A'râf 172 ayeti hangi Fass ile bağlanır ve neden?
A'râf Sûresi'nin 172. âyeti, Fusûsu'l-Hikem'deki İsmail Fassı ile doğrudan ilişkilidir. Bu âyet, ruhlar âleminde (âlem-i ervâh) Cenâb-ı Hakk'ın Âdemoğullarına "Ben sizin Rabbiniz değil miyim?" diye hitap etmesi ve onların da "Evet, şahit olduk (ki Rabbimizsin)" diye cevap vermesi hadisesini anlatır (A'râf 7/172). İsmail Fassı ise "Hikmet-i Aliyye" başlığı altında, her kulun kendine mahsus Rabbi (Rabb-ı hâs) ile olan mârifet-i Rabbâniyye, teslim ve rıza ekseninde saîd olmanın sırrını işler (İsmail Fassı). A'râf 172'deki ezelî ahit, insanın özünde Allah'ı tanıma kapasitesini ve O'na verdiği sözü ifade eder¹, bu da İsmail Fassı'nın vurguladığı Rabb-ı hâs ve mârifet-i Rabbâniyye kavramlarıyla örtüşür.
Detaylı cevap
A'râf Sûresi'nin 172. âyeti, tasavvufî irfanda "Elest Bezmi" olarak bilinen, ruhlar âleminde gerçekleşen ezelî bir ahdi dile getirir. Bu âyette Cenâb-ı Hakk, Âdemoğullarının zürriyetlerini sulplerinden alıp kendilerine şahit tutarak "Ben sizin Rabbiniz değil miyim?" diye sormuş, onlar da "Evet, şahit olduk" diye cevap vermişlerdir²·³·⁴·⁵·⁶. Bu ahit, insanın özünde Allah'ı tanıma kapasitesine sahip olduğunu ve O'nun ilahî hakikatini kabul ettiğini gösterir¹.
Bu ezelî ahit, Fusûsu'l-Hikem'deki İsmail Fassı ile derin bir bağ kurar. İsmail Fassı, "Hikmet-i Aliyye" başlığı altında, her kulun kendi özel Rabbi (Rabb-ı hâs) ile olan ilişkisini, mârifet-i Rabbâniyye'yi ve teslim-rıza ekseninde saadet bulmanın sırrını inceler (İsmail Fassı). A'râf 172'deki "Ben sizin Rabbiniz değil miyim?" hitabı ve ruhların buna "Evet" demesi, her bir ruhun kendi Rabb-ı hâs'ını tanıması ve O'na teslim olması anlamına gelir. Bu durum, nefsin dünyevî arzulara yönelerek bu ezelî ahdi unutmasına rağmen¹, özdeki bu tanıma ve şahitlik halinin bâki kaldığını gösterir. Âyetin devamında "kendi nefisleri üzerine şahit olurlar" ifadesi, iman etme değil, şahit olma vurgusuyla, bu ezelî bilginin kişinin fıtratında zaten mevcut olduğunu belirtir⁷·⁸. Bu da İsmail Fassı'nın işlediği mârifet-i Rabbâniyye'nin temelini oluşturur.
Kaynaklar
Cevap metnindeki ¹ ² ³ numaraları aşağıdaki kaynaklara karşılıktır — her biri kitabın tam sayfasına götürür.
- 1Ra'd Sûresi · s.233“İrfanî açıdan bu ayet , Allah’a verilen söz, insanın ezelde Rabbini tanıması ve ruhlar âleminde "Evet, Sen bizim Rabbimizsin" diyerek ilahi hakikati kabul etmes”Oku
- 2A'râf 7/172
- 3Aşk ve İrfân Yolunda · s.337“Cevap-29: Bu sorunun cevabını A’râf sûresinin 172. âyeti “Hani Rabbin (ezelde) Âdemoğullarının sulplerinden zürriyetlerini almış, onları kendilerine karşı şahit”Oku
- 4DVT-C001 (Ses Kaydı) · s.337“Cevap-29: Bu sorunun cevabını A’râf sûresinin 172. âyeti “Hani Rabbin (ezelde) Âdemoğullarının sulplerinden zürriyetlerini almış, onları kendilerine karşı şahit”Oku
- 5İnsân-ı Kâmil (Cilt 5) · s.91“. ------------ NOT= Mevzu buraya gelmiş iken. (44-7-A’raf suresi) isimli kitabımızdan sayfa (203) ten itibaren, bahsi geçen ayetin özet yorumunu da ilâve etmeyi”Oku
- 6TB. Fusûs Mukaddimesi · s.41“Nitekim Kur’ân-ı Kerîm’de بَلَــىألَسْــت ُ بِرَبِّكُــم ْ قَالُــو(A’râf, 7/172) Ben sizin Rabbiniz değil miyim? “Evet, Rabbimizsin” dediler. ve hadîs-i şerîft”Oku
- 7İzmir İrfan Sohbetleri CD 1 (1998-2000) · s.253“Ve yine başka bir ayet-i kerime de Kur’anı Keriym A’raf Suresi 7. sure 172. ayette; ve eşhedehüm ala enfüsihim “kendi nefisleri üzerine şahit olurlar” denmekted”Oku
- 8İzmir İrfan Sohbetleri CD 2 (2000) · s.69“Ve yine başka bir ayet-i kerime de Kur’anı Keriym A’raf Suresi 7. sure 172. ayette; ve eşhedehüm ala enfüsihim “kendi nefisleri üzerine şahit olurlar” denmekted”Oku
İlgili sorular
Bu cevap, adı geçen eserlerden derlenmiş yapay zekâ destekli bir özettir; dinî hüküm veya fetva değildir. İlim için kaynaklara başvurarak doğrulamanız tavsiye edilir.