Hased
Hased, başkasının sahip olduğu nimetin ondan gitmesini istemek; Cenâb-ı Hakk'ın taksimine ve iradesine karşı gelmek anlamına gelen manevi bir hastalıktır.
Aziz dost, gel, bugün kalbin en ince, en sinsi ve en yakıcı hastalıklarından birini, Hased ateşini konuşalım. Bu öyle bir ateştir ki, ne dünyada sahibine rahat verir ne de ahirette selamet. Dışarıdan bakınca başkasının nimetine dikilmiş bir göz gibi görünse de, hakikatte o göz, sahibinin kendi içini yakan bir kor parçasıdır. Hased, bir başkasının elindeki nimetin, ilmin, makamın veya güzelliğin ondan gitmesini, yok olmasını istemektir. Sadece "bende de olsun" demek değildir bu; bu, "onda olmasın, gerekirse bende de olmasın ama yeter ki o mahrum kalsın" diyen nefsin en karanlık fısıltısıdır. Bu fısıltı, sâlikin yolunu kesen en tehlikeli haramîlerden biridir. Zira hased eden kimse, farkında olmadan Cenâb-ı Hakk'ın taksimine ve iradesine karşı bir dava gütmeye, O'nun hikmetini sorgulamaya cüret etmiş olur. İşte bu yüzden irfan mektebinin ilk derslerinden biri, bu gizli yangını tanımak ve onu Tevhid suyuyla söndürmenin yollarını öğrenmektir.
Bu Kavram'in Geçtiği Eserler

Ahmet Avni Konuk
94x“Ve onun âlî olan mertebesinin def' ve izâlesine kalkabilirler mi? 14. Her bir kimse ki o cihânın hâsidi olur, o hased ebedî ölüm olmaz mı? "Geyhan", cihân ve âlem ma'nâsınadır. Kâf-ı Arabî ile "kîhan" dahi aynı ma'nâyadır (Burhân).”
Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 9

Ahmed Avni Konuk
61x“Bu ancak onların tabîatları iktizâsındandır. 229. Kurdun tab'ı ve huyu muhakkak yırtmaktır; nihayet bu hased halkta vâzıhtır." Zîrâ kurdun tabîatı ve huyu elbette yırtmaktır. Hâdimin hâli de işte bunlara benzer.”
Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 3

Ahmed Avni Konuk
37x“"Azâzîl" İblîs'in ismidir. Küçük, büyüğün emrine itâat etmek ahlâk kāidelerinden iken, İblîs bu kāide hâricine çıkıp, hased duygusuyla Âdem hakkında Hakk'a karşı i'tirâza cür'et etti ve bu cür'eti ve edebsizliği sebebiyle saâdet kapısından koğuldu.”
Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 1

Ahmed Avni Konuk
34x“Ankaravî hazretleri bu beyte şöyle ma'nâ vermişlerdir: “Sen Yûsuf-ı ma'nevî olan sıddîka ve azîze hased kılmışsın; yâhût bir bî-günâhın kanını içmişsin. “Kan”dan murâd, `عرض المؤمن كدمه` ya'ni, “Mü'minin ırzı kanı gibidir.”
Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 4

Ahmed Avni Konuk
27x“Nefsin sıfatları çoktur ve her sıfatın bir dili vardır ve her dilin de muhtelif beyânları vardır. Meselâ "hased" sıfatının dili ve "kibir" sıfatının dili ve "ucüb" ve "hırs" sıfatlarının dilleri başkadır. Meselâ hased dilini kullandığı vakit, senin ni'metinin zevâlini murâd ederek zâhirde muhikk nasîhatlar eder.”
Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 6

Ahmed Avni Konuk
22x“Buzu güneş erittiği gibi, dünyâ hırsını da ayıklık eritir; ve kezâ su kiri ve pis-liği temizlediği gibi, ayıklık da gönüllerde bu âleme olan alâka kirlerini temizler. 2100. O cihandan az tereşşuh erişir; ta ki cihanda hırs ve hased kalkmıya. [2069] Ankaravî nüshasında "tâ nehîzed" yerine "tâ negurred" vâki' olmuştur. Fakîr, Hind nüshalarını âtîdeki beytin ma'nâsına daha muvafik buldum.”
Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 2

Ahmet Avni Konuk
22x“Eğer mürîd sâhib-i servet ise, mürşid onun servetine olan taallukunu kat' için, fukarâya bezl-i emvâl ile emr eder; bu ise tab'ında buhül ve hased olan kimselerin aslâ işine gelmez. Üçüncü mani' bizlik ve benlikdir. Ya'ni, hodbînlik ve kibir ve enâniyettir.”
Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 8

Ahmet Avni Konuk
15x“"Tum-turâk" "ulüvv" ma'nâsına olan "tum" ile, hoşluk sıytı ve âvâzesi ma'nâsına olan "turâk" kelimelerinden mürekkeb olup hod-nümâlık ve tecemmül ve kerr u ferr demektir (Gıyâsü'l-Lügāt). Burada "tum-turâk" nazar değdirici gözün te'sîrinden kinâyedir. "Kötü göz"den murâd, hased sebebiyle "nazar değmek" dediğimiz fenâ haldir. Bu nazarın te'sîri hakkındaki beyânât V. cildin 506 numaralı beytinden i'tibâren geçmiştir.”
Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 11

Ahmet Avni Konuk
14x“Mâdemki o fakîhin cânı harâret-i garîziyyeden mütevellid olan rûh-ı hayvânî mertebesinden henüz nûr-ı ilâhî olan rûh-ı izâfi mertebesine terakkî etmemiştir ve rûh-ı hayvânî ile yakıcı bir ateş mesâbesinde kibir ve hased ve ucüb gibi birtakım sıfât-ı nefsâniyye ile muttasıftır; binâenaleyh ateş cinsinden olan bu rûh-ı hayvânîye kabuklar mesâbesinde olan elfâzdan başkasını hangi ârif tevdî edebilir?”
Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 13

