Âl-i İmrân Sûresi 191. Âyet

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Zikr, bir şeyi kalpte veya dilde hazır bulundurmaktır. Ayetteki 'yazkurûne' fiili, Allah'ı çeşitli hallerde (ayakta, otururken, yan yatarken) anmanın sürekliliğini ve kapsamlılığını ifade eder. Bu, sadece dil ile değil, kalple de gerçekleşen bir hatırlamadır.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Zikr kavramı Kur'an'da sadece 'hatırlama' değil, aynı zamanda 'Allah'ı anma, O'nu yüceltme' anlamlarını da taşır. Bu ayetteki kullanımı, müminlerin Allah ile olan sürekli ve bilinçli ilişkisini, O'nun varlığını ve kudretini her an akıllarında tutmalarını vurgular.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Fikr, bir şeyi idrak etmek için aklı çalıştırmaktır. Tefekkür ise, bir şeyin hakikatini ve sonuçlarını anlamak için zihni derinlemesine kullanmaktır. Ayetteki 'yetefekkerûne' fiili, göklerin ve yerin yaratılışındaki hikmetleri, düzeni ve Allah'ın kudretini anlamaya yönelik aktif bir zihinsel çabayı ifade eder.

Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Tefekkür, kalbin ilim ve marifet elde etmek için düşünceyi hareket ettirmesidir. Bu ayetteki tefekkür, sadece gözlemlemekle kalmayıp, yaratılışın ardındaki ilahi maksadı ve düzeni kavramaya yönelik bir derinleşmeyi ifade eder ki bu da Allah'ın birliğine ve kudretine delalet eder.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): Halk, bir şeyi takdir etmek ve onu belirli bir ölçüye göre meydana getirmektir. Ayetteki 'halkı' kelimesi, göklerin ve yerin Allah tarafından eşsiz bir düzen ve amaçla yaratıldığını, bu yaratılışın tesadüfi olmadığını vurgular.

Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): Halk, bir şeyi yoktan var etmek veya bir şeyi başka bir şeyden şekillendirmektir. Ayetteki 'halkı' kelimesi, göklerin ve yerin yaratılışının, Allah'ın mutlak kudretinin ve ilminin bir tezahürü olduğunu, bu yaratılışın boşuna olmadığını ifade eder.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Bâtıl, hakikati olmayan, faydasız ve boş olan şeydir. Ayetteki 'bâtılen' kelimesi, göklerin ve yerin yaratılışının bir hikmet ve amaçtan yoksun olmadığını, aksine derin bir anlam taşıdığını ve Allah'ın abesle iştigal etmediğini belirtir.

Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Bâtıl, Kur'an'da genellikle 'hak' kavramının zıttı olarak kullanılır ve geçersiz, temelsiz, faydasız anlamlarına gelir. Bu ayetteki kullanımı, yaratılışın bir amacı olduğunu, Allah'ın her şeyi bir hikmetle var ettiğini ve bu yaratılışın boşuna olmadığını vurgular.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Sübhân, Allah'ı her türlü noksanlıktan tenzih etmek, O'nun yüceliğini ve kemalini ifade etmektir. Ayetteki 'Sübhâneke' ifadesi, Allah'ın yaratılışındaki mükemmelliği ve hikmeti idrak eden müminlerin, O'nun boş ve anlamsız bir şey yaratmaktan münezzeh olduğunu ilan etmeleridir.

Semîn el-Halebî (Umdetü'l-Huffâz): Sübhân, Allah'ın zatına layık olmayan her şeyden uzak olduğunu bildiren bir tenzih kelimesidir. Bu ayetteki kullanımı, Allah'ın yaratılışındaki kusursuzluğu ve hikmeti gören müminlerin, O'nun abes bir iş yapmaktan münezzeh olduğunu ve bu nedenle O'na sığınmaları gerektiğini ifade eder.