İçeriğe atla

Yahyâviyye Fassı'nın 'Hikmet-i Celâliyye' adıyla anılmasının hikmeti nedir?

Fass İçeriği0 görüntülenme4 kaynak
Kısa cevap

Yahyâviyye Fassı'nın "Hikmet-i Celâliyye" adıyla anılmasının temel hikmeti, bu fassın kahra mahsus ilâhî sıfatlar ve rabbanî isimler olan "Celâl" ile doğrudan ilişkili olmasıdır. Celâl, ikiliği (gayr ve mâsivâ denilen belirlenmiş şeyleri) kahrederek mutlak birliğin ispatını şanından sayar¹. Hz. Yahyâ'nın kıssasında görülen şiddetli olaylar ve yetmiş bin küffârın katledilmesi gibi durumlar, Celâl sıfatının tecellîlerini yansıttığı için, bu fassın "Hikmet-i Celâliyye" olarak adlandırılması uygun görülmüştür². Ayrıca, Yahyâ isminin esmâda hikmet-i evveliyye olması ve kendisinden önce kimseye verilmemiş olması da bu hikmetin özgünlüğünü vurgular³.

Detaylı cevap

Yahyâviyye Fassı'nın "Hikmet-i Celâliyye" olarak isimlendirilmesinin ardında iki temel sebep bulunmaktadır. Birincisi, Celâl kavramının özünde kahra özgü ilâhî sıfatları ve rabbanî isimleri barındırmasıdır. Bu sıfatlar, ikiliği (isneyniyeti) işaret eden ve Hak'tan gayrı olan her şeyi (gayr ve mâsivâ denilen taayyünâtı) kahrederek mutlak birliğin (vahdet-i ıtlâkıyyenin) ispatını hedefler; bu durum Celâl'in şanındandır¹. Hz. Yahyâ'nın hayatında ve kıssasında zuhur eden olaylar, bu kahredici ve birliği ispat edici Celâl tecellîlerini açıkça gösterir.

İkinci sebep ise, Hz. Yahyâ'nın kıssasında yaşanan somut olaylardır. Kaynaklarda belirtildiği üzere, "kısâsan yetmiş bin küffâr katlolunmadıkça feverân-ı demi sâkin olmadı" ifadesi, Celâl sıfatının şiddetli ve kahredici yönünün Hz. Yahyâ ile ilişkilendirilmesine zemin hazırlar². Bu tür olaylar, ilâhî kudretin ve azametin bir tezahürü olarak "Hikmet-i Celâliyye"nin Yahyâviyye Fassı'nda mündemiç olduğunu gösterir.

Ayrıca, Yahyâ isminin kendisi de bu hikmetin özgünlüğüne işaret eder. Allah Teâlâ'nın Hz. Yahyâ'yı "Yahyâ" ismiyle isimlendirmesi, bu ismin "esmâda hikmet-i evveliyye" olmasını sağlamıştır. Zira, Hz. Yahyâ'dan evvel bu isimle kimse tesmiye edilmemiştir³. Bu durum, Yahyâ isminin benzersizliğini ve taşıdığı Celâl hikmetinin ilk ve özgün bir tecellî olduğunu vurgular. Hz. Zekeriyyâ'nın isminin Hz. Yahyâ ile diri olması da bu hikmetin bir parçasıdır; Yahyâ ismi, Zekeriyyâ'nın nübüvvet ve diğer sıfatlarının zikrinin bekâsını sağlayan bir sıfat olmuştur³. Bu bağlamda, Yahyâ ismi, zevkî ilim gibi bir anlam taşır⁴.

Kaynaklar

Cevap metnindeki ¹ ² ³ numaraları aşağıdaki kaynaklara karşılıktır — her biri kitabın tam sayfasına götürür.

  1. 1Kelime-i Yahyâviyye · s.4“Kısâsan yetmiş bin küffâr katlolunmadıkça feverân-ı demi sâkin olmadı. İşte bu iki sebebden dolayı “hikmet-i celâliyye” Kelime-i Yahyâviyye’ye mukārin kılındı. ”Oku
  2. 2Kelime-i Yahyâviyye · s.2“لذَّوْقِــيِّ.لعِلــم ِسْــمُه يَحْيَــى ك İşte bu, esmâda hikmet-i evveliyyedir. Zîrâ Allah Teâlâ onu “Yahyâ” İşte bu, isimlerdeki ilk hikmettir. Çünkü Yüce Al”Oku
  3. 3Kelime-i Yahyâviyye · s.7“Ya’ni bu hikmet-i Yahyâviyye esmâda hikmet-i evveliyyedir. Çünkü Allah Teâlâ Yahyâ (a.s.)ı “Yahyâ” ismiyle tesmiye etti ki, Zekeriyyâ (a.s.)ın ismi Yahyâ (a.s.)”Oku
  4. 4TB. Kelime-i Yahyâviyye & Zekeriyyâiyye · s.12“----------------- Ya'nî bu hikmet-i Yahyâviyye yani Yahya ismindeki hikmet, esmada hikmet-i evveliyyedir. Yani isimler içinde evvel bir hikmettir, Çünkü Allah T”Oku
Bu cevap yardımcı oldu mu?

İlgili sorular

Bu cevap, adı geçen eserlerden derlenmiş yapay zekâ destekli bir özettir; dinî hüküm veya fetva değildir. İlim için kaynaklara başvurarak doğrulamanız tavsiye edilir.