Ahmet Avni Konuk
13x“Ansızın cenk âvâzesi oldu. Arab atlarının eğerlenme ve iş vakti oldu. Sakanın eşeği ahırdaki atların hallerine hased edip dururken ansızın cenk âvâzesi ya'ni seferberlik i'lânı oldu. Binâenaleyh hâl-i istirahatte bulunan Arab atlarının eğerlenme ve iş görmeye çıkarılma zamânı geldi.”
Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 10

Ahmet Avni Konuk
13x“)in seyrân esnâsında kendi süvârîleri içinde çok acîb bir at görmesi ve şâhın gönlünün o atın güzelliğine ve çabukluğuna taalluku ve İmâdü'l-Mülk'ün o atı şâhın gönlünde soğutması ve şâhın onun sözünü kendi görüşü üzerine ihtiyâr etmesi. Nitekim Hakîm Senâî (r.a.) İlâhî-nâme'de buyurdu: "Vaktâki hasedin dili esîr satıcı ola, bir Yûsuf'u bir arşın bezden ibâret bulursun."... 449. Yûsuf (a.s.)ın birâderlerinin...”
Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 12

Ahmed Avni Konuk
9x“)a bir mekr olarak فَأَكَلَهُ الذُّنْبُ (Yûsuf, 12/17) ["Onu kurt yedi"] buyurdu ki, bu kurt nefsin sıfâtından birisi olan, kardeşlerinin hasedi idi. İmdi kurdun tozu olan, sûre-i Yûsuf'taki bu kıssayı ashâb-ı nefis gördü ve okudu; niçin o kurt mesâbesinde olan nefsin şerrinden ağlayıp sızlamadı?”
Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 5

Ahmed Avni Konuk
9x“"Darbeden dolayı o tarafı melce' yapardım, kurtlar tekrar beni yola getirirlerdi." "Ben dünyâ tarafına teveccüh ederdim; onlar beni hasedlerinden beni yırtarlardı ve ben de onların elinden Hakk'a ilticâ ederdim. Binâenaleyh kurt meşrebinde olan zâlimler tekrar beni tarîk-i Hakk'a getirirler idi.”
Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 7

Terzibaba - Necdet Ardıç
4x“Efrâd-ı beşerden her kimin îmâna mensûb olan gıdâ-yı mânevîsi ve sıdk ve hulûsu ve sefer-i âhiret yoluna azık olmak üzere elinde bir amel-i hâlisi varsa, peşîmânlıktan feryâd etmeleri için gâh mekr (tuzak) ile ve gâh hîle ve hud’a (aldatma) ile elinden alıp onu gıdâsız ve azıksız müflis bir halde bırakayım ve bu sûrete tab’ımın îcâbı olan hasedin hükmünü vereyim. 630. Gah fakîrlik ile onları tehdid edeyim; gâh...”
Hicr Sûresi

Terzibaba - Necdet Ardıç
3x“109 - Ehli kitabdan birçoğu arzu etmektedir ki sizi imanınızdan sonra çevirip kâfir etseler: hak kendilerine tebeyyün ettikten sonra sırf nefsaniyetlerinden, hasedden, şimdi siz afv ile safh ile davranın tâ Allah emrini verinceye kadar, şüphe yok ki Allah her şeye kadir, daima kadirdir Ömer Nasuhi Bilmen Meali: 2.”
Kur'ân-ı Kerîm'de Nefs Âyetleri

Terzibaba - Necdet Ardıç
3x“O gıdâyı yemek için boğaza ve el ve ağız ve diş gibi a'zâlara; ve o gıdayı istihsâl (elde etmek) için değirmen ve ocak ve tencere ve ateş gibi âletlere ihtiyaç yoktur. 1082. Güneşin gıdâsı arşın nûrundan; hasûdların (kıskançların) ve şeytanların, ferşin dumanından oldu. "Güneş"ten murâd, veliyy-i âriftir. "Arş"tan murâd, "hakîkat-i muhammediyye"dir; ki, (Tâhâ, 20/5) "Rahmân arş üzerine müstevî oldu" âyet-i...”
Mü'minûn Sûresi
Terzibaba - Necdet Ardıç
3x“Menâkıb-ı Sipehsâlâr’da beyân olunduğu üzere, cenâb-ı Pîr efendimiz halk arasından çekilip bir köşede Şems-i Tebrîzî hazretleriyle musâhabete meşgül oldukları vakit, cenâb-ı Şems’e hased edenler kıyl u kale başladılar ve o hazretin aleyhinde bulundular. Cenâb-ı Şems dahi cenâb-ı Pîr’in büyük mahdûm-i âlîleri Sultan Veled hazretlerine: “Bu defa dahi gaybûbet edeceğim ve benim nâm u nişânımı kimse bulamayacaktır”...”
Müzzemmil Sûresi
Muhyiddin İbnü'l-Arabi
3x“Biz de onlar da uyku ve taâm kaydındayız.” Onlar körlüklerinden bunu bilmediler ki arada nihâyetsiz bir fark vardır. Bu yer, hep buhl ve hased olur. Hâlbuki o yer, bütün nûr-i ahad olur. Pâk olanların işini kendinden kıyâs etme! Nitekim arslan maʻnâsına gelen “şîr” ile süt maʻnâsına gelen “şîr” lafızları tahrîrde birbirine benzer.”
TEDBIRAT I ILAHIYYE
Terzibaba - Necdet Ardıç
3x“De ki: Yaratilmislarinserrinden, karanlik çöktügü zaman gecenin serrinden, dügümlere üfleyenlerin serrinden ve haset edenin, içindeki hasedini disariyavurdugu vakit, serrinden; şafakaydinliginin Rabbine (Allâh'a) siginirim. Hamdin en güz...”
İbretlik Bir Hikâye Daha — Mescid-i Dırar, Kubbetu'l-Kara

