Tevbe nedir?
Tevbe, kulun günahtan pişmanlık duyarak Allah'a yönelmesi ve O'nun affına sığınmasıdır. Tasavvufta sâlikin mânevî yolculuğunun ilk ve en temel makamı olup, diğer tüm makamların anahtarı kabul edilir¹. Tevbenin özü, yapılan yanlışı terk etmek, pişmanlık duymak ve bir daha o günaha dönmemeye kesin niyet etmektir². Allah'ın "et-Tevvâb" ismi, tevbe edenlerin tevbesini kabul edici olduğunu ifade ederken³·⁴, Kur'ân-ı Kerîm'de müminlere "nasûh bir tevbe" ile tevbe etmeleri emredilir⁵·⁶.
Detaylı cevap
Tevbe, Arapça "tâbe-yetûbu" kökünden gelmekte olup "dönmek" anlamına gelir¹. Kul için günahtan Allah'a dönüşü, Allah için ise kulunun dönüşünü kabul etmeyi ifade eder¹. Şeriat mertebesinde tevbe, İslam'ın şartlarını yerine getirerek yapılan tevbedir. Tarikat mertebesinde ise şeyh muhabbetinden veya zikirden geri kalındığında yapılan tevbedir. Hakikat mertebesinde tevbe, Hakk'tan gafil olmaktan tevbe etmek iken, marifet mertebesinde Hakk'tan bir an dahi gafil kalınmasından tevbe etmektir⁷. Tevbenin temel şartları şunlardır: günahı derhal terk etmek, yaptığına pişman olmak (nedâmet), bir daha yapmamaya azmetmek ve kul hakkı varsa iade etmektir¹·². "Tevbe-i nasûh", bir daha dönmemek üzere yapılan, bal gibi saf ve halis tevbedir¹·⁸. Allah, kullarından tevbeleri kabul eden ve sadakaları alan O'dur⁹. Nitekim Kur'ân-ı Kerîm'de "Allah çok tevbe edenleri sever" (Bakara 2:222) buyrulmuştur. Bilmeyerek günah işleyip hemen tevbe edenlerin tevbeleri Allah tarafından kabul edilir¹⁰. Allah'ın "et-Tevvâb" ismi, O'nun tevbeleri çokça kabul eden olduğunu gösterir¹¹·¹².
Kaynaklar
Cevap metnindeki ¹ ² ³ numaraları aşağıdaki kaynaklara karşılıktır — her biri kitabın tam sayfasına götürür.
- 1Tevbe Sûresi · s.34“Şeriat mertebesinin tevbesi İslâm olup şartlarını yerine getirerek yapılan tevbedir. Tarikat mertebesinin tevbesi ise şeyh muhabbetinden ve zikirden geri kalını”Oku
- 2Ra'd Sûresi · s.255“Bu ayette geçen مَتاب (metâb) kelimesini incelediğimizde t-v-b ت و ب tevbe kökünden türer ve تَوْبَة (tevbe) en güzel şekilde günahı terk etmektir; bu, özür dil”Oku
- 3Hac Sûresi · s.120““Tevvâb” ve “Rahîm” (Lügat mânâları ile) Tevvâb. (1) (Tevbe. den) Tevbe edenlerin tevbesini kabul eden Allah (C.C.). (2) Çok tevbe eden. Rahîm. (Rahmet. den) Ra”Oku
- 4Kelime-i Âdemiyye · s.200“Yâ Tevvâb, bize tevbe-i hakîkî ihsân et; zîrâ biz beşeriz. Biz seni hakk-ı ma’rifetin ile bilemedik.” 83 Ve felâsifenin nerede hayrete düştüklerinin tafsîliFass”Oku
- 5Tahrîm 66:8
- 6Bakara Dosyası · s.226“72- Ya Tevvâb “ Ey kullarının günahlarını bağışlayan ve tevbelerini kabul eden” Kulların, hata işledikten sonra bir daha hataya düşmemek için karar vermeleri, a”Oku
- 7Tevbe Sûresi · s.34“Şeriat mertebesinin tevbesi İslâm olup şartlarını yerine getirerek yapılan tevbedir. Tarikat mertebesinin tevbesi ise şeyh muhabbetinden ve zikirden geri kalını”Oku
- 8Bir Ressam Hikâyesi · s.210“Âyet’in idrakı içinde zikir tatbikatında olan derviş, nasuh ( sadık, bir daha dönmeme, nesh edilmiş ) tevbe zevki içinde garam-ı (şiddetli) aşka düşer ve bâtını”Oku
- 9Zekât ve İnfâk · s.210“(Tevbe Sûresi 104-) Elem ya’lemû ennallâhe huve yakbelu-ttevbete ‘an ‘ibâdihi veye/huzu-ssadekâti veennallâhe huve-ttevvâbu-rrahîm; (9/104) “ Onlar bilmiyorlar ”Oku
- 10Nisâ Sûresi · s.18“içindir ki, bilmeyerek günah işleyip hemen tevbe edenlerin tevbesidir. ... İşte Allah bunların tevbelerini kabul eder. Allah alîmdir hakîmdir.” (Her şeyi bilend”Oku
- 11Altı Peygamber (Cilt 3) · s.105““Tevvâb” ve “Rahîm” (Lügat mânâları ile) Tevvâb. (1) (Tevbe. den) Tevbe edenlerin tevbesini kabul eden Allah (C.C.). (2) Çok tevbe eden. Rahîm. (Rahmet. den) Ra”Oku
- 12Namaz Sûreleri (Cilt 2) · s.97“Bu istiğfar karşılığında bize hemen cevap gelmekte ve O zâten tevbeleri kabûl edicidir yeter ki sen tevbe et denilmektedir. İfâdeye baktığımızda dilerse eder ve”Oku
İlgili sorular
Bu cevap, adı geçen eserlerden derlenmiş yapay zekâ destekli bir özettir; dinî hüküm veya fetva değildir. İlim için kaynaklara başvurarak doğrulamanız tavsiye edilir.