İçeriğe atla

Terzi, kavramı tasavvufta hangi mertebe ile ilişkilendirilir?

Kitap Soruları5 görüntülenme6 kaynak
Kısa cevap

Tasavvufta "Terzi" kavramı, sâlikin nefs mertebelerinde ilerleyerek hakiki benliğini tanıması ve bâtınî elbisesini dikmesi sürecini ifade eder. Bu süreç, ilim, hâl, makam ve tahakkuk aşamalarını içeren bir eğitim ve dönüşüm yolculuğudur. Terzi, sâlikin gönül göğünü ve beden arzını adaletle koruyarak her mertebenin gerektirdiği ilmi almasını sağlayan, yokluk elbisesini biçip diken ve onu Hakk'ın sıfatlarıyla var kılan mürşid-i kâmil veya bu süreci temsil eden irfan mektebidir. Bu eğitim, çıraklık, kalfalık, ustalık ve usta öğreticiliği gibi kademelerden geçerek sâlikin Ulûhiyyet mertebesine ulaşmasını ve adaletli bir şekilde tecellî etmesini hedefler.

Detaylı cevap

"Terzi" kavramı, tasavvufî sülûkun merkezinde yer alan bir dönüşüm ve kemâlât sürecini sembolize eder. Bu, sâlikin kendini bilme ve tanıtma eğitimi olarak adlandırılır ve "Terzi-Terâzi" eğitimi olarak özel bir anlam kazanır.

Mertebî Tasnif ve Sülûk Tatbîki:

  1. Nefs Mertebeleri ve Terazi: Kitapta, insan gönlünün yedi kat gökyüzü gibi yedi nefs mertebesinden oluştuğu belirtilir: Emmâre, Levvâme, Mülhime, Mutmainne, Râdiye, Mardiyye, Safiyye. Gerçek bir eğitimle bu mertebeler aşılır ve insan hakiki benliğini tanımaya başlar. Her mertebede, o mertebenin gereği olan ilmi almak ve fazlasını yüklememek için bir "terazi" konulmuştur. Bu terazi, gönül göğünü ve beden arzını adaletle korumak içindir. Terazi, zâhir ve bâtın dengesini kurma, yani şeriat ve hakikat arasındaki ölçüyü adaletle uygulama aracıdır.

  2. Terzi'nin Rolü: Terzi, bu bâtınî elbise (yokluk elbisesi) dikme işini üstlenen mürşid-i kâmili veya irfan mektebini temsil eder. Nasıl ki zâhirî bir terzi kumaşı ölçüp biçer ve en güzel şekilde dikerse, bâtınî terzi de sâlikin nefsânî varlığını yokluk elbisesine dönüştürür. Bu süreçte uygun kaliteli kumaş (sâlikin istidadı), iğneler (imtihanlar), ütü (nefs terbiyesi) ve dikiş makinesi (sülûk metodu) gibi yardımcı aletler kullanılır.

  3. Eğitim Aşamaları: Terzi-Terâzi eğitimi, çıraklık, kalfalık, ustalık ve usta öğreticiliği gibi kademelerden oluşur. Bu, sâlikin ilimden tahakkuka doğru ilerlemesini gösterir:

  • İlm'el Yakîn: Kavramsal bilgi edinme aşaması.
  • Ayn'el Yakîn: Yaşantı ve müşâhede ile kavramı tecrübe etme aşaması.
  • Hakk'el Yakîn: Kavramla bütünleşme, o hâl üzere tahakkuk etme aşaması.

  1. Ulûhiyyet Mertebesi ve Adalet: Bu adaletli eğitimle kişi önce kendindeki Ulûhiyyet mertebesine ulaşır, oradan da âlemdeki Ulûhiyyet mertebesine ulaşarak kendine ve çevresine adâleti ölçülü bir şekilde yerine getirir. Bu, Hakk'ın sıfatlarıyla var olma ve nefsânî sıfatlardan arınma sürecidir.

  2. Harfler ve Sayılarla İlişki: Kitapta "Terzi" ve "Terazi" kelimeleri arasındaki "Elif" (ا) harfi farkına dikkat çekilir ve ebced ilmiyle bu kavramların bâtınî anlamları açılır. Harflerin ve sayıların tasavvufî karşılıkları üzerinden, sülûkun farklı veçheleri ve mertebelerdeki tecellîler açıklanır. Örneğin, "Terzezi" kelimesindeki "Zel" harfinin sayısal değeri (700) nefs mertebeleri ve sübutî sıfatlarla ilişkilendirilerek zevâl ve bekâ dengesi vurgulanır.

Bu bağlamda, "Terzi" sadece bir meslek erbabı değil, tasavvufî irfan yolunda sâlikin bâtınî kemâlâtını inşa eden, onu yokluk elbisesiyle donatan ve Hakk'ın adaletini tecellî ettiren bir rehberlik ve eğitim sistemidir.

Kaynaklar

Bu cevabın dayandığı eser — kitabın tam sayfasına götürür.

  1. 1Kaynak · s.11“Gerçek bir eğitim ile bu mertebeler aşılır. İnsan hakiki benliğini ve kimliğini böylece tanımağa başlar. Gönül göğünü ve beden arzını (toprağını) adaletle korum”Oku
  2. 2Kaynak · s.9“klasik eğitimin yanında özel eğitimi ile ilgili olduğunu anlamamı sağlayan bazı işaretlere ulaştım. Tabii bu Uşşakiye’nin başka bir kolunda veya başka bir yolda”Oku
  3. 3Kaynak · s.13“kağıt vermişti. Geçen sene oluşan özel bir durumdan dolayı yine bu kağıttan sende vardır ama yine de bulunsun diye vermişti. Bu ilmin zâhiri hem bâtıni ve bunun”Oku
  4. 4Kaynak · s.15“Terâzi-Teruzi-Terizi ترازى – تراضی Teradî-Terudî-Teridî Teryeczi-Teryuczi-Teryiczi تريجزى - تريجضی Teryecdî-Teryucdî-Teryicdî Terkalzi-Terkulzi-Terkılzi ترقلزی ”Oku
  5. 5Kaynak · s.125“ne kadar geldiğini tartmaktadır. Bu gönülde-derûnda ne vardır, Hakk muhabbeti mi? Yoksa masiva denilen Hakk’tan başkasını ağırlığı mı vardır? Zâhir ehlinin miza”Oku
  6. 6Kaynak · s.7“bir ömür boyu sağlık, sıhhat ve gönül muhabbetleri ve gerçek mâ’nâ da tasavvufî idrakler niyaz ederim. Bu dünya da en büyük kazanç burasını, bu âlemi şehâdet-i,”Oku
Bu cevap yardımcı oldu mu?

İlgili sorular

Bu cevap, adı geçen eserlerden derlenmiş yapay zekâ destekli bir özettir; dinî hüküm veya fetva değildir. İlim için kaynaklara başvurarak doğrulamanız tavsiye edilir.