Terzibaba - Necdet Ardıç
2x“"Ve bizim ayalimizi kâfirlerin gayrisi inkâr etmez". (Ankebût, 29/47) Zîrâ onlar, onu bilseler dahi, nefislerinde olan hased ve nefaset ve zulümden dolayı, onu setr ederler (37), ﴿٤٧﴾ وَكَذَلِكَ اَنْزَلْنَاۤ اِلَيْكَ الْكِتَابَ فَالَّذِينَ اَتَيْنَاهُمُ الْكِتَابَ يُوءْمِنُونَ بِهِ وَمِنْ هۤوءُلاۤءِ مَنْ يُوءْمِنُ بِهِ وَمَا يَجْحَدُ بِاَيَاتِنَاۤ اِلا الْكَافِرُونَ 29/47-) Ve kezâlike enzelna ileykel Kitab*...”
Ankebût Sûresi

Terzibaba - Necdet Ardıç
2x“Kendi nefislerinden olan hasetlerinden dolayı, size Hakk geldikten sonra, yani sizde Hakk’ın zuhuru olduktan sonra onlar kendi nefislerinde buna hased ettiklerinden, kendilerinde hayal ve vehim olduğundan yani Hz. Peygamberin (s.a.v) ümmetine Hakk’ın varlığı kendi üzerlerine geldiğinden buna hased ettiler ve imândan sonra küfüre dönmelerini arzu ettiler.”
Bakara Sûresi

Terzibaba - Necdet Ardıç
2x“Candan Aziz Babam, bu konuyu araştırırken bana önemli gelen hallere çözüm paketini armağan ettiniz. artık öküze özenen kurbağa gibi haset kıskacında kendini bitirenleri yada çalışkan sanılan ama bencillikten ağustos böceği nin ölümüne yol açanları, leylek kardeşi davet eden, kendine uygun kaplarla sunum yapan ve aç bırakan kendimizdeki hayvânlarımı, farklı bakış açılarıyla yorumlamamı, her insân’daki mân’aları’nı da...”
Bir Ressam Hikâyesi

Terzibaba - Necdet Ardıç
2x“(45-17) Onlara din işi konusunda açık deliller verdik. Ama onlar ancak kendilerine bilgi geldikten sonra, aralarındaki hasetten dolayı ayrılığa düştüler. Şüphesiz Rabbin, hakkında ayrılığa düştükleri şeyler konusunda kıyamet günü, aralarında hüküm verecektir.”
Câsiye Sûresi

Terzibaba - Necdet Ardıç
2x“Hâl geçince, onlar 'edbâr' (arka) döner; yani nefsi yalnız bırakır."[62] "Lâ yunsarûn: Nefis, münafıklarından (riya, ucb, haset) tamamen soyulunca, hiçbir yardım görmez. İşte o an, 'Lâ havle velâ kuvvete illâ billâh' demeye başlar.”
Haşr Sûresi

Terzibaba - Necdet Ardıç
2x“Ve tahkikatı resul kezâlik bildi ki, muhakkak emr-i mu'ciz bir cemaata zahir oldukda, onlardan ba'zıları onun nezdinde mü'min olur; ve onlardan, onu bilen ba'zıları da, ona inkâr eder; ve zulüm ve ulüvv ve hased ile ona tasdiki izhâr etmez; ve onlardan ba'zısı da bunu sihre ve îhâma ilhak eder. İmdi vaktâ ki rusül, bunu ve ancak kalbini Allah Teâlâ'nın nûr-ı îmanla münevver kıldığı kimsenin mü'min olduğunu ve bir...”
Kamer Sûresi

Muhyiddin İbnü'l-Arabi
2x“Ve tahkîkan resûl kezâlik bildi ki, muhakkak emr-i mu'ciz bir cemâa- te zâhir oldukda, onlardan ba'zıları onun nezdinde mü'min olur; ve onlardan, onu bilen ba'zıları da, ona inkâr eder; ve zulüm ve ulüvv ve hased ile ona tasdîki izhâr etmez; ve onlardan ba'zısı da bunu sihre ve îhâma ilhâk eder. İmdi vaktâki rusül, bunu ve ancak kalbini Allah Teâlâ'nın nûr-i îmânla münevver kıldığı kimsenin mü'min olduğunu, ve bir...”
Kelime-i Lûtiyye

Muhyiddin İbnü'l-Arabi
2x“Binâenaleyh Cenâb-ı İlyâs şehvetsiz akl-ı mücerred oldu. Bu sebebden dolayı şehvet-i nikâh ve gazab ve kibir ve hased gibi ağrâz-ı nefsâniyyenin müteallik olduğu şeye, o hazretin taalluku kalmadı. Zîrâ bunların mahalli taayyün-i kesîfdir; ve mahal kalmayınca bittabi' hâl dahi kalmaz.”
Kelime-i İlyâsiyye

Muhyiddin İbnü'l-Arabi
2x“Paragraf: Ve tahkikatı resul kezâlik bildi ki, muhakkak emr-i mu'ciz bir cemaata zahir oldukda, onlardan ba'zıları onun nezdinde mü'min olur; ve onlardan, onu bilen ba'zıları da, ona inkâr eder; ve zulüm ve ulüvv ve hased ile ona tasdiki izhâr etmez; ve onlardan ba'zısı da bunu sihre ve îhâma ilhak eder. İmdi vaktâ ki rusül, bunu ve ancak kalbinj Allah Teâlâ'nın nûr-ı îmanla münevver kıldığı kimsenin mü'min...”
TB. Kelime-i Lûtiyye & Üzeyriyye

Muhyiddin İbnü'l-Arabi
2x“Binâenaleyh cenâb-ı ilyâs şehvetsiz akl-ı mücerred oldu. Yani temizlenmiş bir akıl oldu. Bu sebepten dolayı şehvet-i nikâh ve gazab ve kibir ve hased gibi arâz-i nefsâniyyenin müteallik olduğu şeye, o hazretin taalluku kalmadı. Yani nefsaniyeti ilgilendiren bu hallere onun bağlantısı kalmadı.”
TB. İlyâs-Lokmân-Hârûn Fasılları
Terzibaba - Necdet Ardıç
2x“Seyyiât kelimesi, kötülük ve çirkinlik ma'nâlarını taşıyan s-v-' kökündendir. Bunlar fiilî, kavlî, kalbî ve hâlî olabilir. Harâm fiiller fiilî, yalan ve gıybet kavlî, kibir ve hased kalbî, gaflet ve kasvet ise hâlî seyyiedir. Kökünde enâniyet, ya'nî benlik vehmi bulunur. Dünyâda biriktirilen bu kötülükler âhirette zulmânî bir sûrete bürünerek zâhir olacaktır.”
Tahrîm Sûresi

