Sâffât Sûresi 112. Âyet

Bu ayette böyle buyurulması zebihin İsmail (as) olduğuna delil olamaz. Kur’an-ı Kerim’in bir özelliğidir bu bir mertebeyi kişilere ait bırakmıyor. Yani o mertebeyi o kişi yaşadı da o mertebe O’na aittir orada bitti değildir. Onun için burada her ikisi de olabilir şekliyle bırakmıştır.

Çünkü bir baba için her ikisi de aynı değerdedir. İkisi de Hakkın indinde aynı değerde olduğundan yani ikisi de peygamber olduğundan babaları indinde de aynı değerdedir o çocuklar. Bazen çocukların birisi daha sevilir birisi fazla sevilir, mutlak sevilir de değerleri biraz daha farklı olabilir.

Ama Allah’ın indinde ikisi de peygamber olduğundan aynı derecede olduğundan o zaman İbrahim (as) ın indinde de muhabbet aynidir ikisine de. Yani İshak’ı da kesmeye teşebbüs etse gene aynı şey olacak, İsmail için de yine aynı şey olacaktı.

Tabi bunun bir başka ifadesi de Hıristiyanlık üzere takip edenlerin de bu yoldan geçmesi lazım geldiği İslamiyet üzere takip ve tahakkuk yolunda olanların da bu yoldan geçmesi lazım geldiğini açık olarak belirtmektedir. Kur’an’daki hakikat budur.

Eğer birisi mutlak olarak belirtilseydi bunun dışındaki ümmetlere bu hadise tatbik edilmemesi lazım geleceği anlaşılacaktı. Mesela mutlak İsmail olarak düşünseydik o zaman bu yaşantı yani nefis mücadelesi Musevi ve Hıristiyan dininde olanlara bunun gereği yoktur denecekti.

O mertebede tabi kendilerine ait yolu anlattığı için kendi yolunu anlattığı için o zaman onlar onu İshak olarak kabul etmekte mazurlardı. Çünkü kendileri o yoldan geçeceklerdir. İşte bizim de ilim adamlarımız çoğunlukla İsmail’i kabul ettiklerinden biz de bunu yapmak zorundayız.

Yani iki taraf da hakkı verilirse iki tarafta gerçekçi olmuş olur. Onlar ishak demek suretiyle kendilerine giden yoldaki zebihi belirtiyorlar, İsmail demek suretiyle de ümmet-i Muhammed kendilerine gelen kanalda yolda da bu zebihin olması gerektiğini açık olarak söylüyürlar, her ikisinde de var olması lazımdır.

Yani dervişlikte o yola gelindiği zaman yani İbrahim (as) kökünden gelen iki yolda kim hangi yola girerse girsin bu nefsani zebih nefs-i emmarenin levvamenin zebhi katidir. Çünkü bunlar üzerimiz de olursa daha ileriye gitmek mümkün olmaz. Ortak olan şey budur.

Yani Musevi veya Hıristiyan olsun isterse gene de bu zebih yolundan geçecektir, isterse mü’min olsun gene bu zebih yolundan geçecektir.

Çünkü bu ayet-i kerime ishak (as) ın kıssa-ı zebihten sonra nübüvvetle tebşir olduğu gösterir. Şeyh (ra) kavl-i meşhura muhalif olan bu zehabında mazur dur. Genel bilgiye göre ters düşen bu düşüncesinde anlayışında mazur dur. Neden mazurdur, Çünkü Füsüsun başında beyan olduğu vecih ile o yön ile rüyayı sadıka muktezasınca kalb-i şerifine ilka olunan manayı beyana memurdur. Ona itiraz ise sui edepten başka bir şey değildir. Füsüsun başında beyan olunmuştu Hz Resulullah’a bu rüyayı sadıka, sadık bir rüya ile bunlar kendisine belirtiliyor.

Rüyasında da İshak olarak belirtiliyor. O zaman M. Arabi Hz leri bunu İshak olarak yazmak mecburiyetindedir. Çünkü memurdur. Kendisinden yazmadığı için amir, ne demişse onu yapmak zorundadır. Şerefli kalplerine verilen yani oraya konmuş olunan manayı beyana memurdur. Yani kalbine ne mana verildiyse o nu yazmak zorundadır.

Ona itiraz ise sui edepten başka bir şey değildir. Genelde biz bunu İsmail olarak biliyoruz, ben bunu İsmail olarak yazacağım o zaman elinden diğerlerini de alırlar. Neden, çünkü ya vardır, ya da yoktur, yani ya buna tabi olursun ya da olmazsın, bir kısmını alayım da bir kısmını almayayım Kur’an Kur’an’dır, Ya hepsini alırsın işine gelse de gelmesede yahut bir tanesini bıraktın mı hepsini bırakmış olursun.

Ben de bunun çözümü nedir diye düşünüyordum, neden böyle iki arada kalındı diye işte genel olarak kanı İsmail (as) hakkındadır. Ama efendimiz ishak (as) dadır diye söylediğinden o zaman ortada bir şey kalmamış oluyor. İhtilaf kalmamış oluyor.

