Zekât ve İnfâk nedir?
Zekât ve infâk, tasavvufî anlamda malın ve nefsin arındırılması, Hak yolunda harcanması ve bu sayede bekâ mertebesine ulaşılmasıdır. Zekât, malın temizlenmesi ve belirli bir nisap miktarı üzerinden verilmesi gereken farz bir ibadet iken, infâk daha geniş kapsamlı olup farz zekâtı ve gönüllü yapılan her türlü hayrı içerir. Her ikisi de sâlikin kendi vücud iddiâsından fânî olup, varlığın Hak'a ait olduğunu idrâk etmesi ve bu idrâk ile Hak'la kâim olması, yani bekâya ermesi için birer vesiledir. Özellikle nefsin infakı, kulun en sevdiği varlık olan nefsini Hak yolunda feda etmesiyle bekâ mertebesine ulaşmasını sağlar.
Detaylı cevap
Zekât ve infâk kavramları, tasavvufta hem zâhirî hem de bâtınî mertebeleriyle ele alınır. İnfâk, sözlükte "tükenmek, tamamlanmak, son bulmak" anlamındaki nefk kökünden gelir ve "para veya malı elden çıkarmak" mânasında kullanılır¹. Bu bağlamda infâk, farz olan zekâtı ve gönüllü olarak yapılan her çeşit hayrı kapsar¹.
Zekât ise kişinin temizlenmesi mânasına gelir ve ruhani ilimde dünya necasetinden arınmış, tezkiye edilmiş olanın, yani "temizin temizi"nin verilmesidir; bu durum "zekâtın zekâtı" olarak ifade edilir²·³. Malın zekâtı olduğu gibi, nefsin de bir zekâtı vardır⁴·⁵·⁶. Tövbe Sûresi 9/111'de belirtildiği üzere, Allah müminlerden nefislerini ve mallarını satın almıştır⁴·⁵·⁶.
İbnü’l-Arabî'ye göre, Âl-i İmrân Sûresi 3/92'deki "Sevdiklerinizden infak edinceye kadar iyiliğe ulaşamazsınız" ayeti, insanın en sevdiği şeyin kendi nefsi olduğunu ve kulun nefsini infak ettiğinde bekâ mertebesine ereceğini, Allah'ı bulacağını açıkça emreder⁴·⁵·⁶. Şems Sûresi 91/9'daki "Nefsini tezkiye eden kurtulmuştur" ayeti de bu kurtuluşun bekâ mertebesi olduğunu vurgular⁴·⁵·⁶. Bu durum, sâlikin fenâdan sonra Hak'la kâim olması, yani bekâ billâh mertebesine ulaşmasıyla ilişkilidir. Fenâ, sâlikin kendi vücud iddiâsından soyunması, varlığın Hak'a ait olduğunu ayân etmesidir. Dolayısıyla zekât ve infâk, sâlikin kendi varlık iddiâsından fânî olup, Hak'ın varlığıyla bâkî kalma yolunda önemli birer adımdır.
Kaynaklar
Cevap metnindeki ¹ ² ³ numaraları aşağıdaki kaynaklara karşılıktır — her biri kitabın tam sayfasına götürür.
- 1Zekât ve İnfâk · s.13“-------------- İNFAK Sözlükte “tükenmek, tamamlanmak, son bulmak” mânasındaki nefk kökünden türetilen infâk “bitirmek, yok etmek; yoksul düşmek” gibi anlamlara ”Oku
- 2Hadîd Sûresi · s.98““Ve mimma rezakna yünfikun” Onlar, O rızıkları infak ederler. Kendi ilâhi bünyelerinde, kendi üretmiş olduğu meyveleri, yiyecekleri, içecekleri, muhabbetleri ne”Oku
- 3Zekât ve İnfâk · s.70““Ve mimma rezakna yünfikun” Onlar, O rızıkları infak ederler. Kendi ilâhi bünyelerinde, kendi üretmiş olduğu meyveleri, yiyecekleri, içecekleri, muhabbetleri ne”Oku
- 4Lokmân Sûresi · s.58“Ebedî Bir Varlık Bahşetmesi: Öte yandan nefsi olumsuz özelliklerinden temizlemek zekat olduğu gibi nefsin bizzat kendisinin de bir zekâtı vardır. “Allah müminle”Oku
- 5Zekât ve İnfâk · s.27“Ebedî Bir Varlık Bahşetmesi: Öte yandan nefsi olumsuz özelliklerinden temizlemek zekat olduğu gibi nefsin bizzat kendisinin de bir zekâtı vardır. “Allah müminle”Oku
- 6Hadîd Sûresi · s.96“Ebedî Bir Varlık Bahşetmesi: Öte yandan nefsi olumsuz özelliklerinden temizlemek zekat olduğu gibi nefsin bizzat kendisinin de bir zekâtı vardır. “Allah müminle”Oku
İlgili sorular
Bu cevap, adı geçen eserlerden derlenmiş yapay zekâ destekli bir özettir; dinî hüküm veya fetva değildir. İlim için kaynaklara başvurarak doğrulamanız tavsiye edilir.