Terzibaba - Necdet Ardıç
2x“Her birine, Selâm ism-i şerifinin sahibi olan Allah’tan selâm vardır. Bu selâm, dünyada iken kimseye zarar vermemiş, hasetten uzak durmuş, nefislerine karşı Hak ile birlikte yaşamış olmalarının bir karşılığıdır. Bu yüzden her varlık onlardan emin olmuş; onlar da selâmet ehli olarak anılmıştır.”
Vâkı'a Sûresi

Terzibaba - Necdet Ardıç
2x“Muhammed ibn-i İshâkın kavline göre de sebebi! Rasûlüllah’a kavminin yaptığı ezadan dolayı hazret-i Yûsuf’a kardeşlerinin yaptığı hased ve ezayı ve buna mukabil Allah Teâlânın ikrâm ve ihsân’ını beyan ve “tesliyyet-teselli” etmedir. Sa’d ibn-i Eb-i Vakkas radiyellahu anh’tan, nakledildiğine göre de, “Kûr’ân inzâl olundu, üzerlerine bir zaman tilâvet buyurdu,” “bize kıssa anlatsan” dediler.”
Yûsuf Sûresi

Terzibaba - Necdet Ardıç
2x“Ve insanın cisminin hareketi bâtınında hâkim olan fikir ve i’tikadı sebebiyle vukü'a geldiğinden bu ibâdetler insanın i’tikâdının şâhidi olur." 184. Zekât ve hediye ve hasedin terki dahi kendi sırrından şâhidlik vermektir. “Sır”dan murâd, ahlâktır. Zîrâ zekât yalnız ibâdet-i mâliyyedendir.”
Zekât ve İnfâk

Terzibaba - Necdet Ardıç
2x“Zîrâ nûr hissî zulmeti izâle ettiği gibi, ilim de zulmet-i cehli ve ma’nevî olan karanlığı izâle eder. “Hasûdlar”dan murâd, evliyânın merâtib-i ma’neviyyelerini çekemeyen kimselerdir. Ve “şeytanlardan murâd, halkı Hak’tan teb’îd ve nefis tarafına meyi ettirmeğe sa’y edenlerdir.”
Zâriyât Sûresi

Terzibaba - Necdet Ardıç
2x“KİN-NEFRET TEMRİN RAPORU HASED-KISKANÇLIK Kıskançlık ve hasede konu olan temel unsurlar şunlardır: 1. Makam-Mevki 2. Bilgi 3. Servet 4. Liderlik 5. Şöhret 6. Hizmet Zararı...”
TEMRİN, RAPOR VE YAZIŞMALAR

Terzibaba - Necdet Ardıç
2x“...09. O bir kimse ki, onu kendi gibi zannetti, o sebebden ona hased kaldırdı. Bir peygamberi kendi gibi zanneden bir kimse, bu zannından dolayı ona karşı hasede kıyâm etti ve onun için, (Furkân, 25/7) “Bu pe...”
Konusu

Terzibaba - Necdet Ardıç
“Sûreta hünersiz ve ma’rifetsiz görünürler.” “Lâkin göğüslerini, ya’ni kalblerini zikrullah ile cilâlamışlar, tama, haset, hırs, ve kîn gibi ahlâk-ı rezîleden temizlenmiştir.” “O aynanın sâfî ve mücellâ olması kalbin vasfıdır ki, öyle bir kalb, nihayetsiz sûretlerin in’ikâsına-aksine mahal olur.”
A'yân-ı Sâbite

Terzibaba - Necdet Ardıç
“Hind şârihlerinden Bahru’l-Ulûm ve İmdâdullah hazretlerinin şerhlerinde nifâkın yedi deliği kibir, hırs, şehvet, hased, gazab, buhül ve hıkd olarak gösterilmiştir. Hulâsa-i ma’nâ “Yâ Resûlallâh, senin ay gibi parlak olan nübüvvetinin nûrunda aslâ hicâb olmayarak, her biri cehennemin bir kapısına mukabil olan nifâk ve muhâlefetin yedi deliğini açıvereyim.”
Ahzâb Sûresi

Nusret Tura
“Dilediğini imhâ veya ihyâ eder, kudret-i kâhiresinde herşey lerzandır. O Halik-i lemyezel; Küfrü, hile ve hiyâneti, yalan ve riyâyı, hased ve fesadı, kin ve kibri, ûcup ve enâniyeti, fisk-ı fücûru, israf ve cimriliği, şekâvet, kıtâl ve isyânı, sirkat, zinâ, kumar ve buna mümâsil kötülükleri ve ihtirâsat-ı nefsâniyyeyi tasvîb etmez, reddeder.”
Aşk ve Muhabbet Yolu

Terzibaba - Necdet Ardıç
“...Fikr, Encâm, İntizâr, Nifâk, Akl, Ağyâr, Safâ / Devâm, Rakib, Eyyâm, Fırsat, Zaman, Merhamet, Cefa, Hased, Kin, İstiğnâ / Arzu, Adem, Hacâlet, Meşakkat, Zahmet, Ta’n-ı hulk, Zeval, Dûzah, Mihnet, Sohbet-i seg / Rızâ, Karar, Gurbet, Hicrân, Adavet, Nedamet, Kavga, Recâ, Teessüf, Zillet.”
Bendeki Terzi Babam (Cilt 2)