Neden iki yolda da bunun yapılması gerekliliği ortaya çıkmış oluyor. İşte bize bunu belirtiyor. Yani İbrahim (as) da İsmail (as) da İshak (as) da zebih edilmesi gereklidir. Ama ikisinden birden bu rüya olmadığından birinin üstünde durduğundan Her iki yolda da bu hakikatin tahakkukunun lüzumu belirtiliyor.

Yani ilim adamlarının İshak demesi de doğru, İsmail demesi de doğru, ikisi de gereklidir. İki yolda da bu gereklidir. Eğer yol tek olsaydı, Yani sadece museviyet, Hıristiyanlık kanalı olmasaydı veya sadece Muhammediyet kanalı olsaydı, o zaman ikisinin söylenmesinde ihtilaf olurdu.

İhtilaf derinleşirdi. Veya o zaman Kur’an isim verirdi, budur diye. İşte isim vermemesi ikisi birden zebih oldu diye izah edecek durum yok o zaman iyice kargaşa olur isim vermemesi ikisinin birden iki yolda da ayrı, ayrı olmasının delilidir.

Hakka giden iki yol var ayrıca iki yolun da mertebeleri vardır. Mertebelerin tamamı bir yol, Âdem den bakarsak bütün bu sistemi içine alırsak yani bizim içinde yaşadığımız sistemi ele alırsak, ama batıda da bir sistem var o da bir gerçek onun da hakikatini yaşayanlar vardır.

Yani dışarıda islamın dışında hakikat-ı İseviyeyi, hakikat-ı Museviyeyi, biz şimdi islamın zaten içinde olduğumuz için bize İsmailin zebih’i lazımdır. Ama o kanaldan gelecek birisi çünkü onların içinde de ehl-i Hak var, Kur’an-ı kerim’de diyor ki onların içinde ehl-i Hak var ama kendilerini göstermezler gerek sosyal yönden gerek bazı mecburiyetlerinden onların hepsi batıldır zannetmeyin işte o eğitimden geçenlerde o zebihi yapmak mecburiyetindedir diye Tevratta İshak yazıyor.

Tevrat mutlak olarak İshak yazıyor, neden kendilerine göre ama İslamiyet Kur’an-ı Kerim’de İsmail diye isim vermiyor. Verse o zaman ayrılık çıkar. İhtilaf doğar, tarihi hadisede mutlak ihtilaf doğar. İşte bu ihtilafı önlemek için ama her iki yoldan da gelenlerin zebih etmesi lazım geldiğinden Kur’an-ı kerim İsmail (as) hakkında durmamış sadece zebih demiştir.

Cenab-ı Hak ilm-i ilahisinde böyle murad ediyor ki işte gerçek muradı her iki yoldan gelenin de zebih ahlakından geçmeleridir.

Hacer valide İbrahimiyetten Muhammediyete geliyorlar doğrudan. O kanal ayrı bir kanaldır. Ama işte Kur’an-ı kerim bize bunları belirttiği için ehl-i Kur’an diyelim Ehl-i Hak o mertebeleri de yaşayarak geliyor. Dolayısıyla daha kemalatlı bir yaşantısı oluyor.

Hacer valide o zaman kendi mertebesinde olduğundan ona bir başka şey yaşamak gerekmiyor. İbrahim (as) ın dini üzere idi tevhid dini üzere idi Hacer valide. O zaman daha musevitet de yoktu zaten. Museviyet, İseviyet İbrahim (as) dan sonra geldi. Dolayısıyla olmayan bir şeyin de tatbikatı olmaz.

Allah’a yaklaşmak için nebinin fidyesi koçun kesilmesidir. Halbuki koçun siyahı insanın hareketinden nerede. Yani koçun sayhası bağırması ses çıkarması insanın hareketi ile ne ilgisi vardır.

Yakınlık için nebinin fidyesi koçun zebhidir (kesilmesidir) Yani Allah’ın indinde Allah’a yakınlaşmak için nebinin hediyesi yani fidyesi oğlunun fidyesi koçun kesilmesidir. Halbuki koçun sayhası, bağırmasıyla koçun hareketiyle insanın hareketinden nerede yani koç ile insanı nasıl karşılaştırırsınız.

Ama Allah koç ile insanı karşılaştırıyor, yani misal yapıyor, ilm-i Hak, gönlü Hak her şey hak olan kimseler neleri düşünüyorlar ne ilimler çıkartıyorlar, peki hangi kelime hangi harf hangi cümle hangi ayet bunların hepsinde mutlaka sırr-ı ilahiye vardır.

Rastgele serpiştirilmiş köşe yazarları gibi o gün aklından hayelinden vehminden ne geçmişse onu yazmak gibi bugün onu yazar yarın o çürür gider hiçbir işe yaramaz. Allah’ın kelamı bütün zamanlara şamildir.^[111]