Velâyet hâline ulaşmak için hangi nefs mertebesi aşılmalıdır?

Tasavvufî sülûkta velâyet mertebesine ulaşmak, nefs mertebelerinin aşılmasıyla doğrudan ilişkilidir. Ancak bu, tek bir nefs mertebesini aşmakla değil, nefs-i emmâreden başlayarak nefs-i kâmile/sâfiyeye kadar olan tüm mertebelerin terbiye edilmesiyle mümkündür (K2-T3 — K2). Özellikle nefs-i emmârenin kötü sıfatlarının kaldırılması, velâyet mertebesinin tesis edilmesi için bir ön şarttır⁵. Bu süreçte, sâlikin gönül Kâbe'sine girerek nefs-i ilâhî putlarını yok edip, yerine Hakîkat-i İlâhiyyeyi tesis etmesi beklenir ki, bu da velâyet mertebesinin işidir⁵.

Velâyet, kişinin kendi iç bünyesinde oluşan, dışa dönük olmayan özel bir mertebedir ve buna "kurb'u nevâfil" denir. Bu mertebeye ulaşmak için farz ibadetlerin yanı sıra nafile hükmünde çalışmalar, ibadetler ve zikirler gereklidir⁶·⁷. Velâyet mertebesi, nübüvvet mertebesinden sonra gelen ve seyrü sülûk mertebesine lütfedilerek insanlık âlemine yayılan Kelime-i Tevhid'in belirli kollarından biridir⁸·⁹. Kulun nefs terbiyesi ve irfaniyet hakikatleriyle nefsini tanıması, kendinde var olan gerçek hakikati anlaması ve nefsine ait bir şey kalmadığını idrak etmesiyle zuhur hali (beşeriyet) kadim haline (hakikatine) dönüşür ki, bu da velâyet hâlinin özüdür¹·²·³·⁴.