Terzibaba - Necdet Ardıç
“Bedenin örtülmesi “şeriat libasıyla” yani dinin hükümleriyle amel etmekle mümkündür. Nefsin kibir, öfke, haset ve benzeri nefsânî kötü sıfatları vardır. Bunların örtülmesi de ancak “tarikat libasını” giymekle yani tarikat âdâbıyla edeplenip usûl ve esaslarına göre mücâhede etmekle mümkün olur.”
Bir Sâlikin Seyr Yolu Hikâyesi (Cilt 2)
Terzibaba - Necdet Ardıç
“Kul olarak sadece nefsin irfan olunma öğrenimi ve talimi içindeyiz. Allah arzusuna inşeallah razı eder. Amin. Ancak nefsin hevasındaki gizlide kalan, kıskançlık, hased, hınç, vs. duygular bizlere hakim olduğunda, birbirimizi hedef alır ve ona hücum ederiz. Böylece asıl ile olan zikr-i tevhidi bırakır, gölgeye hücum ederiz.”
Celâl Cemâl Celâl: İbretlik Bir Dosya Daha (3)

Terzibaba - Necdet Ardıç
“...uşşâk-ı âgâha Bedreddin Dergeh-i Hazret-i Bedreddîn’e Post-nişîn oldu Muhammed Hazmî Bütün erbâb-ı hased cebhesine Sedd-i Çîn oldu Muhammed Hazmî Gül-şen-i aşka düşünce râhı Kâm-bîn oldu Muhammed Hazmî Pûte-i aşkda olunca Sâfî El-emîn oldu Muhammed Hazmî İlm ü irfânını teslîm iderim Pek metîn oldu Muhammed Hazmî Neş’e-yâb itsin onu Hazret-i Hak Aşk-ı metîn oldu Muhammed Hazmî Erişüp Hz.”
Divan 3

Ahmed Avni Konuk
“Nitekim âyet-i kerîmenin mâba’di olan ْ إِلَّا مِـنْ بَعْـدِ مَـا جَاءَهُــمُ الْعِلْــمُ بَغْيًــا بَيْنَهُــمya’ni “Onlar ancak kendilerine ilim geldikten sonra beynlerinde hased ve hubb-i riyâset ve menâfi’-i dünyeviyye gibi ağrâz-ı nefsâniyyeden dolayı ihtilâf ettiler” kavli şâhiddir.”
Fusûsu'l-Hikem Mukaddime

Terzibaba - Necdet Ardıç
“Hüseyin Lâmekânî’nin, “Pâk eyle gönül çeşmesin tâ durulunca” mısraı bu görüşün bir ifadesidir. Mal mülk, servet düşkünlüğü, büyüklenme, gösteriş, haset vb. kötü huylar mâsivâ sayıldığı gibi ibadetler ve güzel ahlâkî davranışlar da mâsivâdır. Sûfîler keşf, ilham ve keramet gibi hususları da mâsivâ olarak görmüşler, bunlardan kurtulmanın güçlüğüne dikkat çekmişlerdir.”
Fâtır Sûresi
Terzibaba - Necdet Ardıç
“Ancak bu durum (nefsin vahide) den tenezzülen kesret (fark) alemini geçişin gereği olarak, herşeyde herşeyi farklılık olarak algılamayı ve o şekilde hareket etmeyi ve irfan eksikliği dolayısıyle de fark tesiratı altında kalmayı ortaya koymuştur. Bu da fark âleminin tesiratının tabii neticesidir. Böylece, gıpta, kıskançlık, haset, gıybet, iftira vs, kişilere normal halde görünmektedir. Mukayeseler ve kendi...”
Genç ve Elmas Dosyası
Terzibaba - Necdet Ardıç
“- Allahımızdan niyaz ederiz ki, beşeri yaşamın gereği kaçamadığımız, nefsi emmarenin abartılı emirlerini irfan olunmada rahmete dönüşmesi yönünden mutlaka karşılaştığımız; - Gıpta (İhtiyaç ve gereksinmelerde zaruri olan, Olmazsa olmazı…) - Kıskançlık (Kişi odaklı. Kişideki şeyi değil de, kişiye takıntı ile o şeye talep duygusu) - Hased (Yine kişi odaklı. Öyle ki, kişinin bir gözü gitsin diye iki gözünü feda etme...”
Hayâl Vâdîsi'nin Çıkmaz Sokakları

Terzibaba - Necdet Ardıç
“Hakkımızın yendiğini düşünürüz, üzülürüz. Daha sonra aile yaşantımızda ve çevremizde kıskançlıklar, kinler, hasetler… Bazen de işler yolunda gidip de yaptıklarımızın karşılığını alınca seviniriz. Bu sefer de kendimizle böbürleniriz, kibirleniriz.”
Her Şey Merkezinde mi? — Hikâye
Terzibaba - Necdet Ardıç
“Bu ayetteki "min bâkıyeh" (bir kalıntı) ifadesi, o sûretin de ötesine geçerek "nefsin sıfatlarından" geriye bir şey kalıp kalmadığını sorgular. Fenâ an-nesne (Şeyde yok olmak): İlk mertebe. Nefs, kötü sıfatlardan (kibir, hased, hırs) arınır. Fenâ an-resm (Sûrette yok olmak): İkinci mertebe. Nefs, iyi amellerinin bile kendisine ait olduğu vehmini (ucb) terk eder.”
Hâkka Sûresi

Terzibaba - Necdet Ardıç
“Kısacası mana: Hz. Peygamber'e ilk vahyin gelmesi ile peygmaberliğin başlaması üzerine Mekke kafirlerinin haset, düşmanlık ve şaşkınlıkla yakıştırmaya kalkıştıkları deli-lik ve sapıklık kusurlarının kendisinden uzak; aksine onun akıl, cesa-ret, doğruluk ve erdemle seçkin bir kimse olduğunu ve bütün bunlar, onu terbiye edip yetiştirerek nebilik ve resullük lütfeden yüce Rab-binin nimetleri cümlesinden olup, bu yüzden...”
Kalem Sûresi

Muhyiddin İbnü'l-Arabi
“Sen tab' u hevâ mezbelelerinde niçin pûyân oluyorsun? Sen gülşen-i vuslattan toprağa düşmüş bir gülsün; hırs ve hased külhanı miyânında ne koşuyorsun? Ey Alâî, eğer kendini terkedersen, sana bir nefes onun mec-lis-ihâssına yol verirler.”
Kelime-i Eyyûbiyye

