İçeriğe atla

Âdemiyye Fassı'nın ana konusu nedir?

Fass İçeriği1 görüntülenme6 kaynak
Kısa cevap

Âdemiyye Fassı'nın ana konusu, Hak'ın zâtından âlem-i sûret ve taayyünâta iniş (nüzûl) ve bu nüzûlün ardındaki ilâhî hikmettir. Bu fass, özellikle İblis-i vehmin nefs-i külle ve nefs-i küllün akl-ı külle galebe çalmasıyla gerçekleşen, cennet-i zâttan kesâfet âlemine inişi ve insan zürriyetinin bu kesret âleminde hayalî keserâta meftun oluşunu ele alır¹·²·³. Âdemiyye Fassı, vahdette kesretin nasıl tezahür ettiğini ve âlemin her an yenilenen yapısını da içerir⁴·⁵.

Detaylı cevap

Âdemiyye Fassı, tasavvufî vücud bahsinde önemli bir yer tutar ve Hak'ın zâtından, yani cennet-i zâttan, âlem-i sûret ve taayyünâta olan nüzûlü inceler. Bu nüzûl, ilâhî bir emirle gerçekleşir ve İblis-i vehmin nefs-i külle, nefs-i külün de akl-ı külle galebe çalmasıyla açıklanır¹·²·³. Bu durum, insan zürriyetinin kesâfet âleminde hayalî keserâta ve Kur'ân'daki "şecere-i mel'ûneye" meftun oluşunu beraberinde getirir. Fass, aynı zamanda âlemin sürekli bir yenilenme içinde olduğunu, her an yok olup yeniden var olduğunu vurgular; bu "teceddüd-i emsâl" (emsallerin yenilenmesi) meselesi Şuayb ve Süleyman Fassı'nda daha ayrıntılı ele alınır⁵. Âdemiyye Fassı, vahdetten kesrete geçişi ve bu kesret içinde vahdetin nasıl idrak edilebileceğini de işler. Kalp gözüyle bakıldığında kâinatın bir insan vücudu şeklinde görülebileceği, yani "Âdem'den bakıldığında vahdette kesret"in söz konusu olduğu belirtilir⁴. Bu fass, ilâhî esmâ ve sıfatların tezahür ettiği vâhidiyyet mertebesinin iptalinin âlemlerin yok olması anlamına geleceğini de ima eder⁶, böylece varlığın devamlılığının ilâhî isim ve sıfatların tecellisine bağlı olduğunu gösterir.

Kaynaklar

Cevap metnindeki ¹ ² ³ numaraları aşağıdaki kaynaklara karşılıktır — her biri kitabın tam sayfasına götürür.

  1. 1Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 12 · s.1983“J emriyle cennet-i zâttan âlem-i süret ve taayyünâta nüzül etmediler; ve onların bu şecere-i menhiyyeye takarrübleri, zât-ı ulühiyyette münderic olan İblis-i ve”Oku
  2. 2TB. Fusûs Mukaddimesi · s.52“emriyle cennet-i zâttan, âlem-i sûret ve taayyünâta nüzûl etmediler; ve onların bu şecere-i menhiyeye takarrübleri İblîs-i vehmin nefs-i külle ve nefs-i küllün ”Oku
  3. 3Kur'ân-ı Kerîm'de Nefs Âyetleri · s.70“Ve onların bu şecere-i menhiyyeye takarrübleri iblis-i vehmin nefs-i külle ve nefs-i küllün dahi akl-ı külle galebesi ile vâki’ oldu ki, bu âlem-i kesâfette onl”Oku
  4. 4Bir Hikâye, Birçok Yorum · s.82“Ama şu anda biz kesretin içindeyiz. Aynı kâinata eğer, Adem 'den kalp gözümüzle bakarsak, o kâinatın o kadar galaksisini bir insan vücudu şeklinde göreceğiz. Ya”Oku
  5. 5Kelime-i Eyyûbiyye · s.80“Buna göre âlem her an yok olmaya yüz tutar; ve yine o an içinde ve tam bir hızla başka bir âlem ortaya çıkar. Ve emsallerin yenilenmesi hakkındaki bu ayrıntılar”Oku
  6. 6Feth Sûresi · s.104“Eğer, Esmâ ve Sıfat mertebesi Kâ’be-i muazzama da temsil edilmemiş olsalar idi bu mertebelerin iptalleri gerekirdi ki; bu husus söz konusu dahi edilemez. Bu mer”Oku
Bu cevap yardımcı oldu mu?

İlgili sorular

Bu cevap, adı geçen eserlerden derlenmiş yapay zekâ destekli bir özettir; dinî hüküm veya fetva değildir. İlim için kaynaklara başvurarak doğrulamanız tavsiye edilir.