Bekâ kavramının zuhûr ettiği mahaller nelerdir?

Bekâ kavramının zuhûr ettiği mahaller, tasavvufî sülûkun farklı aşamaları ve idrâk seviyeleriyle yakından ilişkilidir. Öncelikle, bekâ, sâlikin fenâdan sonra Hak ile kâim olduğu, yani bekâ billâh mertebesidir. Bu mertebe, sülûkun kemâli ve vâsıllık makâmıdır. Kulun kendi varlığını yok sayması olan fenâdan sonra, İlahi Zât'ın zuhûru ve vahdet-i vücûd sırrının inkişâfı bekânın zuhûr ettiği temel mahaldir¹.

Bekânın zuhûr ettiği bir diğer önemli mahal, Hz. Peygamber'in bekâ makâmıdır. Hz. Peygamber, mîrâcta lâhûta urûc ettikten sonra halkı Hak'a çağırmak için dönmüştür; bu dönüş, bekâ billâh'ın kâmil bir örneğidir ve onun mahbûbiyyet makâmının ifadesidir. Bu durum, sâlikin fenâdan dönerek Hak ile kâim olarak halka hizmet etmesi anlamına gelir.

Ayrıca, bekâ, "kulun her bir şey üzerinde Allah'ın kâim olduğunu görmesi" olarak tanımlanır¹. Bu idrâk, Hakk'ın zâtî tecellisi itibariyle olan mahallerde, yani marifetullah bilgisine sahip olan kimselerde zuhûr eder². Bu mahaller, irfan ehli kâmillerin idrak edebildiği, Hakk'ın zâtının zuhur etmesi için olan mahallerdir³.

Bekâ kokusu ise, bedenden değil, ruh tarafından istenmesi gereken bir hâldir⁴. Bu, bekânın maddî âlemden ziyade ruhânî bir idrâk ve tecrübe olduğunu gösterir. Son olarak, "vuslat bekâ içinde bekâdır, velâkin ibtidâdan o bekâ fenâ içindedir" ifadesi⁵, bekânın fenâ hâlinin içinde, yani kulun beşerî sıfatlarından fânî olması hâlinde zuhûr ettiğini vurgular. Bu, bitişmesiz ve ayrılmasız bir kavuşma hâlidir.