Muhyiddin İbnü'l-Arabi
“Halbuki nâmütenâhî olan Hak, zâtı ile kâffe-i eşyayı muhîttir; ve tecelliyât-ı zâtiyye ve sıfâtiyyesi ile hepsinde zâhir olur. Onlar bu maʼrifete vâkıf olsalar bile, nefislerindeki hased ve nefâset ve zulüm ci- hetinden onu setrederler. “Nefâset", "buhl" ma'nâsınadır; ve "nefîs", buhl olunan ve kıskanılan şeydir.”
Kelime-i Hûdiyye

Muhyiddin İbnü'l-Arabi
“Bu hazret-i şehadetteki ahlâk-ı hamîde ve a'mâl-i sâlihanın âlem-i hayâl-i mutlaktaki misâli bağlar, bostanlar ve çiçekler ve meyveler ve enhâr; ve ahlâk-ı redîe ve a'mâl-i seyyienin misali dahi akrepler, yılanlar ve zulümât olur; ve dünyâda insana hangi sıfat gālib ise âlem-i berzahda, o sıfata münasib bir sûret peydâ olur. Meselâ kibir gālib olursa kaplan; ve gazab ve hased gālib ise kurt; ve şehvet [9/5] ve...”
Kelime-i Yûsufiyye

Muhyiddin İbnü'l-Arabi
“Şu hâlde İblîs zâhiren ve bâtınen mazhar-ı Celâl olduğundan yed-i şimâl olan sıfat-ı celâliyye ile mahlûktur. Bu sebeble İblîs'in hakîkati olan ism-i Mudill ıdlâl, hîle, küfür, cühûd, hıkd ve hased gibi sıfâtı hâizdir; ve neş'et-i unsuriyyesi olan nâr dahi isti'lâ, kibir, tasallut ve ceberût gibi sıfât-ı kahriyyeyi iktizâ eder.”
Kelime-i Âdemiyye

Terzibaba - Necdet Ardıç
“Bunun üzerine muhabbeten sunûh etmişti” diyerek şu beyitlere yer vermektedir: Dergeh-i Hazret-i Bedreddîn‟e Post-nişîn oldu Muhammed Hazmî Bütün erbâb-ı hased cebhesine Sedd-i Çin oldu Muhammed Hazmî Gül-Şen-i aşka düşünce râhı Kâm-bîn oldu Muhammed Hazmî Pû...”
Kâf Sûresi

FATMA SENA YÖNLÜER
“Bunun üzerine muhabbeten sunûh etmişti” diyerek şu beyitlere yer vermektedir: Dergeh-i Hazret-i Bedreddîn’e Post-nişîn oldu Muhammed Hazmî Bütün erbâb-ı hased cebhesine Sedd-i Çin oldu Muhammed Hazmî Gül-şen-i aşka düşünce râhı Kâm-bîn oldu Muhammed Hazmî Pûte-i akşda olunca sâfî El-emîn oldu Muhammed Hazmî İlm ü irfânını teslîm ederim Pek metîn oldu Muhammed Hazmî Neş’e-yâb etsin onu Hazret-i...”
Mehmet Hazmi Tura Yüksek Lisans Tezi
Terzibaba - Necdet Ardıç
“Çünkü sâlik için kurtuluş selim bir kalbe kavuşmaktan başka bir şey değildir. Bu sebeple kalbini nefsin hevâsından korumalıdır. Haset, kin, öfke ve kibir gibi zulmânî sıfatlar kalpte bulunduğu sürece derûnu bulanır. Buna karşılık kalbi zikre yönelip Hak’ka bağlandığında bu karanlıklar dağılır ve gönlü yeniden ilâhî nurun kabulüne hazır hâle gelir.”
Mücâdele Sûresi

Terzibaba - Necdet Ardıç
“Efendim ben çok yüksekten uçarım, suyu görürüm. Senin çölde en çok suya ihtiyacın vardır. Orada bulunan karga da varmış. Hasetinden yalan söylüyor o diyor. Niye?-Oyükseklerde olan suları görüyorum diyorsa da niye daha aşağıda olan kapanları, tuzakları göremiyor da tuzaklara kapılıyor, diyor.”
Neml Sûresi
Terzibaba - Necdet Ardıç
“Topraktan meydana gelen şu döşeme, atlas haline gelir, değerli bir kumaş olur. Yüz yıllık ölü, mezarından çıkar. Mel’un şeytan güzelleşir, huriler bile ona haset ederler. Bütün bu yeryüzü yeşerir, kuru sopa meyva verir, tazeleşir. Kurt kuzuyla eş olur. Ümitsizlerin damarları hoş bir hale gelir, izleri kutlu olur.”
Nâziât Sûresi

Terzibaba - Necdet Ardıç
“İnsanın kendi iç dünyasında bulunan nefsanî eğilimleri, karanlık yönleri ve negatif enerjileri de iyilik ve marifet ile dönüştürmesidir. Nefsin isyanı, öfke, haset, kibir ve düşmanlık gibi içsel kötülükler, hakikat idraki ve güzel ahlakla zamanla yok olur. Bu ayet hem zahirde hem de batında kötülüğün iyilikle eritilebileceğini bildirir.”
Ra'd Sûresi

Terzibaba - Necdet Ardıç
“"Azâzîl" İblîs'in ismidir. Küçüğün, büyüğün emrine itâat etmesi ahlak kâidelerinden iken, İblîs bu kâide dışına çıkıp, haset duygusuyla Âdem hakkında Hakk'a karşı i'tirâza cür'et etti ve bu cür'eti ve edepsizliği sebebiyle saâdet kapısından kovuldu.”
Rûm Sûresi

Terzibaba - Necdet Ardıç
“Sureti hünersiz ve marifetsiz görünürler cevabı gelir. Lakin göğüslerini kalplerini zikrullah ile cilalamışlar tamah, haset ve kin gibi ahlakı nazileden temizlenmiştir o aynanın safi ve mücella olması, kalbin vasfıdır ki öyle bir kalp nihayetsiz suretlerin aksine mahal olur.”
Sohbet Arası Sohbetler (24)

