Yûsufiyet mertebesi ne anlama gelir?
Yûsufiyet mertebesi, tasavvufta Nûr-u Muhammedî'nin dünyada Hz. Yûsuf ismiyle zuhur eden özel bir mânâsı olup, Hakk'ın zuhur mahalli olan "gönül" ile ilişkilendirilen bir makamdır¹·². Bu mertebe, peygamberlerde ve evliyalarda dağınık halde bulunan velayetlerin Muhammedî velayette toplu halini ifade eden "Muhammedî Yûsuf" tabiriyle açıklanır³. Hz. Yûsuf'un bu mertebesi, Mûsevîyet ve İsevîyet mertebelerinden önce gelen, o dönemdeki mertebelerin en üstünü olarak kabul edilir⁴. Yûsufiyet mertebesi, sâlikin nefs mertebelerini aşarak ulaştığı, gönül ile bağlantılı, Muhammedî hakikatin idraki içinde tecelli eden bir hâldir⁵·⁶.
Detaylı cevap
Yûsufiyet mertebesi, tasavvufî sülûkta önemli bir durak olup, Nûr-u Muhammedî'nin Hz. Yûsuf aracılığıyla tecelli eden özel bir vechesidir¹. Bu mertebe, Hakk'ın zuhur mahalli olarak "gönül" ile özdeşleştirilir; kalbin bedenin ve nefsin canı olmasına karşın, gönül ruhun canıdır¹. Hz. Yûsuf'un bu mânâsı, diğer peygamberlerde ve evliyalarda dağınık halde bulunan velayetlerin, Muhammedî velayette toplu olarak bulunduğu "Muhammedî Yûsuf" tabiriyle açıklanır³. Bu durum, kâmil vârisin Muhammedî hakikat itibarıyla bütün peygamberlerin diliyle konuşabilmesini sağlar³.
Yûsufiyet mertebesi, Mûsevîyet ve İsevîyet mertebelerinden önce, o dönemdeki mertebelerin en üstü olarak kabul edilmiştir⁴. Bu mertebede, sâlikin henüz "benlik" ve "birey" olduğu, fikrini ortaya koyma ve temizliğinin tasdik edilmesini isteme gibi özellikler görülebilir⁷. Ancak bu durum, mertebeleri itibarıyla doğru bir davranış olarak değerlendirilir⁷. Yûsufiyet mertebesi, nefs mertebelerinin aşılmasıyla ulaşılan bir hâl olup, tasavvufî hâlin tahakkuku için nefs mertebelerinin sıra ile aşılması gerekmektedir. Lâhût-Ceberût-Melekût-Nâsût silsilesinde, nâsût mertebesi cismânî insan mahallini ifade ederken, lâhût ilâhî mertebelerin en üstüdür. Yûsufiyet mertebesi, bu iniş ve yükseliş silsilesinde, özellikle gönül ile bağlantılı, Muhammedî hakikatin idraki içinde tecelli eden bir makam olarak öne çıkar⁶.
Kaynaklar
Cevap metnindeki ¹ ² ³ numaraları aşağıdaki kaynaklara karşılıktır — her biri kitabın tam sayfasına götürür.
- 1Yûsuf Sûresi · s.18“İşte diğer kardeşlerinden daha başka özellikleri ile ilk defa Nûr-u Muhammediyyenin o mertebesinin dünya da Yûsuf ismi ile zuhur etmiş olan mânâ-i yûsufiyyesi d”Oku
- 2Esintiler (4) · s.17“İşte diğer kardeşlerinden daha başka özellikleri ile ilk defa Nûr-u Muhammediyyenin o mertebesinin dünya da Yûsuf ismi ile zuhur etmiş olan mânâ-i yûsufiyyesi d”Oku
- 3Kelime-i Yûsufiyye · s.75“"Muhammedî Yusuf" tabirinin açıklaması şudur: Bütün peygamberlerde ve evliyalarda bulunan dağınık velayetler, Muhammedî velayetin ayrıntısıdır ve o velayetlerin”Oku
- 4Sohbet Arası Sohbetler (25) · s.99“Yusuf aleyhisselâm bilindiği gibi, hakikat-i museviye ve iseviye daha gelmezden evvel oraya kadar gelen meratibin en üstünü idi. Yusufiyet mertebesinde bildiril”Oku
- 5Sohbet Arası Sohbetler CD 17 · s.48“Yakup mu geldi Yusuf mu geldi. Önce Yakup geldi Yakup’tan sonra Yusuf geldi. Yusufiyet gönül mertebesidir.”Oku
- 6Sohbet Arası Sohbetler CD 14 (2003) · s.157“Gerçi bu yusufiyet mertebesinden çıktı ama burada yaşanması orada kelamı vardı onun. Buradaki yaşanması, yusufiyet mertebesini muhammediyet mertebesi anlatıyor.”Oku
- 7Sohbet Arası Sohbetler (24) · s.115“Yusufiyet mertebesinde henüz benlik birey olduğundan fikrini ortaya koymakta gidin beni temize siz çıkarın demektedir. Ama peygamberimiz hemen icabet ederdim di”Oku
İlgili sorular
Bu cevap, adı geçen eserlerden derlenmiş yapay zekâ destekli bir özettir; dinî hüküm veya fetva değildir. İlim için kaynaklara başvurarak doğrulamanız tavsiye edilir.