir bakışla zuhurda olan cümle ef’âl, esmâ, sıfat, zat tecellilileri önce efendimin zuhurlarıdır. (İnsân-ı Kâmil’in, Hakkın) sonra benim zuhurlarımdır diye bakıp karşıma kim gelirse gelsin ona göre davranıyorum.". Bu idrak, sâlike her varlığa Hak nazarıyla bakma ve ondaki Hak ile konuşma yeteneği kazandırır. Bu yaşam tarzı, insana neşe verir ve hiç kimseyi ayırt etmeyen bir hoşgörü bakış açısı geliştirir.

2. Nefs Mertebelerini Aşma ve Gerçek Halife Olma: Sâlik, yedi nefs mertebesini bitirmenin önemini kavrar. "Yedi nefs mertebesini bitirmeyenin aşağıların aşağısında olup, kar tanesi gibi beyaz ve tertemiz olmadığını öğrendim.". Bu mertebeleri aşmak, kişinin içindeki kötü düşünceleri, kini (Firavunu kızıl denizde gark etmek gibi) ve putları (İbrahim (a.s) gibi) kırmasıyla mümkündür. Amaç, İsa (a.s) gibi göğe çekilip miracını yapıp sonra Muhammedî olup Allah'ın gerçek halifesi olmaktır. Bu, nefsin eğitilerek "nefis" hale gelmesiyle gerçekleşir.

3. Hayata Bakış Açısını Değiştirme ve Şuurla Yaşama: Sâlik, körü körüne yaşamaktan vazgeçer, şartlanmışlıklardan kurtulur ve araştırmacı bir ruhla gerçekleri görmeye çalışır. Akıl-ı maaştan (dünyevî akıl) akıl-ı küll'e (evrensel akıl) geçiş yapar. "Yere göğe sığmam mümin kulumun gönlüne sığarım" hadisi şerifini idrak ederek Allah'ın her zaman kendisiyle beraber olduğunu anlar. Her varlıkta Hakk'ın mevcut olduğunu düşünerek "yaratılanı hoş gördüm, yaratandan ötürü" düsturuyla insanlara hoşgörüyle muamele eder. Boş şeylerle vakit geçirmek yerine ya hayır konuşur ya da susar.

4. İnsân-ı Kâmil'e Tabi Olma ve İrfan Yolunda İlerleme: Sâlik, bir İnsân-ı Kâmil'e tabi olmanın önemini kavrar. "Bir İnsân-ı Kâmile tabi olup, onun ilminden feyzinden ve onun izinden gidip, Allah’ın Halifesi olmayı" arzular. Bu tabi olma, sâlikin "ölmeden evvel ölme" sırrını idrak etmesini ve gafletten uyanık bir hale gelmesini sağlar. İnsân-ı Kâmil'in sohbetleri, kitapları ve rehberliği sayesinde sâlik, tevhidin ilmi ve zevki ile tasavvufun ayrıntılı yaşamını hayata geçirecek anahtarları alır. Bu sayede, Allah, İnsan, Kur'an sisteminin bir olarak okunacağını öğrenir ve Kelime-i Tevhid ile Kelime-i Risalet sırrı çerçevesinde yaşamayı hedefler.

Bu dersler, sâlikin hayatını baştan sona dönüştürerek onu mânevî kemâlâta ulaştırır.