Terzibaba - Necdet Ardıç
“Kahhar esmasına dikkat et o kardeşe dikkat et diye amca çocuğu ya yeğeni ismin yeğeni işte Yusuf (as) a da kardeşleri kuyuya atmadılar mı hangi kardeşleri bakın işte nefs, benlik Cebbar, hırs, kin, haset hep bunlar kardeşleri işte kim suret de olsa kardeşleridir. Onlar onu içeride bıraktılar gönül kuyusunda bıraktılar, daha sonra oradan bir Hakk kervanı geçti kuyudan çıkarttı O’nu hiçbir hadise orada yazıldığı gibi...”
Sohbet Arası Sohbetler CD 11 (2002)

Terzibaba - Necdet Ardıç
“İşte bu muhabbetin oluşmasını gösteriyor, karşı karşıya gelipte bir birlerine ayna olduklarında ikisinin de aynı kalpte, aynı gönülde olduklarından aynı görüşte aynı değer yargılarını paylaştıklarından oturuyorlar sohbet ediyorlar bakın ne kavga var, ne gürültü, padişahın haset ettiği bir durum. Sonra onların ikisini de çeviriyor, sizin böyle oturacak toplanacak yerleriniz yok mu diyor onlar da yok efendim diyorlar,...”
Sohbet Arası Sohbetler CD 6 (2001)

Terzibaba - Necdet Ardıç
“İşte bu muhabbetin oluşmasını gösteriyor, karşı karşıya gelipte bir birlerine ayna olduklarında ikisinin de aynı kalpte, aynı gönülde olduklarından aynı görüşte aynı değer yargılarını paylaştıklarından oturuyorlar sohbet ediyorlar bakın ne kavga var, ne gürültü, padişahın haset ettiği bir durum. Sonra onların ikisini de çeviriyor, sizin böyle oturacak toplanacak yerleriniz yok mu diyor onlar da yok efendim diyorlar,...”
Sohbet Arası Sohbetler CD 7 (2001)

Terzibaba - Necdet Ardıç
“Kahhar esmasına dikkat et o kardeşe dikkat et diye amca çocuğu ya yeğeni ismin yeğeni işte Yusuf (as) a da kardeşleri kuyuya atmadılar mı hangi kardeşleri bakın işte nefs, benlik Cebbar, hırs, kin, haset hep bunlar kardeşleri işte kim suret de olsa kardeşleridir. Onlar onu içeride bıraktılar gönül kuyusunda bıraktılar, daha sonra oradan bir Hakk kervanı geçti kuyudan çıkarttı O’nu hiçbir hadise orada yazıldığı gibi...”
Sohbet Arası Sohbetler CD 9 (2002)

Terzibaba - Necdet Ardıç
“Halîfe-i insânî’nin üzerine in; ona şer‘î hudûdları çiğnemeyi, ilâhî emirlere hürmetsizliği telkîn et. Küfrü, inkârı, şirki ve türlü zulümleri gönlüne düşür. Hasedi, türlü rezâili ve fuhşiyyâtı ona süsle ve işlemeye teşvîk et. Benim gayrim olanlara ibâdeti zihnine ihtâr eyle ve onu bu bâtıl yollara çağır.”
Sâd Sûresi

Ahmet Avni Konuk
“Nitekim âyet-i kerîmenin mâba’di olanْ إِلَّا مِــن ْ بَعْــد ِ مَــا لْعِلْــم ُ بَغْيًــا بَيْنَهُــمجَاءَهُــم ُya’ni “Onlar ancak kendilerine ilim geldikten sonra beynlerinde hased ve hubb-i riyâset ve menâfi’-i dünyeviyye gibi ağrâz-ı nefsâniyyeden dolayı ihtilâf ettiler” kavli şâhiddir.”
TB. Fusûs Mukaddimesi

Muhyiddin İbnü'l-Arabi
“Ve tecelliyyât-ı zâtiyye ve sıfâtiyyesi ile hepsinde zahir olur. Onlar bu ma’rifete vâkıf olsalar bile, nefislerindeki hased ve (nefaset) değerlilik ve zulüm cihetinden onu örterler setr ederler. “Nefaset” “buhl” ma’nâsınadır.”
TB. Kelime-i Hûdiyye

Muhyiddin İbnü'l-Arabi
“) Yani karanlık olur, dünyada insana hangi sıfat galipse alem-i berzahta o sıfata münasib suret peyda olur. Mesela kibir galip olursa bir kişinin hayalinde kaplan ve gazab ve haset galip ise kurt, şehvet ve adem-i hamiyet yani kendi mahremi olan kadınlarına mahremlerle birleşmesine göz yummuş olmak sıfatı galip ise eşek ve domuz, hırs ve emel galip ise fare ve karınca suretleri peyda olur ahirette.”
TB. Kelime-i Yûsufiyye

Muhyiddin İbnü'l-Arabi
“Şu halde iblis zahiren ve batınen mazhar-ı celal olduğundan yed-i şimal olan sıfat-ı celaliyle mahluktur. Bu sebeple iblisin hakikati olan Mudil ismi bozgunculuk hile, küfür, haset gibi sıfatlara haizdir ve neşet-i unsuriyesi olan “nar” dahi istila, kibir, tasallut, ceberut (cebren bir şeyleri yaptırma) gibi sıfat-ı kahriyeyi iktiza eder.”
TB. Kelime-i Âdemiyye

Muhyiddin İbnü'l-Arabi
“Sen tab' u hevâ mezbelelerinde niçin orada yaşarsın? Sen gülşen-i vuslattan toprağa düşmüş bir gülsün; hırs ve hased külhanı miyânında ne koşuyorsun? Ey Alâî, eğer kendini terk edersen, sana bir nefes onun meclis-i hâssına yol verirler.”
TB. Süleymân-Dâvûd-Yûnus-Eyyûb Fasılları

Canan Çalışkan
“d) Hasta Olmamak: Sadece bedensel sağlığın ötesinde, “Nefs hastalığından kurtulmuş olmak”, yani kibir, haset, riya, gaflet gibi mânevî ve kalbi hastalıklardan şifa bulmuş olmak. e) Kör Olmamak: Sadece fiziksel görme yetisinin ötesinde, “Hakikâti gören göze sahip olmak”, yani basiret gözüyle eşyanın ve olayların ardındaki ilâhî hikmetleri, tecellileri ve sırları görebilme yetisine kavuşmuş olmak.”
Terzi Baba’nın Tasavvuf Anlayışında Namaz Kavramı Yüksek Lisans Tezi

Terzibaba - Necdet Ardıç
“NOT= Bu hususta bir miktar daha bilgi (Sûre-i Feth) isimli kitabımızda vardır dileyenler oraya akabilirler. ********* Kalben Cenâb-ı Hakk´ı zikretmek ise, hased, riyâ, kibir gibi kalp hastalıklarını izâle etmesi bakımından şifânın tâ kendisidir. Hadîs, Münâvi Künuzu’l Hakâik: Görüldüğü gibi bu hadîs-i şerif Şeriat mertebesinden-dir.”
Tesbih ve Zikir

Terzibaba - Necdet Ardıç
“Zîrâ Rehnümâ-ı Ma’rifet nâmındaki risâlede buyrulur ki: “Nefse bir sûret verilse şekli şudur: Başı kibir, gözü ucüb, ağzı hased, lisânı kizb ve gıybet, kulağı nisyân, göğsü hıkd ve kîn, karnı şehvet ve bühtân, elleri hıyânet ve sirkat, ayakları emel, kalbi gaflet, rûhu küfürdür.”
Tevbe Sûresi

Terzibaba - Necdet Ardıç
“KENDİNDE BİR ŞEY GÖRMEMEK: Mürşidin talimatlarına devamla beraber, kendinde hal görmemeli, cümle halka "vasıl-ı ilallah" (Allah-a vasıl) olmuş nazarı ile bakmalıdır. EHLİ DÜNYA İLE OTURMAK: Kimseye "hased" (kıskançlık) nazarı ile bakmamalı, ehli dünya ile gereksiz yere oturmamalıdır. Esteizu billah "Vela temüddenne ayneyke ila ma mettagna" (Taha 20/131) Mealen: “Kendilerini sınamak için, dünya hayatinin süsü...”
Tuhfetu'l-Uşşâkî

Terzibaba - Necdet Ardıç
“ben sizi necat’a (kurtuluşa), (cennete) davet ediyorum, siz ise beni nar’a (ateşe) çağırıyorsunuz.” ↑ (34) (BAKARA “İNEK” HİKÂYESİ) ↑ Kıskanç anlamına gelir. Ancak bu "haset eden" anlamı taşımayan, sevgiden doğan bir kıskançlıktır. ↑ Necdet ARDIÇ, Gönülden Esintiler – İrfan Mektebi– Tasavvuf Serisi 14 – Kitabında bu çalışma hakkında bilgi mevcuttur.”
Târık Sûresi

Terzibaba - Necdet Ardıç
“Seyyiât, fiilî, kavlî, kalbî ve hâlî olmak üzere dört şekilde ele alınabilir: Örneğin, zinâ ve hırsızlık, fiilî kötülüktür; yalan, gıybet ve iftira, kavlî kötülüktür; kibir, hased ve riyâ, kalbî kötülüktür; gaflet, hicâb ve kasvet de hâlî kötülüklerdir. Bu dört tür kötülüğün tamamının gerisinde ise daha köklü bir seyyie yatar: "Enâniyyet" ("ben"lik vehmi).”
Zümer Sûresi

Terzibaba - Necdet Ardıç
“O kendilerine kitap verilmiş olanların ihtilâfta bulunmaları ise kedilerine ilim geldikten sonra sırf aralarındaki hasetten dolayıdır. Her kim Allah'ın Âyetlerine küfür ederse, şüphe yok ki Allah Teâlâ hesabı süratli oland1r.”
Âl-i İmrân Sûresi

Terzibaba - Necdet Ardıç
“Ali) ************ Hz. Âdem (a.s.) Hz. Havva ile cennette zevk ederlerdi. Şeytan aleyhilla’ne kemâl-i hasedinden bunları iğfal eyleyip dedi ki: eğer siz buğdaydan yerseniz çok hoş olur.”dedikte hikmet-i bahri Havva iblis-i lâ’neden bu sözü işittikte sabra mecali kalmayıp buğday ağacına teveccüh edip gitti.”
İnci Tezgâhı (1)

Terzibaba - Necdet Ardıç
“” dedi ve o da açtı. Fakat ne kan gördüm, ne de bir acı hissettim. Ona yine şöyle dedi: “−Haydi, oradaki kin ve hasedi çıkar!” O da oradan kan pıhtısı gibi bir şey çıkardı. Sonra onu fırlatıp attı. “−Haydi, şimdi onun yerine şefkat ve merhameti yerleştir!”
İnşikâk Sûresi

Terzibaba - Necdet Ardıç
“Topraktan meydana gelen şu döşeme, atlas haline gelir, değerli bir kumaş olur. Yüz yıllık ölü, mezarından çıkar. Mel’un şeytan güzelleşir, huriler bile ona haset ederler. Bütün bu yeryüzü yeşerir, kuru sopa meyva verir, tazeleşir. Kurt kuzuyla eş olur. Ümitsizlerin damarları hoş bir hale gelir, izleri kutlu olur.”
İrfan Mektebi ve Hakk Yolu

Terzibaba - Necdet Ardıç
“O kendilerine kitap verilmiş olanların ihtilâfta bulunmaları ise kedilerine ilim geldikten sonra sırf aralarındaki hasetten dolayıdır. Her kim Allah'ın Âyetlerine küfür ederse, şüphe yok ki Allah Teâlâ hesabı süratli olandır.”
Şûrâ Sûresi

Terzibaba - Necdet Ardıç
“...نْ شَرِّ حَاسِدٍ اِذَا حَسَدَ (113-5) min şerri hâsidin izâ hased. “ Ve haset ettiği zaman, haset edenin şerrinden .” ------------------- 165 Hakikat-i İlâhiyye ve sünnet-i seniyye üzere hayatını muhabbet...”
GÖNÜLDEN ESİNTİLER: